Brzoskwinia

Prunus persica drzewo owocowe

Co zrobić we wrześniu

Od czerwca oglądaj owoce — parch, szarka, brunatna zgnilizna
Co dwa tygodnie przeglądaj liście na kolonie mszyc
Monitoruj skośnika brzoskwiniaczka — wierzchołki pędów i pułapki
Oglądaj pnie i grube konary — zwójka koróweczka
Monitoruj muszkę plamoskrzydłą przed zbiorem i w czasie zbioru

Pielęgnacja

Sadzenie Materiał gołokorzenny — sadź w mar, kwi, paź, lis · zalecenie ogólne dla grupy

Zalecenia dla gatunku — przy konkretnej odmianie mogą się różnić.

Kalendarz zabiegów

Styczeń	Zbierz zmumifikowane owoce z korony i spod drzewa Metodyka podaje wprost, że źródłem infekcji brunatnej zgnilizny są porażone owoce i mumie. Brzoskwinie porażone tą chorobą najczęściej nie opadają, tylko zasychają w koronie i zostają tam do następnego sezonu, siejąc zarodniki na młode owoce. Zdjęcie ich z drzewa przerywa cykl choroby bez żadnej chemii.
Luty	Zbierz zmumifikowane owoce z korony i spod drzewa Metodyka podaje wprost, że źródłem infekcji brunatnej zgnilizny są porażone owoce i mumie. Brzoskwinie porażone tą chorobą najczęściej nie opadają, tylko zasychają w koronie i zostają tam do następnego sezonu, siejąc zarodniki na młode owoce. Zdjęcie ich z drzewa przerywa cykl choroby bez żadnej chemii.
Marzec	Drugi zabieg przeciw kędzierzawości — w nabrzmiewaniu pąków To druga połowa ochrony przed kędzierzawością liści. Zarodniki zakażają pąki, gdy te zaczynają nabrzmiewać, a rozwijające się liście stają się zdeformowane, zgrubiałe i czerwieniejące. Drzewo, na którym choroba wystąpiła kilka lat pod rząd, najczęściej zamiera z przemarznięcia albo na choroby kory. Zbierz zmumifikowane owoce z korony i spod drzewa Metodyka podaje wprost, że źródłem infekcji brunatnej zgnilizny są porażone owoce i mumie. Brzoskwinie porażone tą chorobą najczęściej nie opadają, tylko zasychają w koronie i zostają tam do następnego sezonu, siejąc zarodniki na młode owoce. Zdjęcie ich z drzewa przerywa cykl choroby bez żadnej chemii. Wczesną wiosną obejrzyj korę — rak bakteryjny i leukostomoza Monitoruj skośnika brzoskwiniaczka — wierzchołki pędów i pułapki
Kwiecień	Tnij brzoskwinię przy kwitnieniu, nigdy zimą Metodyka jest tu wyjątkowo stanowcza: brzoskwinię tnie się w okresie wegetacji, bo cięcie w spoczynku jest bardzo ryzykowne i w Polsce nie jest polecane. Rany zrobione zimą nie goją się i stają się wrotami dla leukostomozy i raka bakteryjnego, a te potrafią zabić całe drzewo. Zaniechanie cięcia nawet przez jeden rok obniża plon i pogarsza kondycję drzewa. Zabezpiecz rany od razu po cięciu Leukostomoza i rak bakteryjny wchodzą przez rany. Metodyka podaje przy obu chorobach to samo, jednozdaniowe zalecenie: zabezpieczanie ran bezpośrednio po cięciu drzew. Przy brzoskwini, wrażliwej na choroby kory i drewna, to nie jest kosmetyka. Po kwitnieniu oceń młode liście i pędy Po kwitnieniu — ochrona przed parchem i mączniakiem Co dwa tygodnie przeglądaj liście na kolonie mszyc Monitoruj skośnika brzoskwiniaczka — wierzchołki pędów i pułapki Oglądaj pnie i grube konary — zwójka koróweczka Przymrozek w czasie kwitnienia — osłoń kwiaty Brzoskwinia kwitnie wcześnie i należy do drzew mało odpornych na mróz, więc wiosenny przymrozek potrafi zabrać cały plon. Metodyka podaje, że zraszanie w okresie przymrozków zapobiega uszkodzeniu kwiatów nawet przy spadku temperatury do -5°C — w sadzie towarowym robi to instalacja deszczowniana.
