Dereń

Cornus spp. roślina ozdobna

Co zrobić we wrześniu

Lej wodę pod krzew, nigdy po liściach — i nigdy przed nocą
Dereń jadalny lubi wapń — jesienią obornik, a na glebie kwaśnej dolomit
Raz w tygodniu przejrzyj krzew — od kwietnia do jesieni
Od lipca oglądaj liście od spodu — mączniak z rodzaju Phyllactinia pokazuje się późno
Wierzchołki przestały rosnąć, liście drobnieją — sprawdź lupą spód liścia
Owoce derenia jadalnego zbieraj z ziemi, nie z krzewu PZD powtarza to w dwóch artykułach: najlepsze do bezpośredniego spożycia są owoce w pełni dojrzałe, które same opadną — wtedy są słodkie, soczyste i mięsiste. Stąd w sadach dereniowych praktyka rozkładania pod krzewami siatki lub włókniny przed dojrzewaniem. Zbiór z krzewu daje owoce twarde i cierpkie, choć te też mają zastosowanie: niedojrzałe, gdy zaczynają żółknąć, kisi się lub marynuje jak oliwki.

Pielęgnacja

Sadzenie Materiał gołokorzenny — sadź w mar, kwi, paź, lis · zalecenie ogólne dla grupy

Zalecenia dla gatunku — przy konkretnej odmianie mogą się różnić.

