Brzoza brodawkowata
Betula pendula roślina ozdobna
Co zrobić we wrześniu
- Sprawdź, czy gałęzie nie przerastają poza granicę działki Brzoza rośnie szybko i szeroko, a gałęzie zwisają — po kilku sezonach potrafi wejść nad sąsiednią działkę i nad alejkę, nawet jeśli pień stoi daleko od granicy. Regulamin ROD, cytowany w broszurze PZD, mówi w tej sprawie krótko i bezwarunkowo: pędy roślin nie mogą przerastać poza ogrodzenie ROD ani poza granicę działki. To jest przepis, nie kwestia dobrych relacji, i przy drzewie tej wielkości jest najczęstszym powodem sporu.
- Stanowisko: słońce i gleba, której nikt inny nie chce Brzoza jest gatunkiem pionierskim i to widać w jej wymaganiach: atlas roślin podaje stanowisko słoneczne, glebę świeżą, a jednocześnie zaznacza, że rośnie na glebach suchych i piaszczystych, także skrajnie kwaśnych, natomiast UNIKA gleb żyznych i zasadowych. Strefa mrozoodporności 2 — w polskich warunkach nie ma czegoś takiego jak przemarznięcie brzozy. To odwraca zwykłą logikę doboru miejsca: brzozę sadzi się tam, gdzie inne drzewa zawodzą — na piachu, na skarpie, na nieużytku po budowie — a nie na najlepszej grządce. Terminy sadzenia bierzemy z metodyki IO: dla drzew i krzewów balotowanych oraz z gołym korzeniem dobra jest wczesna jesień, żeby zdążyły się ukorzenić przed zimą, albo bardzo wczesna wiosna, zanim przyjdą upały i wysychanie gleby; rośliny w pojemnikach można sadzić przez cały okres bezmroźny.
- Nowo posadzoną brzozę podlewaj przez cały pierwszy sezon Metodyka IO wiąże niedobór wody wprost z objawem, który działkowiec bierze za chorobę: wiosną lub w lecie przy niedoborze wody następuje brązowienie i zasychanie brzegów liści. U świeżo posadzonego drzewa dzieje się to przy pozornie wilgotnej ziemi, bo korzenie nie sięgają jeszcze tam, gdzie woda jest. Dorosła brzoza radzi sobie na piachu sama — młoda, przez pierwsze dwa, trzy sezony, nie.
- Susza i upał — podlej młodą brzozę, dorosłą zostaw Rozróżnienie jest tu ważniejsze niż sam zabieg. Atlas roślin opisuje brzozę jako gatunek rosnący na glebach suchych i piaszczystych — dorosłe drzewo w polskiej suszy nie wymaga ratunku i podlewanie go konewką i tak nic nie zmieni. Młode drzewko z płytkim, jeszcze niewielkim systemem korzeniowym to inna sytuacja: metodyka IO wskazuje, że przy niedoborze wody liście brązowieją i zasychają od brzegów, a u nowego nasadzenia kończy się to wypadnięciem rośliny.
- W suszy najpierw ucierpi to, co rośnie pod brzozą
- Latem posprzątaj rozsypane kotki i nasiona To najbardziej „życiowa” uciążliwość brzozy: rozpadające się kotki owocowe sypią drobniutkimi, oskrzydlonymi orzeszkami, które wiatr roznosi po całej działce — do rynny, do oczka wodnego, między płytki chodnika i w rabaty, gdzie następnej wiosny wschodzą jako gęsty dywan siewek. Wcześnie usunięta siewka to jedno pociągnięcie ręką, dwuletnia to już wykopywanie z korzeniem. UWAGA — INTERPOLACJA: ani terminu, ani skali oblotu nasion nie podaje żadne z cytowanych źródeł; zabieg powstał z obserwacji i jest oznaczony jako niemający pokrycia (patrz `review.notes` pkt 5b).
- Lustracja chorób liści: plamy, czarne punkty, pomarańczowe skupienia
Pielęgnacja
- Sadzenie Materiał gołokorzenny — sadź w mar, kwi, paź, lis · zalecenie ogólne dla grupy
Zalecenia dla gatunku — przy konkretnej odmianie mogą się różnić.