Maj	Po kwitnieniu oceń młode liście i pędy Po kwitnieniu — ochrona przed parchem i mączniakiem Długotrwałe opady przed zbiorem — brunatna zgnilizna owoców Sprawdź liście na szarkę i zwalczaj mszyce Szarka to wirus, którego nie da się wyleczyć ani ograniczyć zabiegiem. Metodyka podaje tylko trzy drogi: zdrowy materiał szkółkarski, izolację przestrzenną od porażonych sadów, usuwanie porażonych drzew oraz zwalczanie mszyc, bo to one przenoszą wirusa. Na brzoskwini choroba ma rangę najniższą i często przebiega w formie utajonej, ale chore drzewo zaraża sąsiadów, w tym śliwy, gdzie szarka jest już problemem pierwszej wielkości. Co dwa tygodnie przeglądaj liście na kolonie mszyc Od maja do sierpnia sprawdzaj liście pod lupą — przędziorki i szpeciele Monitoruj skośnika brzoskwiniaczka — wierzchołki pędów i pułapki Oglądaj pnie i grube konary — zwójka koróweczka Przerzedź zawiązki — zostaw je co 20-25 cm Metodyka pisze wprost, że w sprzyjających warunkach brzoskwinia zawiązuje owoce zbyt obficie i do ich dobrego wyrośnięcia niezbędne jest przerzedzanie. Bez tego dostaniesz dużo małych owoców zamiast kilku dobrych, a stłoczone owoce dotykają się bokami — a właśnie kontakt chorego owocu ze zdrowym jest jedną z dwóch dróg zakażenia brunatną zgnilizną.
Czerwiec	Po kwitnieniu — ochrona przed parchem i mączniakiem Długotrwałe opady przed zbiorem — brunatna zgnilizna owoców Od czerwca oglądaj owoce — parch, szarka, brunatna zgnilizna Sprawdź liście na szarkę i zwalczaj mszyce Szarka to wirus, którego nie da się wyleczyć ani ograniczyć zabiegiem. Metodyka podaje tylko trzy drogi: zdrowy materiał szkółkarski, izolację przestrzenną od porażonych sadów, usuwanie porażonych drzew oraz zwalczanie mszyc, bo to one przenoszą wirusa. Na brzoskwini choroba ma rangę najniższą i często przebiega w formie utajonej, ale chore drzewo zaraża sąsiadów, w tym śliwy, gdzie szarka jest już problemem pierwszej wielkości. Co dwa tygodnie przeglądaj liście na kolonie mszyc Od maja do sierpnia sprawdzaj liście pod lupą — przędziorki i szpeciele Monitoruj skośnika brzoskwiniaczka — wierzchołki pędów i pułapki Oglądaj pnie i grube konary — zwójka koróweczka Monitoruj muszkę plamoskrzydłą przed zbiorem i w czasie zbioru Przerzedź zawiązki — zostaw je co 20-25 cm Metodyka pisze wprost, że w sprzyjających warunkach brzoskwinia zawiązuje owoce zbyt obficie i do ich dobrego wyrośnięcia niezbędne jest przerzedzanie. Bez tego dostaniesz dużo małych owoców zamiast kilku dobrych, a stłoczone owoce dotykają się bokami — a właśnie kontakt chorego owocu ze zdrowym jest jedną z dwóch dróg zakażenia brunatną zgnilizną.
Lipiec	Cięcie letnie uzupełniające — wytnij wilki Wycięcie zbyt silnych tegorocznych pędów, tak zwanych wilków, wpuszcza światło do rozwijających się owoców i poprawia ich wybarwienie. Dodatkowo letnie cięcie pobudza drzewo do zawiązania pąków kwiatowych na przyszły rok. Metodyka przy leukostomozie podaje czerwiec-sierpień jako okres prawidłowego i terminowego cięcia koron. Po kwitnieniu — ochrona przed parchem i mączniakiem Długotrwałe opady przed zbiorem — brunatna zgnilizna owoców Od czerwca oglądaj owoce — parch, szarka, brunatna zgnilizna Sprawdź liście na szarkę i zwalczaj mszyce Szarka to wirus, którego nie da się wyleczyć ani ograniczyć zabiegiem. Metodyka podaje tylko trzy drogi: zdrowy materiał szkółkarski, izolację przestrzenną od porażonych sadów, usuwanie porażonych drzew oraz zwalczanie mszyc, bo to one przenoszą wirusa. Na brzoskwini choroba ma rangę najniższą i często przebiega w formie utajonej, ale chore drzewo zaraża sąsiadów, w tym śliwy, gdzie szarka jest już