Czereśnia

Prunus avium drzewo owocowe

Co zrobić we wrześniu

Podlewaj przy ziemi, a jeśli zraszasz — to rano Czereśnia lubi glebę zasobną w wodę, ale nie znosi podmokłej. Metodyka ostrzega przy zraszaniu: woda zwilża liście, więc rośnie ryzyko chorób grzybowych, a długotrwałe zraszanie pni bywa przyczyną chorób kory i drewna. Zalane korzenie tracą dostęp do tlenu i dostają idealne warunki dla patogenów glebowych.
Monitoruj muszkę plamoskrzydłą pułapkami z płynem wabiącym

Pielęgnacja

Sadzenie Materiał gołokorzenny — sadź w mar, kwi, paź, lis · zalecenie ogólne dla grupy

Zalecenia dla gatunku — przy konkretnej odmianie mogą się różnić.

Kalendarz zabiegów

Styczeń	Zdejmij zaschnięte owoce (mumie) z drzewa Brunatna zgnilizna to choroba o najwyższej randze (+++) w metodyce. Porażone owoce zasychają, mumifikują się i zostają na drzewie do przyszłego roku — to właśnie z nich wychodzą zarodniki na wiosnę. Usunięcie mumii przerywa cykl choroby bez chemii.
Luty	Zdejmij zaschnięte owoce (mumie) z drzewa Brunatna zgnilizna to choroba o najwyższej randze (+++) w metodyce. Porażone owoce zasychają, mumifikują się i zostają na drzewie do przyszłego roku — to właśnie z nich wychodzą zarodniki na wiosnę. Usunięcie mumii przerywa cykl choroby bez chemii.
Marzec	Zdejmij zaschnięte owoce (mumie) z drzewa Brunatna zgnilizna to choroba o najwyższej randze (+++) w metodyce. Porażone owoce zasychają, mumifikują się i zostają na drzewie do przyszłego roku — to właśnie z nich wychodzą zarodniki na wiosnę. Usunięcie mumii przerywa cykl choroby bez chemii. Zabieg miedziowy w czasie nabrzmiewania pąków Rak bakteryjny drzew owocowych objawia się na przedwiośniu: pąki nabrzmiewają, ale się nie rozwijają, zamierają i zostają zaschnięte na pędach. Metodyka wskazuje dokładnie dwa terminy zabiegu preparatami miedziowymi — nabrzmiewanie pąków oraz opadanie liści. Zajrzyj do nabrzmiewających pąków — licinek tarninaczek
Kwiecień	Ciepło i wilgotno w czasie kwitnienia — alarm brunatnej zgnilizny Zaraz po kwitnieniu zacznij ochronę przed drobną plamistością liści Co dwa tygodnie przejrzyj wierzchołki pędów — mszyca czereśniowa Pod koniec kwitnienia strząśnij chrząszcze — kwieciak pestkowiec Od kwitnienia do końca czerwca szukaj objawów chorób wirusowych i raka
Maj	Załóż siatkę przeciw ptakom, zanim owoce się wybarwią Czereśnie stanowią około 20% dziennej diety szpaka i kwiczoła — to według metodyki najgroźniejsi zjadacze plonu. Siatka jest jedyną metodą, która zapewnia pełną ochronę owoców, a na działce jest też jedyną realną: odstraszanie hukiem czy krzykiem ptaków odpada. Podlewaj przy ziemi, a jeśli zraszasz — to rano Czereśnia lubi glebę zasobną w wodę, ale nie znosi podmokłej. Metodyka ostrzega przy zraszaniu: woda zwilża liście, więc rośnie ryzyko chorób grzybowych, a długotrwałe zraszanie pni bywa przyczyną chorób kory i drewna. Zalane korzenie tracą dostęp do tlenu i dostają idealne warunki dla patogenów glebowych. Ciepło i wilgotno w czasie kwitnienia — alarm brunatnej zgnilizny Ochrona owoców przed gniciem — start 3–4 tygodnie po kwitnieniu Zaraz po kwitnieniu zacznij ochronę przed drobną plamistością liści Zawieś żółte pułapki lepowe na nasionnicę Co dwa tygodnie przejrzyj wierzchołki pędów — mszyca czereśniowa Pod koniec kwitnienia strząśnij chrząszcze — kwieciak pestkowiec Od kwitnienia do końca czerwca szukaj objawów chorób wirusowych i raka Monitoruj muszkę plamoskrzydłą pułapkami z płynem wabiącym