Kalendarz zabiegów
| Styczeń |
|
|---|---|
| Luty |
|
| Marzec |
|
| Kwiecień |
|
| Maj |
|
| Czerwiec |
|
| Lipiec |
|
| Sierpień |
|
| Wrzesień |
|
| Październik |
|
| Listopad |
|
| Grudzień |
|
Zależne od pogody i obserwacji
- Wytnij pędy suche, chore i połamane — poniżej nekrozy Metodyka IO stawia sprawę jednoznacznie: po stwierdzeniu chorób lub szkodników należy wycinać i palić silnie porażone pędy, a pędy obumarłe wycinać PONIŻEJ miejsca nekrozy, nad silnym bocznym odgałęzieniem. Przy brzozie dochodzi drugi powód, prozaiczny: suche gałęzie w koronie dużego drzewa spadają same, zwykle przy pierwszym silniejszym wietrze, i robią to nad tym, co stoi pod drzewem.
- Ostre narzędzie, sucha i słoneczna pogoda, mała rana
- Usuwaj odrosty spod miejsca szczepienia — inaczej podkładka zje odmianę Dotyczy każdej brzozy szczepionej na pniu, a więc wszystkich odmian płaczących kupowanych w donicy. PZD: często zdarza się, że z podkładki poniżej miejsca szczepienia wyrastają odrosty, mogą pojawić się też u podstawy rośliny; odrosty należy jak najszybciej usuwać, bo ich pozostawienie może spowodować, że zdominują roślinę i zatraci ona swoje walory ozdobne. W praktyce wygląda to tak, że z parasolowatej brzózki po dwóch sezonach wyrasta w środku zwykła, prosto rosnąca brzoza — i to ona wygrywa.
- Chcesz brzozę na działce? Wybierz formę szczepioną na pniu
- Pod brzozą jest sucho i cień — sadź tam to, co to wytrzyma
- Po wichurze i po mokrym śniegu obejrzyj drzewo od dołu do góry Duże drzewo na małej działce to jedyny element, który przy silnym wietrze albo obciążeniu mokrym śniegiem może zrobić realną szkodę — altanie, szklarni, ogrodzeniu, człowiekowi. Gałąź nadłamana podczas wichury często nie spada od razu: zawisa w koronie albo pęka tylko od spodu i utrzymuje się tygodniami. UWAGA: w tym rekordzie ŚWIADOMIE nie napisano, że drewno brzozy jest kruche i łamie się łatwiej niż u innych gatunków — żadne ze sprawdzonych źródeł tego nie potwierdza (encyklopedia leśna opisuje je jako trudno łupliwe i średniotwarde). Ten zabieg wynika z wielkości drzewa, nie z właściwości gatunku.
- Kora pod drzewem — wygodna ściółka, ale to nią przywleka się opieńkę
- Zwinięte liście zbieraj ręcznie — to najskuteczniejsza metoda
- Przy dużym nasileniu mszyc — preparat naturalny, wieczorem, bez wiatru
- Rdza brzozy i modrzewia — sprawdź, czy modrzew rośnie w pobliżu
- Zamieranie drzewa — sprawdź korę u nasady pnia
Choroby
- Mączniak prawdziwy brzozy Phyllactinia guttata var. betulae, Microsphaeria alni — Metodyka opisuje objawy dla całej grupy mączniaków prawdziwych: biały, mączysty nalot grzybni i zarodnikowania na powierzchni młodych liści i pędów — początkowo pojedyncze plamy, które w ciągu kilku dni pokrywają całą powierzchnię najmłodszych liści; na grzybni formują się bardzo liczne, okrągłe, drobne, jasnobrązowe, a potem czarne otocznie. Przy grzybach z rodzaju *Phyllactinia* — a taki jest jednym ze sprawców u brzozy — objawy pojawiają się dopiero LATEM, w postaci żółtozielonych plam na górnej stronie liści i delikatnego, białego nalotu grzybni od spodu. Wzrost porażonych roślin jest zahamowany, silnie porażone liście i pędy zamierają.