problemem pierwszej wielkości. Co dwa tygodnie przeglądaj liście na kolonie mszyc Od maja do sierpnia sprawdzaj liście pod lupą — przędziorki i szpeciele Monitoruj skośnika brzoskwiniaczka — wierzchołki pędów i pułapki Oglądaj pnie i grube konary — zwójka koróweczka Monitoruj muszkę plamoskrzydłą przed zbiorem i w czasie zbioru Przerzedź zawiązki — zostaw je co 20-25 cm Metodyka pisze wprost, że w sprzyjających warunkach brzoskwinia zawiązuje owoce zbyt obficie i do ich dobrego wyrośnięcia niezbędne jest przerzedzanie. Bez tego dostaniesz dużo małych owoców zamiast kilku dobrych, a stłoczone owoce dotykają się bokami — a właśnie kontakt chorego owocu ze zdrowym jest jedną z dwóch dróg zakażenia brunatną zgnilizną. Wapń dolistnie przed zbiorem — przeciw pękaniu owoców
Sierpień	Cięcie letnie uzupełniające — wytnij wilki Wycięcie zbyt silnych tegorocznych pędów, tak zwanych wilków, wpuszcza światło do rozwijających się owoców i poprawia ich wybarwienie. Dodatkowo letnie cięcie pobudza drzewo do zawiązania pąków kwiatowych na przyszły rok. Metodyka przy leukostomozie podaje czerwiec-sierpień jako okres prawidłowego i terminowego cięcia koron. Po kwitnieniu — ochrona przed parchem i mączniakiem Od czerwca oglądaj owoce — parch, szarka, brunatna zgnilizna Co dwa tygodnie przeglądaj liście na kolonie mszyc Od maja do sierpnia sprawdzaj liście pod lupą — przędziorki i szpeciele Monitoruj skośnika brzoskwiniaczka — wierzchołki pędów i pułapki Oglądaj pnie i grube konary — zwójka koróweczka Monitoruj muszkę plamoskrzydłą przed zbiorem i w czasie zbioru Wapń dolistnie przed zbiorem — przeciw pękaniu owoców
Wrzesień	Od czerwca oglądaj owoce — parch, szarka, brunatna zgnilizna Co dwa tygodnie przeglądaj liście na kolonie mszyc Monitoruj skośnika brzoskwiniaczka — wierzchołki pędów i pułapki Oglądaj pnie i grube konary — zwójka koróweczka Monitoruj muszkę plamoskrzydłą przed zbiorem i w czasie zbioru
Październik	Jesienny zabieg miedziowy — najważniejszy zabieg roku Kędzierzawość liści brzoskwini to jedyna choroba tego gatunku o randze najwyższej w metodyce: występuje powszechnie co roku i wymaga corocznej ochrony. Grzyb zimuje na pędach i w pąkach, więc po rozwinięciu liści jest już za późno. Metodyka wskazuje dwa terminy zabiegu, a ten jesienny jest pierwszym z nich. Ten sam zabieg ogranicza raka bakteryjnego i leukostomozę.
Listopad	Jesienny zabieg miedziowy — najważniejszy zabieg roku Kędzierzawość liści brzoskwini to jedyna choroba tego gatunku o randze najwyższej w metodyce: występuje powszechnie co roku i wymaga corocznej ochrony. Grzyb zimuje na pędach i w pąkach, więc po rozwinięciu liści jest już za późno. Metodyka wskazuje dwa terminy zabiegu, a ten jesienny jest pierwszym z nich. Ten sam zabieg ogranicza raka bakteryjnego i leukostomozę. Zbierz zmumifikowane owoce z korony i spod drzewa Metodyka podaje wprost, że źródłem infekcji brunatnej zgnilizny są porażone owoce i mumie. Brzoskwinie porażone tą chorobą najczęściej nie opadają, tylko zasychają w koronie i zostają tam do następnego sezonu, siejąc zarodniki na młode owoce. Zdjęcie ich z drzewa przerywa cykl choroby bez żadnej chemii.
Grudzień	Zbierz zmumifikowane owoce z korony i spod drzewa Metodyka podaje wprost, że źródłem infekcji brunatnej zgnilizny są porażone owoce i mumie. Brzoskwinie porażone tą chorobą najczęściej nie opadają, tylko zasychają w koronie i zostają tam do następnego sezonu, siejąc zarodniki na młode owoce. Zdjęcie ich z drzewa przerywa cykl choroby bez żadnej chemii.