Czerwiec	Załóż siatkę przeciw ptakom, zanim owoce się wybarwią Czereśnie stanowią około 20% dziennej diety szpaka i kwiczoła — to według metodyki najgroźniejsi zjadacze plonu. Siatka jest jedyną metodą, która zapewnia pełną ochronę owoców, a na działce jest też jedyną realną: odstraszanie hukiem czy krzykiem ptaków odpada. Podlewaj przy ziemi, a jeśli zraszasz — to rano Czereśnia lubi glebę zasobną w wodę, ale nie znosi podmokłej. Metodyka ostrzega przy zraszaniu: woda zwilża liście, więc rośnie ryzyko chorób grzybowych, a długotrwałe zraszanie pni bywa przyczyną chorób kory i drewna. Zalane korzenie tracą dostęp do tlenu i dostają idealne warunki dla patogenów glebowych. Nie zostawiaj przejrzałych owoców na drzewie ani pod nim Fermentujące, przejrzałe owoce są według metodyki szczególnie atrakcyjne dla samic muszki plamoskrzydłej i pozwalają jej się rozmnożyć na działce. Te same owoce są źródłem brunatnej zgnilizny i szarej pleśni dla sąsiednich drzew. Ochrona owoców przed gniciem — start 3–4 tygodnie po kwitnieniu Zaraz po kwitnieniu zacznij ochronę przed drobną plamistością liści Deszcz przed zbiorem — dokarmianie wapniem przeciw pękaniu owoców Zawieś żółte pułapki lepowe na nasionnicę Co dwa tygodnie przejrzyj wierzchołki pędów — mszyca czereśniowa Czerwiec i lipiec — sprawdź spody liści na przędziorki Od kwitnienia do końca czerwca szukaj objawów chorób wirusowych i raka Monitoruj muszkę plamoskrzydłą pułapkami z płynem wabiącym
Lipiec	Tnij czereśnię latem, po zbiorze owoców Czereśnia jest bardzo wrażliwa na infekcje grzybowe i bakteryjne wchodzące przez rany. Metodyka mówi wprost: cięcie wykonane w nieodpowiednim terminie zwiększa podatność drzewa na choroby, dlatego drzewa w pełni owocowania tnie się w okresie wegetacji — w drugiej połowie lipca i w sierpniu. To samo cięcie ogranicza leukostomozę i raka bakteryjnego. Zabezpiecz rany zaraz po cięciu Trzy poważne choroby czereśni — leukostomoza, rak bakteryjny i srebrzystość liści — wchodzą do drzewa wyłącznie przez rany. Metodyka przy leukostomozie i raku bakteryjnym podaje to samo zalecenie: zabezpieczanie ran bezpośrednio po cięciu. Podlewaj przy ziemi, a jeśli zraszasz — to rano Czereśnia lubi glebę zasobną w wodę, ale nie znosi podmokłej. Metodyka ostrzega przy zraszaniu: woda zwilża liście, więc rośnie ryzyko chorób grzybowych, a długotrwałe zraszanie pni bywa przyczyną chorób kory i drewna. Zalane korzenie tracą dostęp do tlenu i dostają idealne warunki dla patogenów glebowych. Nie zostawiaj przejrzałych owoców na drzewie ani pod nim Fermentujące, przejrzałe owoce są według metodyki szczególnie atrakcyjne dla samic muszki plamoskrzydłej i pozwalają jej się rozmnożyć na działce. Te same owoce są źródłem brunatnej zgnilizny i szarej pleśni dla sąsiednich drzew. Ochrona owoców przed gniciem — start 3–4 tygodnie po kwitnieniu Zaraz po kwitnieniu zacznij ochronę przed drobną plamistością liści Deszcz przed zbiorem — dokarmianie wapniem przeciw pękaniu owoców Zawieś żółte pułapki lepowe na nasionnicę Co dwa tygodnie przejrzyj wierzchołki pędów — mszyca czereśniowa Czerwiec i lipiec — sprawdź spody liści na przędziorki Od kwitnienia do końca czerwca szukaj objawów chorób wirusowych i raka Monitoruj muszkę plamoskrzydłą pułapkami z płynem wabiącym
