Budleja Dawida (krzew motyli)
Buddleja davidii roślina ozdobna
Co zrobić w październiku
- Sadzenie Materiał gołokorzenny — sadź w mar, kwi, paź, lis · zalecenie ogólne dla grupy
- Kupując budleję, wyjmij ją z pojemnika i obejrzyj korzenie Metodyka stawia zakup zdrowej rośliny na pierwszym miejscu zasad higieny fitosanitarnej — i słusznie, bo najczęstszą drogą wprowadzenia szkodnika albo patogena na działkę jest przywiezienie go razem z rośliną. Przy budlei ma to dodatkowy sens: dwa z trzech szkodników, które metodyka jej przypisuje (węgorek chryzantemowiec, mszyca burakowa), są praktycznie niewidoczne na pierwszy rzut oka w sklepie.
- Sadź rano lub wieczorem, a rośliny balotowane — wczesną jesienią lub bardzo wczesną wiosną Metodyka rozdziela dwa przypadki: rośliny w pojemnikach można sadzić przez cały okres wegetacji, natomiast drzewa i krzewy balotowane albo z gołym korzeniem najlepiej sadzić wczesną jesienią, żeby do zimy zdążyły się ukorzenić, albo bardzo wczesną wiosną, zanim nastąpią upały i wysychanie gleby. Pora dnia też nie jest obojętna — świeżo posadzona roślina w pełnym słońcu traci wodę szybciej, niż uszkodzone korzenie są w stanie ją pobrać.
- Po posadzeniu przytnij pędy na 3–5 pąków DODR tłumaczy to bilansem: krzewy nieprzycięte gorzej się przyjmują, bo wiosną na pędach rozwija się zbyt dużo pączków w stosunku do korzeni, które jeszcze nie pracują. Cięcie po posadzeniu wyrównuje ten bilans i od razu ustawia pokrój krzewu — a przy budlei, którą i tak będziesz co roku ostro ciąć, nie kosztuje ono nic poza jednym sezonem kwitnienia w mniejszej skali.
- Jesienią fosfor i potas — pracują na zdrowotność i na mrozoodporność
- Od kwietnia obejdź krzew raz w tygodniu
- Jesienią zbierz opadłe liście spod krzewu Metodyka kończy rozdział o higienie fitosanitarnej jednym zdaniem, które załatwia połowę problemów następnego sezonu: jesienią wskazane jest zbieranie opadłych liści i ich spalenie, aby nie dopuścić do przezimowania wielu grzybów chorobotwórczych i szkodników. Przy budlei chodzi przede wszystkim o sprawcę plamistości liści — grzyby z tej grupy zimują na resztkach roślinnych w podłożu, a wiosną z tych resztek startuje pierwsza infekcja.
Pielęgnacja
- Sadzenie Materiał gołokorzenny — sadź w mar, kwi, paź, lis · zalecenie ogólne dla grupy
Zalecenia dla gatunku — przy konkretnej odmianie mogą się różnić.
Wymagania
| Stanowisko | słońce |
|---|---|
| Wysokość | 1,8 m–3,7 m |
| Szerokość | 1,2 m–4,6 m |
| Dla zapylaczy | kwiaty dają nektar (pomiar) |
| Odczyn | obojętna |
| Mrozoodporność | mrozoodporna pod okryciem · strefa 5+ |
Kalendarz zabiegów
| Styczeń |
|
|---|---|
| Luty |
|
| Marzec |
|
| Kwiecień |
|
| Maj |
|
| Czerwiec |
|
| Lipiec |
|
| Sierpień |
|
| Wrzesień |
|
| Październik |
|
| Listopad |
|
| Grudzień |
|
Zależne od pogody i obserwacji
- Tnij ostrym, czystym narzędziem, w suchy i słoneczny dzień
- Pęd chory, złamany lub zamierający wytnij od razu, o każdej porze roku PZD sprowadza letnią pielęgnację krzewów, które nie wymagają regularnego cięcia, właśnie do cięcia sanitarnego: pędy uszkodzone, chore i tym podobne. Metodyka mówi to samo językiem higieny fitosanitarnej: po stwierdzeniu chorób lub szkodników należy wycinać i palić silnie porażone pędy, a pędy obumarłe wycinać poniżej miejsca nekrozy, nad silnym bocznym odgałęzieniem. Przy budlei, która w sezonie wypuszcza długie, miękkie pędy z ciężkimi kwiatostanami na końcach, do złamań dochodzi zwyczajnie po ulewie i wietrze.