Zależne od pogody i obserwacji

Podlewaj u ziemi, nie po liściach Metodyka zwraca uwagę na dwie rzeczy naraz. Po pierwsze, gdy woda zrasza liście, trzeba szczególnie uważać na choroby — mokry liść to otwarta furtka dla kędzierzawości, parcha i brunatnej zgnilizny. Po drugie, woda nie powinna zwilżać pni, bo to sprzyja chorobom kory i drewna, czyli leukostomozie i rakowi bakteryjnemu.
Okno pogodowe na zabieg

Choroby

Kędzierzawość liści brzoskwini Taphrina deformans — Objawy występują najczęściej na liściach, rzadziej na pędach, kwiatach i owocach. Porażone liście są charakterystycznie zdeformowane, zgrubiałe i kruche: początkowo bladozielone, potem szaro-matowe, z czasem czerwienieją, brunatnieją i opadają. Na pędach choroba powoduje nabrzmiewanie miękiszu korowego, na owocach deformacje powierzchni oraz ciemnokarminowe nekrozy i przedwczesne opadanie.
Brunatna zgnilizna drzew pestkowych Monilinia laxa, Monilinia fructigena — Na brzoskwini zamieranie kwiatów i pędów występuje rzadko — znacznie częściej porażane są owoce, zwłaszcza w lata z dużą ilością opadów w okresie dojrzewania. Zakażenie wchodzi przez uszkodzenia skórki albo przez kontakt chorego owocu ze zdrowym. W miejscu infekcji rozwija się zgnilizna, na której grzyb tworzy koncentrycznie ułożone beżowe skupienia zarodników. Porażone owoce najczęściej nie opadają, tylko zasychają jako mumie i zostają w koronie do następnego sezonu.
Leukostomoza drzew pestkowych Leucostoma cincta, Leucostoma persoonii — Nekrozy na korze oraz zasychanie młodych pędów i gałęzi, a nawet całych drzew. Na zamierającej korze masowo tworzą się drobne, brodawkowate, brunatno-czarne wzniesienia, czyli piknidia grzyba. Na porażonych organach widoczne są wycieki gumy, a drewno na przekroju ma siny kolor. Przebieg bywa przewlekły, prowadzący do stopniowego wyniszczania drzewa, albo gwałtowny — do apopleksji, czyli nagłego zamierania, zwykle po mroźnych zimach.
Mączniak prawdziwy brzoskwini Podosphaera pannosa — Choroba występuje na podatnych odmianach; porażane są liście, pędy i owoce. Na porażonych organach tworzy się obfity, biały nalot z grzybni i zarodników. Na liściach nalot jest najczęściej na dolnej stronie, a na górnej w tym samym miejscu tkanka przebarwia się, żółknie i zasycha. Porażone liście deformują się, zasychają i opadają, a pędy są zdeformowane i mają zahamowany wzrost. Na zielonych owocach oprócz białego nalotu bywają rozjaśnione plamy, a z czasem nalot na owocach staje się ciemnoszary.
Parch brzoskwini Cladosporium carpophilum — Objawy występują powszechnie na owocach, niekiedy też na pędach, rzadziej na liściach. Na zawiązkach pojawiają się początkowo małe, oliwkowe plamy, które wraz z powiększaniem stają się ciemniejsze. Plamy są zwykle drobne, o średnicy 1-6 mm, i najliczniejsze przy szypułce. Przy dużym nasileniu zlewają się w rozległe, nieregularne kształty, a w ich miejscu powstają spękania skórki. Na pędach tworzą się jasnobrązowe plamy, które ciemnieją i wyglądem przypominają strupy.
Rak bakteryjny drzew pestkowych Pseudomonas syringae pv. syringae, Pseudomonas syringae pv. morsprunorum — Porażane są wszystkie nadziemne organy. Na pędach i pniach powstają zrakowacenia, które najczęściej prowadzą do zamierania. Rany różnej wielkości, często gumujące, tworzą się zwykle u nasady krótkopędów i w rozwidleniu gałęzi. Wiosną porażone pąki nabrzmiewają, ale się nie rozwijają i zamierają. Porażane bywają też kwiaty, które zamierają i pozostają w koronie, oraz liście, na których rozwijają się nekrozy — a po wypadnięciu martwej tkanki zostają dziury (dziurkowatość).
Ospowatość śliwy (szarka) Plum pox virus (PPV) — Objawy występują na liściach i owocach. Pierwszym objawem jest rozjaśnienie nerwów liści; część blaszki się nie rozwija, a liście są zdeformowane i poskręcane. Później na liściach pojawiają się chlorotyczne plamy o różnych wzorach. Objawy na owocach są mało charakterystyczne: plamy są powierzchniowe i przeważnie ciemniejsze od skórki zdrowej części owocu, a na owocach o jasnej skórce mogą zanikać w miarę dojrzewania. Nie ma zmian w miąższu i bardzo rzadko dochodzi do deformacji owocu. Objawy są najwyraźniejsze na siewkach, a słabsze na drzewach — choroba często występuje w formie utajonej.
Dziurkowatość liści drzew pestkowych Clasterosporium carpophilum — Na liściach okrągłe lub eliptyczne plamy o regularnych brzegach i średnicy 1,5–5 mm, początkowo ciemnozielone, potem brunatniejące; martwa tkanka wykrusza się i zostają charakterystyczne dziurki. Na owocach rzadko — drobne, suche, ciemnobrunatne plamy, skórka może pękać. Na wierzchołkach młodych pędów drobne zranienia i narośle z wyciekami gumy. Objawy łatwo pomylić z rakiem bakteryjnym drzew owocowych — dla pewności potrzebna analiza laboratoryjna.