Sierpień	Tnij czereśnię latem, po zbiorze owoców Czereśnia jest bardzo wrażliwa na infekcje grzybowe i bakteryjne wchodzące przez rany. Metodyka mówi wprost: cięcie wykonane w nieodpowiednim terminie zwiększa podatność drzewa na choroby, dlatego drzewa w pełni owocowania tnie się w okresie wegetacji — w drugiej połowie lipca i w sierpniu. To samo cięcie ogranicza leukostomozę i raka bakteryjnego. Zabezpiecz rany zaraz po cięciu Trzy poważne choroby czereśni — leukostomoza, rak bakteryjny i srebrzystość liści — wchodzą do drzewa wyłącznie przez rany. Metodyka przy leukostomozie i raku bakteryjnym podaje to samo zalecenie: zabezpieczanie ran bezpośrednio po cięciu. Podlewaj przy ziemi, a jeśli zraszasz — to rano Czereśnia lubi glebę zasobną w wodę, ale nie znosi podmokłej. Metodyka ostrzega przy zraszaniu: woda zwilża liście, więc rośnie ryzyko chorób grzybowych, a długotrwałe zraszanie pni bywa przyczyną chorób kory i drewna. Zalane korzenie tracą dostęp do tlenu i dostają idealne warunki dla patogenów glebowych. Monitoruj muszkę plamoskrzydłą pułapkami z płynem wabiącym
Wrzesień	Podlewaj przy ziemi, a jeśli zraszasz — to rano Czereśnia lubi glebę zasobną w wodę, ale nie znosi podmokłej. Metodyka ostrzega przy zraszaniu: woda zwilża liście, więc rośnie ryzyko chorób grzybowych, a długotrwałe zraszanie pni bywa przyczyną chorób kory i drewna. Zalane korzenie tracą dostęp do tlenu i dostają idealne warunki dla patogenów glebowych. Monitoruj muszkę plamoskrzydłą pułapkami z płynem wabiącym
Październik	Wygrab i usuń opadłe liście Drobna plamistość liści drzew pestkowych ma w metodyce rangę najwyższą (+++), a jej źródłem infekcji są opadłe porażone liście z zarodnikami workowymi. Wygrabienie liści jesienią to najtańszy sposób, żeby wiosną zacząć sezon z mniejszą presją choroby. Zabieg miedziowy w czasie opadania liści Blizny po opadłych liściach to otwarte wrota dla bakterii raka. Metodyka przewiduje na ten okres 1–2 opryskiwania preparatami miedziowymi — to drugi z dwóch wskazanych terminów w roku. Monitoruj muszkę plamoskrzydłą pułapkami z płynem wabiącym
Listopad	Zdejmij zaschnięte owoce (mumie) z drzewa Brunatna zgnilizna to choroba o najwyższej randze (+++) w metodyce. Porażone owoce zasychają, mumifikują się i zostają na drzewie do przyszłego roku — to właśnie z nich wychodzą zarodniki na wiosnę. Usunięcie mumii przerywa cykl choroby bez chemii. Wygrab i usuń opadłe liście Drobna plamistość liści drzew pestkowych ma w metodyce rangę najwyższą (+++), a jej źródłem infekcji są opadłe porażone liście z zarodnikami workowymi. Wygrabienie liści jesienią to najtańszy sposób, żeby wiosną zacząć sezon z mniejszą presją choroby. Zabieg miedziowy w czasie opadania liści Blizny po opadłych liściach to otwarte wrota dla bakterii raka. Metodyka przewiduje na ten okres 1–2 opryskiwania preparatami miedziowymi — to drugi z dwóch wskazanych terminów w roku. Monitoruj muszkę plamoskrzydłą pułapkami z płynem wabiącym
Grudzień	Zdejmij zaschnięte owoce (mumie) z drzewa Brunatna zgnilizna to choroba o najwyższej randze (+++) w metodyce. Porażone owoce zasychają, mumifikują się i zostają na drzewie do przyszłego roku — to właśnie z nich wychodzą zarodniki na wiosnę. Usunięcie mumii przerywa cykl choroby bez chemii. Monitoruj muszkę plamoskrzydłą pułapkami z płynem wabiącym