Kalendarz zabiegów

Luty	Zanim kupisz: 'Sibirica' to najładniejsze pędy i najgorsza odporność
Marzec	Posadź dereń w słońcu — i sprawdź, jakiego gatunku dotyczą wymagania glebowe Metodyka daje cztery zasady, które ograniczają presję agrofagów bez chemii: nie sadzić roślin ozdobnych od strony lasu i zadrzewień miejskich, nie sadzić drzew i krzewów po trawniku ani po wieloletnich bobowatych, przed posadzeniem przekopać glebę i sprawdzić ją na szkodniki glebowe oraz — co dla derenia szczególnie ważne — obejrzeć roślinę już przy zakupie, bo werticilioza „pojawia się najczęściej na roślinach liściastych (klonach, perukowcu, dereniu, sumaku) i te gatunki roślin winny być poddane szczegółowym oględzinom w trakcie ich nabywania”. Wybór miejsca to jedyna decyzja, której później nie cofniesz. Zanim kupisz: 'Sibirica' to najładniejsze pędy i najgorsza odporność Przytnij krzew zaraz po posadzeniu, żeby się rozkrzewił DODR tłumaczy to prosto: krzewy nieprzycięte po posadzeniu gorzej się przyjmują, bo wiosną na pędach rozwija się zbyt dużo pączków w stosunku do korzeni, które jeszcze nie pracują. PZD dodaje przy dereniu konkret: jeśli sadzonka ma jeden czy dwa mizerne pędy, przycięcie ich sprawia, że roślina się rozkrzewi i nabierze formy krzewu. Dereń biały i rozłogowy: coroczne silne cięcie w marcu — to cały sekret kolorowych pędów To jest zabieg, od którego zależy sens uprawy tych dwóch gatunków. DODR pisze wprost: „Dereń — kwiaty i owoce mają małe znaczenie dekoracyjne. Jego ozdobą są liście, a u derenia białego zimą czerwone pędy. Przez coroczne silne i niskie cięcie można uzyskać większą ilość pędów, dzięki czemu krzew będzie bardziej dekoracyjny”. Krzew nieciety rok po roku gęstnieje w stare, grube drewno, a zimowy efekt gaśnie — to samo dzieje się z wierzbą 'Hakuro-nishiki', u której najładniej wybarwiają się młode przyrosty. UWAGA: mechanizm „jaskrawe są wyłącznie młode, roczne pędy, a stare szarzeją” jest naszą interpolacją — DODR podaje sam zabieg i jego efekt, nie przyczynę. Dereń kousa i kwiecisty: NIE tnij — tylko cięcie sanitarne Pomylenie grup kosztuje całe kwitnienie, a kwitnienie jest jedynym powodem, dla którego sadzi się te gatunki. Broszura PZD wymienia je w rozdziale „Gatunki niewymagające cięcia”: należą tu m.in. „niektóre derenie, np. kousa (Cornus kousa), kwiecisty (C. florida), pagodowy (C. controversa) i skrętolistny (C. alternifolia)”, a u tych roślin „latem wykonuje się jedynie cięcie sanitarne (pędy uszkodzone, chore itp.)”. Innymi słowy: marcowe cięcie, które robi dobrze dereniowi białemu, temu krzewowi zabiera kwiaty. (Interpolacja: przyczyną jest kwitnienie na pędach zeszłorocznych — PZD podaje sam zakaz, bez uzasadnienia; przy dereniu jadalnym ten mechanizm jest już w źródle nazwany wprost.) Chcesz derenia jadalnego jako drzewko — uformuj pień na 80 cm Dereń rozłogowy wychodzi poza rabatę — odetnij mu drogę na przedwiośniu Nowo posadzony krzew podlewaj systematycznie przez pierwszy sezon PZD podaje to jako zalecenie wprost dla derenia: „Po posadzeniu, krzewy systematycznie podlewamy”. Metodyka dopowiada, po czym poznasz zaniedbanie: wiosną i latem przy niedoborze wody brązowieją i zasychają brzegi liści — u świeżo posadzonej rośliny, która nie odbudowała jeszcze korzeni, dzieje się to najszybciej. Przymrozek w czasie kwitnienia — okryj kwitnący dereń jadalny PZD zaznacza to wprost: „Dereń jadalny jest rośliną mrozoodporną, ale wiosenne przymrozki mogą uszkodzić kwiaty”. Kwitnienie wypada na przełomie marca i kwietnia, czyli dokładnie w okresie nocnych przymrozków, a ponieważ owoce zawiązują się z tych kwiatów, jedna zimna noc potrafi kosztować cały zbiór. To samo źródło o mrozoodporności przypomina, że wrażliwość roślin rośnie z chwilą ruszenia wegetacji.
Kwiecień	Posadź dereń w słońcu — i sprawdź, jakiego gatunku dotyczą wymagania glebowe Metodyka daje cztery zasady, które ograniczają presję agrofagów bez chemii: nie sadzić roślin ozdobnych od strony lasu i zadrzewień miejskich, nie sadzić drzew i krzewów po trawniku ani po wieloletnich bobowatych, przed posadzeniem przekopać glebę i sprawdzić ją na szkodniki glebowe oraz — co dla derenia szczególnie ważne — obejrzeć roślinę już przy zakupie, bo werticilioza „pojawia się najczęściej na roślinach liściastych (klonach, perukowcu, dereniu, sumaku) i te gatunki roślin winny być poddane szczegółowym oględzinom w trakcie ich nabywania”. Wybór miejsca to jedyna decyzja, której później nie cofniesz. Zanim kupisz: 'Sibirica' to najładniejsze pędy i najgorsza odporność Przytnij krzew zaraz po posadzeniu, żeby się