Szkodniki

Mszyca brzoskwiniowa Myzus persicae — Bezskrzydła dzieworódka około 2 mm, jasnozielona; formy uskrzydlone zielonawo-czarne lub brunatnoczerwone. Liście skręcają się i częściowo żółkną, a nawet zasychają, pędy przestają rosnąć i mogą zasychać. Szkodliwość pośrednia jest groźniejsza: mszyca jest wektorem chorób wirusowych, w tym szarki.
Mszyca brzoskwiniowo-trzcinowa Hyalopterus amygdali — Obie formy, uskrzydlone i bezskrzydłe, są zielone z krótkimi brązowymi syfonami i pokryte szarym woskowym nalotem. Tworzy liczne kolonie na dolnej stronie liści; liście mogą się lekko podwijać, ale się nie skręcają — to główna różnica wobec mszycy brzoskwiniowej. Wysysanie soków osłabia drzewo, mszyce są też wektorem wirusów.
Przędziorki (chmielowiec i owocowiec) Tetranychus urticae, Panonychus ulmi — Przebywają najczęściej na dolnej stronie liści i wysysają z nich soki. Przy chmielowcu uszkodzenia to żółte przebarwienia i liście osnute pajęczyną; przy owocowcu silnie uszkodzone liście brązowieją i opadają. Szkodliwość duża tylko przy licznym występowaniu, szczególnie w młodych nasadzeniach.
Pordzewiacz śliwowy Aculus fockeui — Mały, słomkowożółty szpeciel o długości ciała około 0,17 mm — gołym okiem niewidoczny. Na liściach pojawiają się początkowo żółte, później rdzawe plamki; przy licznym żerowaniu liście marszczą się, a ich wzrost jest zahamowany. Szkodliwość duża tylko przy bardzo licznym występowaniu.
Skośnik brzoskwiniaczek Anarsia lineatella — Motyl o rozpiętości skrzydeł 14-15 mm, szarobrunatny, z ciemnymi ostrokątnymi plamkami na przednich skrzydłach; dorosła gąsienica około 12 mm, czekoladowobrunatna. Wierzchołki pędów lub krótkopędów zasychają i zwisają. Na skórce owoców, zwykle koło szypułki, widać uszkodzenia po żerowaniu gąsienic — a te otwierają drogę brunatnej zgniliźnie.
Zwójka koróweczka Enarmonia formosana — Motyl o rozpiętości skrzydeł 15-18 mm, przednie skrzydła żółtobrązowe z brunatno-czarnymi plamkami i metalicznymi prążkami. Żeruje na trwałych częściach drzewa: w miejscach uszkodzeń na korze widać sprzędzione w małe woreczki brązowe odchody, a pod korą liczne przeplatające się chodniki. Larwy najliczniej żerują na dolnych odcinkach pni. Powoduje zahamowanie wzrostu, zasychanie gałęzi, a nawet całych drzew.
Muszka plamoskrzydła Drosophila suzukii — Mała muchówka 2,5-3,5 mm o dużych czerwonych oczach; samce mają ciemne plamy na skrzydłach, samice ząbkowane pokładełko. Na skórce dojrzewającego owocu widać drobne zranienie po złożeniu jaja, z którego wystają dwie białe rurki oddechowe. W miejscu żerowania larw skórka zapada się, owoce mękną i gniją, wyczuwalny jest zapach fermentującego soku. Metodyka ocenia szkodliwość jako bardzo dużą.
Pędraki chrabąszcza majowego Melolontha melolontha — Wygięta w podkówkę biało-kremowa larwa z dużą brunatną głową, dorastająca do 50 mm. Pędraki podgryzają korzenie i ogryzają szyjkę korzeniową; drzewka słabną, więdną i zamierają, szczególnie w pierwszych latach po posadzeniu, a silnie uszkodzone łatwo wyrwać z gleby. Chrząszcze mogą też szkieletować liście i uszkadzać zawiązki.