Zależne od pogody i obserwacji

Okno pogodowe na zabieg

Choroby

Brunatna zgnilizna drzew pestkowych Monilinia laxa, M. fructigena, M. fructicola, M. polystroma — U czereśni zamieranie kwiatów i pędów zdarza się rzadko — znacznie częściej gniją owoce, zwłaszcza w okresie opadów, gdy pękają. Na gnijących owocach pojawiają się szare albo żółtobrunatne, brodawkowate skupienia zarodników. Porażone owoce zasychają, mumifikują się i zostają na drzewie do następnego roku.
Drobna plamistość liści drzew pestkowych Blumeriella jaapii — Pierwsze plamki, najpierw bladozielone, potem brunatnoczerwone, pojawiają się na liściach już pod koniec maja, najliczniej przy brzegach blaszki, i zlewają się w większe skupienia. Na spodniej stronie liścia, w miejscu plam, powstają małe wzniesienia z białokremowymi skupieniami zarodników. Porażone liście żółkną i opadają — całkowita defoliacja może wystąpić jeszcze przed zbiorem.
Szara pleśń Botryotinia fuckeliana, Botrytis cinerea — Porażone kwiaty brunatnieją i zasychają, ale najbardziej szkodliwe jest gnicie owoców w momencie dojrzewania i zbioru. Jako pierwsze gniją owoce spękane; od jednego owocu grzyb przenosi się na sąsiednie i w krótkim czasie opanowuje całą kiść. Przy wysokiej wilgotności powierzchnia gnijącej tkanki pokrywa się charakterystycznym szarym nalotem. Infekcja bywa ukryta — owoc zaczyna gwałtownie gnić dopiero po wyjęciu z chłodni albo po przegrzaniu.
Rak bakteryjny drzew owocowych Pseudomonas syringae pv. syringae, P. s. pv. morsprunorum — Pierwsze objawy widać na przedwiośniu: porażone pąki nabrzmiewają, ale się nie rozwijają, zamierają i zostają zaschnięte na pędach. Wiosną czernieją, kurczą się i zamierają kwiaty. Na liściach i owocach tworzą się początkowo uwodnione plamy — na liściach brunatnieją, na owocach czernieją i zasychają. Najgroźniejsze są infekcje zdrewniałych pędów, gdzie powstają rozległe nekrozy i zrakowacenia.
Leukostomoza drzew pestkowych Leucostoma cincta, Leucostoma persoonii — Więdną liście na pojedynczych pędach, na korze pojawiają się nekrozy, młode pędy i gałęzie zasychają — czasem zamiera całe drzewo. Na zamierającej korze tworzą się masowo drobne, ciemnoszare brodawki (piknidia), z których przy wilgotnej pogodzie wydobywają się śluzowate, czerwone do żółtawych spiralne nitki z zarodnikami.
Srebrzystość liści drzew owocowych Chondrostereum purpureum — Charakterystyczne srebrzenie liści na całej koronie lub na pojedynczych gałęziach to objaw wtórny, wywołany toksynami grzyba. Dalsze objawy: sinienie i brunatnienie drewna, papierowatość i łuszczenie się kory, nagłe obumieranie konarów i głębokie zgorzele. Typową oznaką są dachówkowato ułożone owocniki na pniach i konarach — płaskie, półkoliste, o falistych brzegach, szarawobiałe od góry i jasno- lub fioletowopurpurowe od spodu.
Guzowatość korzeni tumorogenne Agrobacterium i Rhizobium (dawniej Agrobacterium tumefaciens) — Na korzeniach głównych i bocznych oraz na szyjce korzeniowej powstają guzowate narośla różnej wielkości — owalne, gładkie albo o strukturze kalafiora, początkowo jasnobrunatne, z wiekiem coraz ciemniejsze, aż zaczynają butwieć. Drzewa z silnie porażonym systemem korzeniowym słabo rosną, a w skrajnych przypadkach zamierają.
Żółtaczka wiśni Prune dwarf virus (PDV) — Objawy najlepiej widoczne na przełomie maja i czerwca, około 3–4 tygodnie po kwitnieniu. Na liściach, między nerwami, pojawiają się chlorotyczne, nieregularne przebarwienia; liście żółkną i masowo opadają. Charakterystycznym obrazem są żółte liście leżące pod porażonym drzewem. Wystąpieniu objawów sprzyja chłodna pogoda. Choroba hamuje wykształcanie krótkopędów owoconośnych i pąków — plon może spaść nawet o 50%.
Nekrotyczna pierścieniowa plamistość drzew pestkowych Prunus necrotic ringspot virus (PNRSV) — Wiosną na liściach pojawiają się chlorotyczne przebarwienia, plamki lub pierścienie, a na spodniej stronie liścia wyrostki. Tkanka w miejscu plam brunatnieje i wykrusza się, dając obraz dziurkowatości. Niektóre szczepy silnie skracają szypułki i zniekształcają kwiaty, które nie zawiązują owoców. Bywa też opóźniony rozwój gałęzi, zamieranie pąków i pędów oraz gumujące rany.
Wertycylioza drzew owocowych Verticillium dahliae — Stopniowe lub gwałtowne więdnięcie liści, na których tworzą się żółte plamy; potem liście brunatnieją i opadają. Więdną i zamierają całe konary lub drzewa. Więdnięcie widać zwłaszcza podczas suchej i upalnej pogody, gdy uszkodzone wiązki naczyniowe nie nadążają z wodą. Na poprzecznym przekroju zamierającej gałęzi drewno jest ciemnobrązowe. Na czereśni choroba występuje rzadko, głównie w młodych nasadzeniach.