- Plamistość liści brzozy Colletotrichum gloeosporioides, Marssonina betulae — Na liściach pojedyncze lub liczne jasnobrązowe plamy, szybko się powiększające; wokół plam może występować ciemniejsza obwódka szerokości 1–2 mm. W miarę wzrostu blaszek martwa tkanka w obrębie plam wykrusza się, zostawiając dziury. Przy dużym nasileniu liście żółkną, brązowieją i masowo opadają. Na powierzchni obumarłych tkanek pojawiają się zarodniki grzyba — u sprawców z grupy *Marssonina* w postaci czarnych pęcherzyków (acerwulusów) rozwijających się bezpośrednio pod nabłonkiem skórki.
- Septorioza brzozy Septoria betulae — Na liściach brązowe plamy o średnicy od kilkunastu milimetrów do kilku centymetrów, otoczone ciemnobrązową lub czerwoną obwódką. Na powierzchni plam widoczne liczne czarne punkty — piknidia, czyli skupienia zarodników grzyba; to one odróżniają septoriozę od zwykłej plamistości. Silnie porażone liście żółkną i masowo opadają. Objawy pojawiają się po kilku, a nawet kilkunastu dniach od infekcji. Zarodniki uwalniają się z piknidiów w czasie zwilżenia roślin i są przenoszone z kroplami wody oraz przez owady; zimują piknidia i zarodniki na resztkach roślin w podłożu.
- Rdza brzozy i modrzewia Melampsoridium betulinum — Na górnej stronie liści liczne, okrągłe, żółte lub pomarańczowe plamy, a od spodu, w miejscu plam, pomarańczowe lub ciemnobrązowe, wypukłe skupienia zarodników. Porażone liście przedwcześnie zasychają i opadają. Rdza jest dwudomowa: metodyka wymienia tego samego sprawcę w tabeli chorób drzew liściastych z żywicielem brzozą i w tabeli chorób roślin iglastych z żywicielem modrzewiem — pełny cykl wymaga obu gospodarzy.
- Opieńka miodowa Armillaria mellea — Choroba całej rośliny, nie liści. Pierwsze symptomy to zahamowanie wzrostu, przejaśnienie pędów, żółknięcie i brązowienie, a końcowym etapem zamieranie. U nasady pędów zakażonych roślin kora pęka i odchodzi od drewna; po odchyleniu kory widać białawą grzybnię. Patogen rozwija się w glebie, tworząc sznury grzybniowe przerastające kolejno od rośliny do rośliny — w nasadzeniach widać to jako stopniowe zamieranie kolejnych roślin w jednej linii. Metodyka wskazuje, że grzyb występuje tam, gdzie do gleby dodaje się korę lub przykrywa się nią powierzchnię gleby wokół roślin, i że bywa zawlekany z lasu.
Szkodniki
- Zdobniczka brzozowa Callipterinella tuberculata — Mszyca z rodziny zdobniczkowatych. Metodyka opisuje uszkodzenie jako osłabienie wzrostu i zanieczyszczanie liści rosą miodową. Owady żerują na spodniej stronie liści, wysysając sok; wydzielana rosa miodowa oblepia liście, a także wszystko, co stoi pod koroną — meble, taras, samochód. Na rosie miodowej rozwijają się grzyby sadzakowe, przez co liście wyglądają na przybrudzone i gorzej fotosyntetyzują. Mszyce są w metodyce wskazywane także jako wektory wiroz, które wnikają do roślin podczas żerowania owadów.
- Zakolnica brzozowa Scolioneura betuleti — Błonkówka z grupy pilarzy. W metodyce uszkodzenie opisane jako wygryzanie miękiszu w formie placowych min: larwa żeruje WEWNĄTRZ blaszki liściowej, zjadając miękisz i pozostawiając nienaruszoną skórkę, przez co powstają jasne, przezroczyste place, początkowo drobne, potem zlewające się. Uszkodzone fragmenty blaszki brązowieją i zasychają. Na dużym drzewie szkoda jest estetyczna, nie fizjologiczna.