Odmiany

Odmiany dziedziczą zalecenia po gatunku; różnią się pokrojem, barwą i wysokością.

Brzoskwinia 'Darwin' Prunus persica 'Darwin'
Brzoskwinia 'Deep Purple' Prunus persica 'Deep Purple'
Brzoskwinia 'Fantasia' Prunus persica 'Fantasia'
Brzoskwinia 'Flateryna' Prunus persica 'Flateryna'
Brzoskwinia 'Flavortop' Prunus persica 'Flavortop'
Brzoskwinia 'Harblaze' Prunus persica 'Harblaze'
Brzoskwinia 'Harco' Prunus persica 'Harco'
Brzoskwinia 'Hardired' Prunus persica 'Hardired'
Brzoskwinia 'Harnaś' Prunus persica 'Harnaś'
Brzoskwinia 'Harrow Beauty' Prunus persica 'Harrow Beauty'
Brzoskwinia 'Harrow Diamond' Prunus persica 'Harrow Diamond'
Brzoskwinia 'Honey Gold' Prunus persica 'Honey Gold'
Brzoskwinia 'Honey Red' Prunus persica 'Honey Red'
Brzoskwinia 'Inka' Prunus persica 'Inka'
Brzoskwinia 'Iskra' Prunus persica 'Iskra'
Brzoskwinia 'Melred' Prunus persica 'Melred'
Brzoskwinia 'Purpurea' Prunus persica 'Purpurea'
Brzoskwinia 'Red Gold' Prunus persica 'Red Gold'
Brzoskwinia 'Redhaven' Prunus persica 'Redhaven'
Brzoskwinia 'Reliance' Prunus persica 'Reliance'
Brzoskwinia 'Royalvee' Prunus persica 'Royalvee'
Brzoskwinia 'Saturne' Prunus persica 'Saturne'
Brzoskwinia 'Soczysta' Prunus persica 'Soczysta'
Brzoskwinia 'Sukces' Prunus persica 'Sukces'
Brzoskwinia 'Superqueen' Prunus persica 'Superqueen'
Brzoskwinia 'Sweet Haven' Prunus persica 'Sweet Haven'
Brzoskwinia 'Velvet' Prunus persica 'Velvet'
Brzoskwinia 'Vigril' Prunus persica 'Vigril'
Brzoskwinia 'Weeping Flame' Prunus persica 'Weeping Flame'