rozkrzewił DODR tłumaczy to prosto: krzewy nieprzycięte po posadzeniu gorzej się przyjmują, bo wiosną na pędach rozwija się zbyt dużo pączków w stosunku do korzeni, które jeszcze nie pracują. PZD dodaje przy dereniu konkret: jeśli sadzonka ma jeden czy dwa mizerne pędy, przycięcie ich sprawia, że roślina się rozkrzewi i nabierze formy krzewu. Dereń jadalny tnij po kwitnieniu albo po opadzie świętojańskim Dereń rozłogowy wychodzi poza rabatę — odetnij mu drogę na przedwiośniu Nowo posadzony krzew podlewaj systematycznie przez pierwszy sezon PZD podaje to jako zalecenie wprost dla derenia: „Po posadzeniu, krzewy systematycznie podlewamy”. Metodyka dopowiada, po czym poznasz zaniedbanie: wiosną i latem przy niedoborze wody brązowieją i zasychają brzegi liści — u świeżo posadzonej rośliny, która nie odbudowała jeszcze korzeni, dzieje się to najszybciej. Lej wodę pod krzew, nigdy po liściach — i nigdy przed nocą Wyściółkuj krzew — ale nie korą, jeśli w okolicy była opieńka PZD zaleca przy dereniu mulczowanie wprost: „Rośliny lubią mulczowanie, dlatego w sezonie warto wykładać pod nie skoszoną trawę. Dzięki temu unikniemy strat wody i zahamujemy wzrost chwastów”; z Arboretum w Bolestraszycach pochodzi dokładniejsze zalecenie — skoszona trawa, iglaste zrębki przekompostowane przez dwa lata z dodatkiem nawozów azotowych albo agrowłóknina. Metodyka dokłada ostrzeżenie, o którym mało kto pamięta: opieńka miodowa „występuje tam, gdzie do gleby dodaje się korę lub też przykrywa się nią powierzchnię gleby wokół roślin”, a do ogrodów trafia z lasu właśnie z korą. Przymrozek w czasie kwitnienia — okryj kwitnący dereń jadalny PZD zaznacza to wprost: „Dereń jadalny jest rośliną mrozoodporną, ale wiosenne przymrozki mogą uszkodzić kwiaty”. Kwitnienie wypada na przełomie marca i kwietnia, czyli dokładnie w okresie nocnych przymrozków, a ponieważ owoce zawiązują się z tych kwiatów, jedna zimna noc potrafi kosztować cały zbiór. To samo źródło o mrozoodporności przypomina, że wrażliwość roślin rośnie z chwilą ruszenia wegetacji. Mszyce na dereniu to nie problem — to hodowla biedronek Tu metodyka mówi coś, co brzmi odwrotnie do odruchu każdego działkowca, a dotyczy derenia z nazwy: „Dla zgromadzenia dużej liczby biedronek konieczne jest posadzenie krzewów, na których rozwijać się będą kolonie mszycy np. dereń, irga, trzmielina, kalina”. Dereń pełni w ogrodzie funkcję rośliny, która karmi pożyteczne, a metodyka dodaje ogólniejszą zasadę: „stwierdzenie szkodnika nie oznacza podjęcia z nim walki ze względu na występowanie na naszych działkach i w ogrodach przydomowych wielu sprzymierzeńców”. Raz w tygodniu przejrzyj krzew — od kwietnia do jesieni Ciepła ulewa w pełni lata — warunki dla septoriozy derenia Ciepło i deszczowo — warunki dla plamistości liści derenia
Maj	Posadź dereń w słońcu — i sprawdź, jakiego gatunku dotyczą wymagania glebowe Metodyka daje cztery zasady, które ograniczają presję agrofagów bez chemii: nie sadzić roślin ozdobnych od strony lasu i zadrzewień miejskich, nie sadzić drzew i krzewów po trawniku ani po wieloletnich bobowatych, przed posadzeniem przekopać glebę i sprawdzić ją na szkodniki glebowe oraz — co dla derenia szczególnie ważne — obejrzeć roślinę już przy zakupie, bo werticilioza „pojawia się najczęściej na roślinach liściastych (klonach, perukowcu, dereniu, sumaku) i te gatunki roślin winny być poddane szczegółowym oględzinom w trakcie ich nabywania”. Wybór miejsca to jedyna decyzja, której później nie cofniesz. Przytnij krzew zaraz po posadzeniu, żeby się rozkrzewił DODR tłumaczy to prosto: krzewy nieprzycięte po posadzeniu gorzej się przyjmują, bo wiosną na pędach rozwija się zbyt dużo pączków w stosunku do korzeni, które jeszcze nie pracują. PZD dodaje przy dereniu konkret: jeśli sadzonka ma jeden czy dwa mizerne pędy, przycięcie ich sprawia, że roślina się rozkrzewi i nabierze formy krzewu. Nowo posadzony krzew podlewaj systematycznie przez pierwszy sezon PZD podaje to jako zalecenie wprost dla derenia: „Po posadzeniu, krzewy systematycznie podlewamy”. Metodyka dopowiada, po czym poznasz zaniedbanie: wiosną i latem przy niedoborze wody brązowieją i zasychają brzegi liści — u świeżo posadzonej rośliny, która nie odbudowała jeszcze korzeni, dzieje się to najszybciej. Lej wodę pod krzew, nigdy po liściach — i nigdy przed nocą Wyściółkuj krzew — ale nie korą, jeśli w okolicy była opieńka PZD zaleca przy dereniu mulczowanie wprost: „Rośliny lubią mulczowanie, dlatego w sezonie warto wykładać pod nie skoszoną trawę. Dzięki temu unikniemy strat wody i zahamujemy wzrost