- W suszę podlewaj obficie, rano i do ziemi — nigdy po liściach na noc Metodyka podaje objaw niedoboru wody wprost: wiosną lub latem przy niedoborze wody następuje brązowienie i zasychanie brzegów liści. Budleja odbudowuje po cięciu cały krzew w jeden sezon i robi to w najgorętszych miesiącach, więc susza uderza w nią dokładnie wtedy, gdy zawiązuje kwiatostany. Sposób podlewania jest tu równie ważny jak jego częstotliwość: metodyka ostrzega, że zwilżanie roślin przy podlewaniu i pozostawianie ich mokrych na noc sprzyja porażeniu przez choroby, a zwilżanie w ciągu dnia przy intensywnej operacji słonecznej powoduje poparzenie liści i młodych pędów.
- Kolonie mszyc zmyj najpierw wodą — zanim pomyślisz o preparacie Metodyka opisuje mechanizm, który na działce działa za darmo: podczas podlewania roślin następuje wzrost wilgotności powietrza, co ogranicza rozmnażanie się przędziorków, a intensywny deszcz lub silny strumień wody zrzuca z roślin przędziorki, mszyce, drobne gąsienice oraz inne owady. Przy budlei ma to dodatkową zaletę: woda nie szkodzi motylom i trzmielom, które siedzą na kwiatach, a każdy preparat owadobójczy im szkodzi.
- Przed pierwszymi mrozami okryj nasadę krzewu UWAGA — to jedyny zabieg w tym rekordzie, którego ŻADNE z cytowanych źródeł nie opisuje wprost dla budlei; jest zbudowany z trzech przesłanek pośrednich i wymaga potwierdzenia przez agronoma. DODR pisze o krzewach kwitnących latem, że „w rejonach o łagodnej zimie cięcie można wykonać nawet jesienią” — czyli poza takimi rejonami raczej nie. PZD ostrzega, że pędy, które przed zimą nie zdążą zdrewnieć, przemarzają. Metodyka wiąże spóźnione nawożenie azotem z narażeniem roślin na wymarznięcie. U budlei to nie jest teoretyczne: krzew kwitnie na tegorocznych przyrostach, więc nawet gdy pędy przemarzną, roślina odbija z podstawy i kwitnie — pod warunkiem że przeżyje właśnie ta podstawa.
- Ciemne plamy między nerwami i zahamowane pąki — sprawdź, czy to nie węgorek
- Mozaika na liściach: wirusa się nie leczy — usuń roślinę i pilnuj mszyc Metodyka wymienia budleję jako żywiciela wirusa mozaiki ogórka (CMV). Wirozy nie da się wyleczyć żadnym preparatem: wirusy rozmnażają się wyłącznie w żywych komórkach rośliny, a wnikają do niej przez zranione tkanki podczas cięcia i innych prac pielęgnacyjnych albo są wprowadzane podczas żerowania owadów-wektorów, najczęściej mszyc i szkodliwych nicieni glebowych. Zostawiony w nasadzeniu chory krzew jest źródłem zakażenia dla sąsiednich roślin, a mszyca burakowa siedzi na budlei i tak.
- Ciepło (20–24°C) i deszcz — sprawdź liście pod kątem plamistości
- Okno pogodowe na zabieg: 18–24°C, wiatr poniżej 3 m/s, sucha roślina
- Jeśli zmywanie nie wystarcza — środek kontaktowy, poza kwitnieniem
Choroby
- Plamistość liści budleji Cladosporium heugelinianum — Na liściach pojedyncze lub liczne jasnobrązowe plamy, szybko się powiększające, czasem z ciemniejszą obwódką szerokości 1–2 mm. W miarę wzrostu blaszek martwa tkanka w obrębie plam wykrusza się. Przy dużym nasileniu choroby liście żółkną, brązowieją i masowo opadają, a na powierzchni obumarłych tkanek pojawiają się zarodniki grzyba. Metodyka wymienia tę jednostkę chorobową z nazwy dla budlei (tab. 11b), ale objawów samego Cladosporium heugelinianum nie opisuje — powyższy opis pochodzi z ogólnej charakterystyki plamistości liści i igieł.