Szkodniki

Mszyca czereśniowa Myzus cerasi — Wczesną wiosną zasiedla kwiaty i powoduje ich opadanie. Liście i pędy, na których żeruje, silnie się skręcają, żółkną i opadają; wzrost pędów zostaje zahamowany, a pędy są bardziej wrażliwe na mróz. Na rosie miodowej rozwijają się grzyby sadzakowe, które osłabiają fotosyntezę.
Nasionnice (trześniówka i wschodnia) Rhagoletis cerasi, Rhagoletis cingulata — Larwy powodują robaczywienie owoców odmian o średniej i późnej porze dojrzewania — im późniejsza odmiana, tym bardziej narażona. W czasie zbioru wewnątrz owoców widoczne są białe, beznogie larwy do 4 mm długości.
Licinek tarninaczek Incurvaria capitella — Wiosną pąki nie rozwijają się albo rozwijają się bardzo słabo, więdną i opadają; w uszkodzonych pąkach widać odchody gąsienic. Po kwitnieniu w młodych zawiązkach pojawiają się wygryzione dziurki lub wyjedzone całe wnętrze. Lokalnie może zniszczyć 40–60% pąków i zawiązków.
Zwójkówki liściowe i inne gąsienice zjadające liście Tortricidae — Wiosną gąsienice żerują w rozetach liściowych i liściowo-kwiatowych, latem na liściach; mogą też uszkadzać i nadgryzać owoce. Metodyka ocenia znaczenie jako małe, z lokalnie liczniejszym występowaniem.
Zwójka koróweczka Enarmonia formosana — Gąsienice żerują pod korą pni, najliczniej w dolnych ich odcinkach. W miejscach uszkodzeń widać sprzędzione w małe woreczki brązowe odchody, a pod korą sieć przeplatających się chodników. Skutkiem jest zahamowanie wzrostu drzew i zasychanie gałęzi.
Pordzewiacz śliwowy Aculus fockeui — Żerowanie szpecieli odbarwia blaszkę liściową — liście wyglądają jakby były posrebrzone. Przy licznej populacji liście opadają przedwcześnie, rozwój młodych drzew zostaje zahamowany, a plon spada. Szczególnie groźny w młodych nasadzeniach.
Przędziorek chmielowiec Tetranychus urticae — Na liściach pojawiają się początkowo jasnozielone, potem żółte plamki, z czasem zlewające się. Przy silnym opanowaniu liście żółkną, brązowieją i przedwcześnie opadają; przy dużej liczebności widać oprzędy z pajęczyny. Drzewa pozbawione asymilatów słabiej kwitną i owocują.
Przędziorek owocowiec Panonychus ulmi — Objawy jak u przędziorka chmielowca — plamkowanie, żółknięcie i przedwczesne opadanie liści. Zimuje w postaci czerwonych jaj składanych na 2–3-letnich gałązkach.
Kwieciak pestkowiec Furcipus rectirostris — Wkrótce po kwitnieniu na młodych zawiązkach widać nakłucia zrobione przez samicę składającą jajo do wnętrza pestki. W okresie wybarwiania owoców wychodzące z pestek chrząszcze uszkadzają miąższ i skórkę, a owoce gniją. Lokalnie może zniszczyć nawet kilkadziesiąt procent zawiązków; sprzyja mu sąsiedztwo czeremchy.
Pędraki chrabąszcza majowego Melolontha melolontha — Pędraki podgryzają korzenie i szyjkę korzeniową — najmłodsze drzewka słabną, więdną i zamierają, a silnie uszkodzone łatwo wyrwać z ziemi. Pędraki wędrują wzdłuż rzędu do kolejnych drzewek. Chrząszcze dodatkowo szkieletują liście i uszkadzają zawiązki owoców.
Muszka plamoskrzydła Drosophila suzukii — Samice składają jaja do dojrzewających owoców, a wylęgające się larwy żywią się miąższem, powodując gnicie i fermentację. Gatunek obcy i inwazyjny; w polskich sadach czereśniowych stwierdzano go dotąd głównie po zbiorach owoców, ale potencjalnie może zniszczyć znaczną część plonu.
Ptaki (szpak, kwiczoł, gawron, grubodziób) Sturnus vulgaris, Turdus pilaris — Wydziobują dojrzewające i dojrzałe owoce. Największe szkody wyrządzają szpak i kwiczoł, mniejsze gawron i grubodziób. Metodyka podaje, że czereśnie stanowią około 20% dziennej diety tych ptaków.
Gryzonie (nornik polny, karczownik ziemnowodny) Microtus arvalis, Arvicola amphibius — Ogryzają korzenie i szyjkę korzeniową, przez co młode drzewka słabną i zamierają. Nornik polny pojawia się w dużym nasileniu co kilka–kilkanaście lat i potrafi zniszczyć duże powierzchnie nasadzeń; karczownik występuje głównie w Polsce południowej.