chwastów”; z Arboretum w Bolestraszycach pochodzi dokładniejsze zalecenie — skoszona trawa, iglaste zrębki przekompostowane przez dwa lata z dodatkiem nawozów azotowych albo agrowłóknina. Metodyka dokłada ostrzeżenie, o którym mało kto pamięta: opieńka miodowa „występuje tam, gdzie do gleby dodaje się korę lub też przykrywa się nią powierzchnię gleby wokół roślin”, a do ogrodów trafia z lasu właśnie z korą. Mszyce na dereniu to nie problem — to hodowla biedronek Tu metodyka mówi coś, co brzmi odwrotnie do odruchu każdego działkowca, a dotyczy derenia z nazwy: „Dla zgromadzenia dużej liczby biedronek konieczne jest posadzenie krzewów, na których rozwijać się będą kolonie mszycy np. dereń, irga, trzmielina, kalina”. Dereń pełni w ogrodzie funkcję rośliny, która karmi pożyteczne, a metodyka dodaje ogólniejszą zasadę: „stwierdzenie szkodnika nie oznacza podjęcia z nim walki ze względu na występowanie na naszych działkach i w ogrodach przydomowych wielu sprzymierzeńców”. Raz w tygodniu przejrzyj krzew — od kwietnia do jesieni Ciepła ulewa w pełni lata — warunki dla septoriozy derenia Ciepło i deszczowo — warunki dla plamistości liści derenia Wierzchołki przestały rosnąć, liście drobnieją — sprawdź lupą spód liścia Sprzędzone liście na wierzchołkach — zwójka różóweczka, zbieraj ręcznie
Czerwiec	Żywopłot z derenia strzyż dwa razy: na przełomie czerwca i lipca oraz w sierpniu Broszura PZD o żywopłotach wymienia derenie z nazwy: na wysokie ściany formowane „można także wykorzystać odmiany dereni (Cornus sp.) o barwnych pędach i liściach”. Druga broszura PZD podaje rytm cięcia dla żywopłotów liściastych, w których derenie są wyliczone wprost: główne cięcie po zakończeniu intensywnego wzrostu młodych pędów, zwykle na przełomie czerwca i lipca, korekcyjne pod koniec lata, w sierpniu; przy trzykrotnym strzyżeniu pierwsze można wykonać w marcu, przed rozwojem liści. Trzeba tylko wiedzieć, na co się piszesz: PZD ostrzega, że coroczne cięcie żywopłotu formowanego zawsze usuwa fragmenty pędów z pąkami kwiatowymi, więc rośliny „zakwitną słabo lub wcale”, a zaprzestanie cięcia przez 1–2 sezony zaprzepaszcza wcześniejszą pracę. Lej wodę pod krzew, nigdy po liściach — i nigdy przed nocą Odchwaszczaj ręcznie — herbicydy pod krzewami ozdobnymi odpadają Metodyka stawia sprawę jasno: chwasty usuwa się regularnie ręcznie i ogranicza ściółkowaniem, a „stosowanie środków do zwalczania chwastów w nasadzeniach roślin ozdobnych jest niewskazane z uwagi na brak selektywności wśród dostępnych preparatów”. Silne zachwaszczenie, zwłaszcza perzem, sprzyja też szkodnikom glebowym, a gęsty chwast wokół krzewu podnosi wilgotność i pomaga plamistościom. Raz w tygodniu przejrzyj krzew — od kwietnia do jesieni Wierzchołki przestały rosnąć, liście drobnieją — sprawdź lupą spód liścia Sprzędzone liście na wierzchołkach — zwójka różóweczka, zbieraj ręcznie
Lipiec	Żywopłot z derenia strzyż dwa razy: na przełomie czerwca i lipca oraz w sierpniu Broszura PZD o żywopłotach wymienia derenie z nazwy: na wysokie ściany formowane „można także wykorzystać odmiany dereni (Cornus sp.) o barwnych pędach i liściach”. Druga broszura PZD podaje rytm cięcia dla żywopłotów liściastych, w których derenie są wyliczone wprost: główne cięcie po zakończeniu intensywnego wzrostu młodych pędów, zwykle na przełomie czerwca i lipca, korekcyjne pod koniec lata, w sierpniu; przy trzykrotnym strzyżeniu pierwsze można wykonać w marcu, przed rozwojem liści. Trzeba tylko wiedzieć, na co się piszesz: PZD ostrzega, że coroczne cięcie żywopłotu formowanego zawsze usuwa fragmenty pędów z pąkami kwiatowymi, więc rośliny „zakwitną słabo lub wcale”, a zaprzestanie cięcia przez 1–2 sezony zaprzepaszcza wcześniejszą pracę. Lej wodę pod krzew, nigdy po liściach — i nigdy przed nocą Odchwaszczaj ręcznie — herbicydy pod krzewami ozdobnymi odpadają Metodyka stawia sprawę jasno: chwasty usuwa się regularnie ręcznie i ogranicza ściółkowaniem, a „stosowanie środków do zwalczania chwastów w nasadzeniach roślin ozdobnych jest niewskazane z uwagi na brak selektywności wśród dostępnych preparatów”. Silne zachwaszczenie, zwłaszcza perzem, sprzyja też szkodnikom glebowym, a gęsty chwast wokół krzewu podnosi wilgotność i pomaga plamistościom. Raz w tygodniu przejrzyj krzew — od kwietnia do jesieni Od lipca oglądaj liście od spodu — mączniak z rodzaju Phyllactinia pokazuje się późno Wierzchołki przestały rosnąć, liście drobnieją — sprawdź lupą spód liścia