- Płast brzozowiec Craesus septerionalis (pisownia ze źródła; w piśmiennictwie Craesus septentrionalis) — Błonkówka z grupy pilarzy. Metodyka podaje uszkodzenie jako zjadanie częściowe lub całkowite liści. Larwy żerują gromadnie, obgryzając blaszki od brzegu, często do samego nerwu głównego; przy licznym pojawie potrafią ogołocić pojedyncze gałęzie, zwykle w dolnej części korony. Larwy pilarzy przypominają gąsienice motyli, ale mają więcej par nóg — metodyka podaje dla larw błonkówek 10–11 par.
- Zwijacz brzozowiec Deporaus betulae — Chrząszcz z rodziny tutkarzy. Metodyka opisuje uszkodzenie jako całkowite lub częściowe zwijanie liści wzdłuż nerwu. Samica nacina blaszkę i zwija ją w ciasną tutkę, wewnątrz której rozwija się larwa; zwinięte liście brązowieją i opadają. Uszkodzenie jest bardzo charakterystyczne i łatwe do rozpoznania z ziemi, a przy licznym pojawie liczba tutek na jednym drzewie idzie w setki. Dla działkowca to najbardziej „widoczny” szkodnik brzozy i jednocześnie ten, przy którym ręczne zbieranie ma realny sens.
- Tutkarz cygarowiec Byctiscus betulae — Chrząszcz z rodziny tutkarzy, wymieniony w metodyce w tej samej komórce tabeli co zwijacz brzozowiec, przy uszkodzeniu opisanym jako całkowite lub częściowe zwijanie liści wzdłuż nerwu. Samica zwija liść w kształt przypominający cygaro i składa w nim jaja; zwinięty liść zasycha i opada. UWAGA CO DO ŻYWICIELA: w komórce tabeli 10a scalono trzech żywicieli (brzoza brodawkowata, grab pospolity, lipa) i dwóch sprawców, więc przypisanie tego gatunku akurat do brzozy NIE JEST rozstrzygalne na podstawie źródła — epitet gatunkowy `betulae` pochodzi wprawdzie od brzozy, ale gatunek jest polifagiem i w tym zbiorze figuruje także przy borówce i grabie. Pozycja do rozstrzygnięcia przez agronoma; postępowanie jest zresztą identyczne jak przy zwijaczu.
Odmiany
Odmiany dziedziczą zalecenia po gatunku; różnią się pokrojem, barwą i wysokością.
- Brzoza brodawkowata 'Crispa' Betula pendula 'Crispa'
- Brzoza brodawkowata 'Fastigiata' Betula pendula 'Fastigiata'
- Brzoza brodawkowata 'Globe' Betula pendula 'Globe'
- Brzoza brodawkowata 'Golden Cloud' Betula pendula 'Golden Cloud'
- Brzoza brodawkowata 'Golden Obelisk' Betula pendula 'Golden Obelisk'
- Brzoza brodawkowata 'Golden Triumph' Betula pendula 'Golden Triumph'
- Brzoza brodawkowata 'Gracilis' Betula pendula 'Gracilis'
- Brzoza brodawkowata 'Jolep1' Betula pendula 'Jolep1'
- Brzoza brodawkowata 'Laciniata' Betula pendula 'Laciniata'
- Brzoza brodawkowata 'Long Trunk' Betula pendula 'Long Trunk'
- Brzoza brodawkowata 'Obelisk' Betula pendula 'Obelisk'
- Brzoza brodawkowata 'Purpurea' Betula pendula 'Purpurea'
- Brzoza brodawkowata 'Pyramidale' Betula pendula 'Pyramidale'
- Brzoza brodawkowata 'Schneverdinger Goldbirke' Betula pendula 'Schneverdinger Goldbirke'
- Brzoza brodawkowata 'Spider Alley' Betula pendula 'Spider Alley'
- Brzoza brodawkowata 'Tristis' Betula pendula 'Tristis'
- Brzoza brodawkowata 'Youngii' Betula pendula 'Youngii'
- Brzoza brodawkowata 'Zwitsers Glorie' Betula pendula 'Zwitsers Glorie'