Odmiany

Odmiany dziedziczą zalecenia po gatunku; różnią się pokrojem, barwą i wysokością.

Czereśnia 'Bigarreau Burlat' Prunus avium 'Bigarreau Burlat'
Czereśnia 'Burlat' Prunus avium 'Burlat'
Czereśnia 'Bűttnera Czerwona' Prunus avium 'Bűttnera Czerwona'
Czereśnia 'Hedelfińska' Prunus avium 'Hedelfińska'
Czereśnia 'Kordia' Prunus avium 'Kordia'
Czereśnia 'Kunzego' Prunus avium 'Kunzego'
Czereśnia 'Lapins' Prunus avium 'Lapins'
Czereśnia 'Merton Premier' Prunus avium 'Merton Premier'
Czereśnia 'Northstar' Prunus avium 'Northstar'
Czereśnia 'Pendula' Prunus avium 'Pendula'
Czereśnia 'Plena' Prunus avium 'Plena'
Czereśnia 'Poznańska' Prunus avium 'Poznańska'
Czereśnia 'Regina' Prunus avium 'Regina'
Czereśnia 'Rivan' Prunus avium 'Rivan'
Czereśnia 'Sam' Prunus avium 'Sam'
Czereśnia 'Sanmit' Prunus avium 'Sanmit'
Czereśnia 'Schneidera Późna' Prunus avium 'Schneidera Późna'
Czereśnia 'Techlovan' Prunus avium 'Techlovan'
Czereśnia 'Ulster' Prunus avium 'Ulster'
Czereśnia 'Van' Prunus avium 'Van'
Czereśnia 'Vanda' Prunus avium 'Vanda'
Czereśnia 'Vega' Prunus avium 'Vega'
Czereśnia 'Wczesna Riversa' Prunus avium 'Wczesna Riversa'