Sierpień	Żywopłot z derenia strzyż dwa razy: na przełomie czerwca i lipca oraz w sierpniu Broszura PZD o żywopłotach wymienia derenie z nazwy: na wysokie ściany formowane „można także wykorzystać odmiany dereni (Cornus sp.) o barwnych pędach i liściach”. Druga broszura PZD podaje rytm cięcia dla żywopłotów liściastych, w których derenie są wyliczone wprost: główne cięcie po zakończeniu intensywnego wzrostu młodych pędów, zwykle na przełomie czerwca i lipca, korekcyjne pod koniec lata, w sierpniu; przy trzykrotnym strzyżeniu pierwsze można wykonać w marcu, przed rozwojem liści. Trzeba tylko wiedzieć, na co się piszesz: PZD ostrzega, że coroczne cięcie żywopłotu formowanego zawsze usuwa fragmenty pędów z pąkami kwiatowymi, więc rośliny „zakwitną słabo lub wcale”, a zaprzestanie cięcia przez 1–2 sezony zaprzepaszcza wcześniejszą pracę. Lej wodę pod krzew, nigdy po liściach — i nigdy przed nocą Odchwaszczaj ręcznie — herbicydy pod krzewami ozdobnymi odpadają Metodyka stawia sprawę jasno: chwasty usuwa się regularnie ręcznie i ogranicza ściółkowaniem, a „stosowanie środków do zwalczania chwastów w nasadzeniach roślin ozdobnych jest niewskazane z uwagi na brak selektywności wśród dostępnych preparatów”. Silne zachwaszczenie, zwłaszcza perzem, sprzyja też szkodnikom glebowym, a gęsty chwast wokół krzewu podnosi wilgotność i pomaga plamistościom. Raz w tygodniu przejrzyj krzew — od kwietnia do jesieni Od lipca oglądaj liście od spodu — mączniak z rodzaju Phyllactinia pokazuje się późno Wierzchołki przestały rosnąć, liście drobnieją — sprawdź lupą spód liścia Owoce derenia jadalnego zbieraj z ziemi, nie z krzewu PZD powtarza to w dwóch artykułach: najlepsze do bezpośredniego spożycia są owoce w pełni dojrzałe, które same opadną — wtedy są słodkie, soczyste i mięsiste. Stąd w sadach dereniowych praktyka rozkładania pod krzewami siatki lub włókniny przed dojrzewaniem. Zbiór z krzewu daje owoce twarde i cierpkie, choć te też mają zastosowanie: niedojrzałe, gdy zaczynają żółknąć, kisi się lub marynuje jak oliwki.
Wrzesień	Lej wodę pod krzew, nigdy po liściach — i nigdy przed nocą Dereń jadalny lubi wapń — jesienią obornik, a na glebie kwaśnej dolomit Raz w tygodniu przejrzyj krzew — od kwietnia do jesieni Od lipca oglądaj liście od spodu — mączniak z rodzaju Phyllactinia pokazuje się późno Wierzchołki przestały rosnąć, liście drobnieją — sprawdź lupą spód liścia Owoce derenia jadalnego zbieraj z ziemi, nie z krzewu PZD powtarza to w dwóch artykułach: najlepsze do bezpośredniego spożycia są owoce w pełni dojrzałe, które same opadną — wtedy są słodkie, soczyste i mięsiste. Stąd w sadach dereniowych praktyka rozkładania pod krzewami siatki lub włókniny przed dojrzewaniem. Zbiór z krzewu daje owoce twarde i cierpkie, choć te też mają zastosowanie: niedojrzałe, gdy zaczynają żółknąć, kisi się lub marynuje jak oliwki.
Październik	Lej wodę pod krzew, nigdy po liściach — i nigdy przed nocą Dereń jadalny lubi wapń — jesienią obornik, a na glebie kwaśnej dolomit Jesienią zgrab i zniszcz opadłe liście — tam zimuje septorioza To najskuteczniejszy zabieg profilaktyczny w całym rekordzie i metodyka podaje go w ramce: „Opadłe liście z roślin należy zbierać i palić”. Sprawca septoriozy zimuje jako piknidia i zarodniki na resztkach roślin w podłożu, a przy odmianie 'Sibirica', którą metodyka wskazuje jako wyjątkowo podatną, to właśnie zeszłoroczne liście decydują o tym, czy w sierpniu krzew będzie miał liście. To samo dotyczy plamistości liści. Raz w tygodniu przejrzyj krzew — od kwietnia do jesieni Owoce derenia jadalnego zbieraj z ziemi, nie z krzewu PZD powtarza to w dwóch artykułach: najlepsze do bezpośredniego spożycia są owoce w pełni dojrzałe, które same opadną — wtedy są słodkie, soczyste i mięsiste. Stąd w sadach dereniowych praktyka rozkładania pod krzewami siatki lub włókniny przed dojrzewaniem. Zbiór z krzewu daje owoce twarde i cierpkie, choć te też mają zastosowanie: niedojrzałe, gdy zaczynają żółknąć, kisi się lub marynuje jak oliwki.
Listopad	Lej wodę pod krzew, nigdy po liściach — i nigdy przed nocą Dereń jadalny lubi wapń — jesienią obornik, a na glebie kwaśnej dolomit Jesienią zgrab i zniszcz opadłe liście — tam zimuje septorioza To najskuteczniejszy zabieg profilaktyczny w całym rekordzie i metodyka podaje go w ramce: „Opadłe liście z roślin należy zbierać i palić”. Sprawca septoriozy zimuje jako piknidia i zarodniki na resztkach roślin w podłożu, a przy odmianie 'Sibirica', którą metodyka wskazuje jako wyjątkowo podatną, to właśnie zeszłoroczne liście decydują o tym, czy w sierpniu krzew będzie miał liście. To samo dotyczy plamistości liści. Raz w tygodniu przejrzyj krzew — od kwietnia do jesieni