- Wirus mozaiki ogórka (CMV) Cucumber mosaic virus — Metodyka wymienia budleję jako żywiciela wirusa mozaiki ogórka (tab. 11), ale objawów na budlei nie opisuje. Z ogólnej charakterystyki wiroz: choroba ujawnia się często na roślinach w pełni rozwoju, w postaci mozaikowatych przejaśnień i przebarwień liści, deformacji blaszek oraz osłabienia wzrostu, którego nie tłumaczą warunki uprawy. Wirus rozmnaża się wyłącznie w żywych komórkach; wnika przez tkanki zranione podczas cięcia i innych prac pielęgnacyjnych albo jest wprowadzany podczas żerowania wektorów — najczęściej mszyc oraz szkodliwych nicieni glebowych z rodzajów Trichodorus, Paratrichodorus i Longidorus. Nie istnieje zabieg leczniczy.
Szkodniki
- Mszyca burakowa Aphis fabae — Szkodnik wielożerny; budleja jest w metodyce wymieniona jako pierwszy z trzech przykładowych żywicieli („budleja, funkia, złocień”). Rodzaj uszkodzenia według tabeli 5a: liście na młodych pędach skręcone, wzrost pędów zahamowany, na liściach rosa miodowa i sadzaki. Ponieważ budleja kwitnie na przyrostach bieżącego roku, zahamowanie wzrostu wierzchołków przekłada się bezpośrednio na liczbę i wielkość kwiatostanów. Mszyce mają dodatkowe znaczenie jako wektory wirusów — metodyka wymienia je jako najczęstszych przenosicieli wiroz na rośliny ozdobne, a budleja jest żywicielem wirusa mozaiki ogórka.
- Wciornastek różówek Thrips fuscipennis — Wciornastek pokładełkowy; budleja jest wymieniona wśród żywicieli obok bzu czarnego, krzewuszki, magnolii, pięciornika, róży i winobluszczu. UWAGA — niespójność w źródle: metodyka opisuje rodzaj uszkodzenia w tym wierszu jako „larwy i osobniki dorosłe żerują w pochwach liściowych powodując żółknięcie i zamieranie źdźbeł”, co jest opisem uszkodzenia TRAW i do krzewu liściastego nie pasuje (budleja nie ma ani źdźbeł, ani pochew liściowych). Objawu na budlei metodyka faktycznie nie podaje. Budowa owada według rozdziału 8.3: osobniki dorosłe długości 1–2 mm, barwy od żółtej do czarnej, z dwiema parami wąskich, błoniastych skrzydeł otoczonych frędzlą włosków (strzępiną), czułki 7- lub 8-członowe; larwy bezskrzydłe, białe lub żółte.
- Węgorek chryzantemowiec Aphelenchoides ritzemabosi — Nicień żerujący i rozmnażający się WEWNĄTRZ liści i pąków kwiatowych roślin zielnych oraz krzewów — budleja jest w metodyce wymieniona wśród krzewów żywicielskich obok powojnika i krzewuszki. Objawy według tabeli 5: wzrost pędu głównego, a także rozwój pąków kwiatowych zahamowany, na liściach ciemne, prawie czarne plamy pomiędzy nerwami. Samica ma ciało nitkowate, długości 0,7–1,2 mm, bezbarwne, z głową wyraźnie wyodrębnioną od reszty ciała; samiec podobny, nieco mniejszy. Ponieważ szkodnik przebywa wewnątrz tkanek, zabiegi kontaktowe go nie dosięgają — jedyną reakcją opisaną w metodyce jest usuwanie porażonych części roślin.
Odmiany
Odmiany dziedziczą zalecenia po gatunku; różnią się pokrojem, barwą i wysokością.