Zależne od pogody i obserwacji

Wycinaj pędy suche, chore i połamane — w suchy dzień Metodyka wskazuje, że do zakażenia szarą pleśnią dochodzi zwykle w miejscach uszkodzenia rośliny przez owady lub w zranieniach powstałych podczas prac pielęgnacyjnych, a nekroza na pędzie „rozpoczyna się od miejsca cięcia […] i stopniowo obejmuje cały obwód, co prowadzi do zamierania”. Cięcie sanitarne jest przy tym jedynym cięciem, na jakie pozwalają źródła u derenia kousa i kwiecistego — i jedynym, które wolno zrobić o dowolnej porze.
Tnij ostrym narzędziem, tuż nad pąkiem, przy suchej i słonecznej pogodzie
Po kilku dniach bez deszczu podlej obficie — zwłaszcza owocujący dereń jadalny Źródła PZD mówią o wodzie dwie rzeczy naraz i obie warto znać. Z jednej strony dereń jadalny jest opisywany jako roślina odporna na niedostatek wody, z drugiej — na wykładzie w Arboretum w Bolestraszycach prof. Svitlana Klymenko wskazała nawadnianie jako najważniejszy element uprawy derenia, a ten sam artykuł zaznacza, że „na glebach lekkich, gdy owocuje, potrzebuje zwiększoną ilość wody”. Metodyka dokłada objaw: przy niedoborze wody brązowieją i zasychają brzegi liści. UWAGA: próg 5 dni bez opadu jest nasz — źródła żadnej liczby nie podają.
Zapowiadany silny mróz — okryj derenia kousa i kwiecistego
Kilka dni parnej wilgoci po cięciu — uważaj na szarą pleśń
Pędy więdną po jednej stronie krzewu — sprawdź drewno na smugę

Choroby

Septorioza derenia Septoria cornicola — Na liściach brązowe plamy o średnicy od kilkunastu milimetrów do kilku centymetrów, otoczone ciemnobrązową lub czerwoną obwódką. Na powierzchni plam liczne czarne punkty — piknidia, czyli skupienia zarodników. Silnie porażone liście żółkną i masowo opadają; przy odmianie derenia białego 'Sibirica', wskazanej przez metodykę jako wyjątkowo podatna, krzew bez ochrony „już na początku sierpnia może całkowicie zgubić liście”. Zarodniki wewnątrz piknidium są sklejone galaretowatą substancją, która rozluźnia się pod wpływem wody — stąd rola zwilżenia i deszczu. Objawy pojawiają się po kilku, a nawet kilkunastu dniach od infekcji. Zimują piknidia i zarodniki na resztkach roślin w podłożu. Opis pochodzi z ogólnego rozdziału metodyki o septoriozach; objawów Septoria cornicola na dereniu żadne z użytych źródeł nie opisuje osobno.
Plamistość liści derenia Phyllosticta cornicola, Ascochyta cornicola, Cercospora sp. — Pojedyncze lub liczne jasnobrązowe plamy, szybko się powiększające, czasem z ciemniejszą obwódką szerokości 1–2 mm. W miarę wzrostu blaszki liściowej martwa tkanka w obrębie plam wykrusza się. Przy dużym nasileniu liście żółkną, brązowieją i masowo opadają, a na powierzchni obumarłych tkanek pojawiają się zarodniki. Sposób zarodnikowania zależy od sprawcy: Phyllosticta i Ascochyta tworzą na plamach piknidia, a Cercospora wypuszcza od spodu liścia, przez aparaty szparkowe, pęczki trzonków z zarodnikami konidialnymi — dlatego liść trzeba oglądać z obu stron. Opis z ogólnego rozdziału metodyki o plamistościach liści; metodyka nie opisuje objawów tych trzech grzybów na dereniu osobno.
Mączniak prawdziwy derenia Erysiphe sp., Phyllactinia guttata — Na powierzchni młodych liści i pędów biały, mączysty nalot grzybni i zarodnikowania. Początkowo pojedyncze plamy nalotu, które w ciągu kilku dni pokrywają całą powierzchnię najmłodszych liści i pędów; na grzybni tworzą się bardzo liczne, okrągłe, drobne otocznie, początkowo jasnobrązowe, potem czarne. Wzrost porażonych roślin jest zahamowany, silnie porażone liście i pędy zamierają. UWAGA na drugiego sprawcę: „w przypadku mączniaków prawdziwych z rodzaju Phyllactinia objawy pojawiają się dopiero w okresie lata w postaci żółtozielonych plam na górnej stronie liści i delikatnego, białego nalotu grzybni od spodu” — czyli zupełnie inaczej niż klasyczny mączniak i dużo później. Opis z ogólnego rozdziału metodyki o mączniakach prawdziwych.
Szara pleśń Botrytis cinerea — Na liściach pojedyncze, wodniste, brązowe, szybko powiększające się plamy, które zamierają. Na pędach nekroza rozpoczyna się od miejsca cięcia i stopniowo obejmuje cały obwód, co prowadzi do zamierania pędu — u derenia białego, ciętego co roku mocno, to najczęstsza droga wejścia. Przy wysokiej wilgotności plamy są wodniste i gwałtownie się powiększają, a na ich powierzchni tworzy się obfity, szary, pylący nalot zarodników; przy niskiej wilgotności plamy zasychają i wykruszają się. Grzyb rozwija się w bardzo szerokim zakresie temperatury przy wilgotności powietrza ponad 94%; do kiełkowania zarodników nie jest konieczna kropla wody, wystarczy skondensowana para wodna. Zimuje na resztkach chorych roślin lub w formie czarnych, twardych sklerocjów.
Werticilioza (więdnięcie naczyniowe) Verticillium dahliae — Liście na części rośliny, zwykle po jednej stronie, żółkną i zwisają na pędach. Od podstawy pnia w kierunku wierzchołka widoczna jest przebijająca się przez tkanki szarobrązowa, potem brunatniejąca smuga w drewnie. Porażona roślina zamiera stopniowo, niekiedy przez kilka do kilkunastu lat. Grzyb infekuje przez korzenie lub lekko uszkodzoną podstawę pędu, rozwija się wewnątrz wiązek przewodzących i tworzy w glebie liczne chlamydospory, „które mogą przeżyć nawet przez kilkanaście lat”. Metodyka wymienia dereń dwukrotnie: w tabeli patogenów glebowych („drzewa i krzewy, w tym dereń, klon i perukowiec”) oraz w rozdziale o doborze odpornych gatunków — werticilioza „pojawia się najczęściej na roślinach liściastych (klonach, perukowcu, dereniu, sumaku) i te gatunki roślin winny być poddane szczegółowym oględzinom w trakcie ich nabywania”. Metodyka odnotowuje, że choroba pojawia się w ciepłe, słoneczne lata — to za mało, by zbudować z tego warunek pogodowy, dlatego risk_model pozostaje pusty.
Opieńka miodowa Armillaria mellea — Pierwsze symptomy to zahamowanie wzrostu, przejaśnienie pędów, żółknięcie i brązowienie, a końcowym etapem zamieranie rośliny. U nasady pędów kora pęka i odchodzi od drewna; po odchyleniu kory widać białawą grzybnię. Patogen rozwija się w glebie, tworząc sznury grzybniowe przerastające od rośliny do rośliny — w nasadzeniach żywopłotowych widać to jako stopniowe zamieranie kolejnych roślin w rzędzie. Metodyka wskazuje drogę, którą grzyb trafia do ogrodu, i jest to informacja bezpośrednio praktyczna: „występuje tam, gdzie do gleby dodaje się korę lub też przykrywa się nią powierzchnię gleby wokół roślin”, a do ogrodów zawlekany jest z lasu. W tabeli patogenów glebowych figuruje jako choroba „wielu gatunków drzew i krzewów”; derenia metodyka przy niej z nazwy nie wymienia.