- Budleja Dawida 'Adonis Blue' Buddleja davidii 'Adonis Blue'
- Budleja Dawida 'African Queen' Buddleja davidii 'African Queen'
- Budleja Dawida 'Black Knight' Buddleja davidii 'Black Knight'
- Budleja Dawida 'Border Beauty' Buddleja davidii 'Border Beauty'
- Budleja Dawida 'BotEx 001' Buddleja davidii 'BotEx 001'
- Budleja Dawida 'BotEx 002' Buddleja davidii 'BotEx 002'
- Budleja Dawida 'Botex 003' Buddleja davidii 'Botex 003'
- Budleja Dawida 'Botex 004' Buddleja davidii 'Botex 004'
- Budleja Dawida 'Botex 005' Buddleja davidii 'Botex 005'
- Budleja Dawida 'BotEx 006' Buddleja davidii 'BotEx 006'
- Budleja Dawida 'BotEx 007' Buddleja davidii 'BotEx 007'
- Budleja Dawida 'Botex 008' Buddleja davidii 'Botex 008'
- Budleja Dawida 'Buddma' Buddleja davidii 'Buddma'
- Budleja Dawida 'Burgundy' Buddleja davidii 'Burgundy'
- Budleja Dawida 'Butterfly Tower' Buddleja davidii 'Butterfly Tower'
- Budleja Dawida 'Dart's Ornamental White' Buddleja davidii 'Dart's Ornamental White'
- Budleja Dawida 'Dart's Papillon Bleu' Buddleja davidii 'Dart's Papillon Bleu'
- Budleja Dawida 'Dart's Purple Rain' Buddleja davidii 'Dart's Purple Rain'
- Budleja Dawida 'Ecolonia' Buddleja davidii 'Ecolonia'
- Budleja Dawida 'ElstB1' Buddleja davidii 'ElstB1'
- Budleja Dawida 'Empire Blue' Buddleja davidii 'Empire Blue'
- Budleja Dawida 'Fascinating' Buddleja davidii 'Fascinating'
- Budleja Dawida 'Grand Cascade' Buddleja davidii 'Grand Cascade'
- Budleja Dawida 'Gulliver' Buddleja davidii 'Gulliver'
- Budleja Dawida 'Harlequin' Buddleja davidii 'Harlequin'
- Budleja Dawida 'Ile de France' Buddleja davidii 'Ile de France'
- Budleja Dawida 'Minpap' Buddleja davidii 'Minpap'
- Budleja Dawida 'Minpap 2' Buddleja davidii 'Minpap 2'
- Budleja Dawida 'Minpap 3' Buddleja davidii 'Minpap 3'
- Budleja Dawida 'Nanho Blue' Buddleja davidii 'Nanho Blue'
- Budleja Dawida 'Nanho Purple' Buddleja davidii 'Nanho Purple'
- Budleja Dawida 'Nanho White' Buddleja davidii 'Nanho White'
- Budleja Dawida 'NC20102' Buddleja davidii 'NC20102'
- Budleja Dawida 'Nike' Buddleja davidii 'Nike'
- Budleja Dawida 'Notbud' Buddleja davidii 'Notbud'
- Budleja Dawida 'Orchid Beauty' Buddleja davidii 'Orchid Beauty'
- Budleja Dawida 'Peace' Buddleja davidii 'Peace'
- Budleja Dawida 'Peacock' Buddleja davidii 'Peacock'
- Budleja Dawida 'Pink Cascade' Buddleja davidii 'Pink Cascade'
- Budleja Dawida 'Pink Delight' Buddleja davidii 'Pink Delight'
- Budleja Dawida 'Pmoore14' Buddleja davidii 'Pmoore14'
- Budleja Dawida 'Prince Charming' Buddleja davidii 'Prince Charming'
- Budleja Dawida 'Purple Prince' Buddleja davidii 'Purple Prince'
- Budleja Dawida 'Rocketstar Indigo' Buddleja davidii 'Rocketstar Indigo'
- Budleja Dawida 'Royal Purple' Buddleja davidii 'Royal Purple'
- Budleja Dawida 'Royal Red' Buddleja davidii 'Royal Red'
- Budleja Dawida 'RuttenBU2016' Buddleja davidii 'RuttenBU2016'
- Budleja Dawida 'Santana' Buddleja davidii 'Santana'
- Budleja Dawida 'Sophie' Buddleja davidii 'Sophie'
- Budleja Dawida 'Summer Beauty' Buddleja davidii 'Summer Beauty'
- Budleja Dawida 'Sunkissed' Buddleja davidii 'Sunkissed'
- Budleja Dawida 'Tobudivory' Buddleja davidii 'Tobudivory'
- Budleja Dawida 'White Bouquet' Buddleja davidii 'White Bouquet'
- Budleja Dawida 'White Profusion' Buddleja davidii 'White Profusion'
- Budleja Dawida 'White Spread' Buddleja davidii 'White Spread'
- Budleja Dawida 'Wisteria Lane' Buddleja davidii 'Wisteria Lane'
Dane o tej roślinie pochodzą z: Extension Gardener Plant Toolbox, Nectar values from: Quantifying nectar production by flowering plants, Zrejonizowany dobór drzew i krzewów do uprawy w Polsce. Pełny wykaz z licencjami: źródła danych.