Szkodniki

Roztocz szklarniowiec Polyphagotarsonemus latus — Zahamowanie wzrostu pędu, drobnienie i zniekształcanie młodych liści oraz ordzawienie blaszki od spodu. Metodyka wymienia dereń jako typowego żywiciela w grupie „krzewy liściaste i pnącza”. Roztocze są bardzo małe i wykrywa się je pod lupą powiększającą co najmniej 6-krotnie — w praktyce diagnozuje się je po objawie na przyrostach, nie po zobaczeniu sprawcy. Metodyka nie podaje biologii, liczby pokoleń ani terminu pojawu tego gatunku na dereniu.
Zwójka różóweczka Archips rosanus — Gąsienice sprzędzają wzdłuż lub w poprzek pojedyncze liście albo kilka liści, tworząc ukrycie zwane gniazdem, i żerują wewnątrz. Dereń jest w metodyce wymieniony wśród żywicieli obok jabłoni, krzewuszki, ligustru, lilaka, suchodrzewu i tawuły japońskiej. Na pojedynczym krzewie w ogrodzie przydomowym szkodnik o znaczeniu głównie estetycznym — zbierany ręcznie razem z gniazdami. Metodyka nie podaje terminu lotu motyli ani liczby pokoleń.
Mszyce Aphididae — Kolonie na młodych pędach i spodniej stronie liści; skręcanie liści, zahamowanie wzrostu pędów, rosa miodowa i wyrastające na niej czarne sadzaki. U derenia znaczenie jest jednak odwrotne niż zwykle: metodyka wymienia dereń wśród krzewów, które sadzi się PO TO, żeby rozwijały się na nich kolonie mszyc — „Dla zgromadzenia dużej liczby biedronek konieczne jest posadzenie krzewów, na których rozwijać się będą kolonie mszycy np. dereń, irga, trzmielina, kalina”. Gatunków mszyc występujących na dereniu metodyka nie wymienia.

Odmiany

Odmiany dziedziczą zalecenia po gatunku; różnią się pokrojem, barwą i wysokością.

Dereń 'Eddie's White Wonder' Cornus 'Eddie's White Wonder'
Dereń 'KN30 8' Cornus 'KN30 8'