Jałowiec
Juniperus spp. roślina ozdobna
Co zrobić we wrześniu
- Sadzenie Materiał z pojemnika — sadź w kwi–paź · z bryłą ziemi w mar, kwi, sie, wrz, paź · zalecenie ogólne dla grupy
- Napój jałowiec jesienią, zanim zamarznie ziemia Jałowiec jest zimozielony i paruje wodę przez całą zimę, a z zamarzniętej gleby nie może jej pobrać. To, jak krzew będzie wyglądał w marcu, rozstrzyga się w listopadzie: napojona bryła korzeniowa daje zapas na okres, w którym roślina traci wodę i nie ma jak jej uzupełnić.
- Mozaikowate plamki na łuskach — sprawdź przez lupę
- Latem sprawdź zasychające końcówki i ogryzione igły
- Skrócone międzywęźla i rozety na końcach pędów — szpeciele
- Upał po ulewach — sprawdź, czy któryś krzew nie odstaje od reszty
- Wilgotność powyżej 94% — warunki dla szarej pleśni
Pielęgnacja
- Sadzenie Materiał z pojemnika — sadź w kwi–paź · z bryłą ziemi w mar, kwi, sie, wrz, paź · zalecenie ogólne dla grupy
Zalecenia dla gatunku — przy konkretnej odmianie mogą się różnić.
Kalendarz zabiegów
| Styczeń |
|
|---|---|
| Luty |
|
| Marzec |
|
| Kwiecień |
|
| Maj |
|
| Czerwiec |
|
| Lipiec |
|
| Sierpień |
|
| Wrzesień |
|
| Październik |
|
| Listopad |
|
| Grudzień |
|
Zależne od pogody i obserwacji
- W suszy podlewaj do ziemi — i nigdy nie zostawiaj krzewu mokrego na noc Metodyka ogrodów przydomowych stawia sprawę jednoznacznie: zwilżanie roślin przy podlewaniu, zwłaszcza gatunków o zwartym pokroju, i pozostawianie ich mokrych na noc sprzyja porażeniu — głównie szarą pleśnią. Jałowiec kolumnowy i płożący to podręcznikowy „zwarty pokrój”: woda z węża wsiąka w igliwie i schnie w środku krzewu wiele godzin. Wiosną i latem przy niedoborze wody pędy brązowieją i zasychają, więc podlewać trzeba — tylko inaczej, niż podpowiada odruch.
- Mokry śnieg — strząśnij go z jałowców kolumnowych Odmiany kolumnowe i wielopniowe rozłamują się pod ciężarem mokrego śniegu: gałęzie odchylają się na zewnątrz i krzew rozpada się jak otwarty parasol. Odgiętego pędu jałowca nie da się już przywrócić do pionu, a rana po wyłamaniu jest wrotami dla grzybów zamierających pędy. Do tego długo zalegająca, zbita pokrywa śnieżna sprzyja brunatnej pleśni śniegowej.
- Systematycznie wycinaj zamierające fragmenty pędów Przy zamieraniu pędów roślin iglastych program ochrony podaje tylko trzy zalecenia niechemiczne i jedno z nich brzmi: systematycznie wycinać i niszczyć chore fragmenty pędów. Grzyb atakuje rośliny osłabione — przesuszone, przemrożone albo przenawożone — a na obumarłych tkankach zarodnikuje dalej i zakaża sąsiednie gałęzie.
- Usuń zamarły krzew razem z korzeniami i resztkami Program ochrony przy fytoftorozie zaczyna od jednego zdania: z nasadzeń usuwać chore rośliny oraz resztki roślinne. Patogeny korzeniowe zostają w ziemi na lata i wstawienie nowego jałowca w to samo miejsce bez wymiany podłoża to zwykle powtórka za rok. Metodyka ogrodów przydomowych mówi to samo szerzej: przy fytoftorozie i przy larwach opuchlaka usuwa się i pali całe rośliny.
- Zabieg na miodownice — poniżej 20°C albo pod koniec dnia
- Okno pogodowe na zabieg — 15-20°C, pochmurno i bezwietrznie
Choroby
- Rdza jałowca Gymnosporangium sabinae, G. confusum — Na pędach jałowca wrzecionowate zgrubienia i nabrzmienia o spękanej korze — grzybnia jest wieloletnia, więc te same miejsca odzywają się rok po roku. Wiosną, w kwietniu, wychodzą z nich brązowe, wzniesione skupienia zarodnikowania (telia), które po ciepłym deszczu pęcznieją w obfitą, galaretowatą, pomarańczowobrunatną masę — objaw nie do pomylenia z niczym innym. Silnie porażone pędy zasychają. Objaw na drugim żywicielu wygląda zupełnie inaczej: na liściach gruszy, głogu, jarzębu i irgi pojawiają się jaskrawopomarańczowe okrągłe plamy z czarnymi punktami, a od spodu brodawkowate wyrostki.
- Fytoftoroza (zgnilizna podstawy pędu i korzeni) Phytophthora spp. — Choroba pojawia się na pojedynczych roślinach — w grupie nasadzeń jeden krzew blednie, żółknie i zamiera, gdy sąsiednie są zdrowe. Przy podstawie pędu brązowa nekroza rozprzestrzeniająca się do góry, najlepiej widoczna na drewnie po zdrapaniu zewnętrznych warstw kory (zdrowe drewno jest jasne). System korzeniowy słabo rozwinięty, korzenie zbrązowiałe, obumarłe, rozpadające się przy pociągnięciu.
- Szara pleśń Botrytis cinerea — Wodniste, brązowe, szybko powiększające się plamy na igliwiu i młodych pędach; tkanka zamiera. Na pędach nekroza rozpoczyna się od miejsca cięcia i stopniowo obejmuje cały obwód, co prowadzi do zamierania części powyżej. Przy wysokiej wilgotności na powierzchni plam tworzy się obfity, szary, pylący nalot zarodników — to objaw rozstrzygający. Przy niskiej wilgotności plamy nie rozszerzają się, tylko zasychają i wykruszają. Na obumarłych tkankach pojawiają się czarne, twarde sklerocja o średnicy 1-15 mm.
- Zamieranie pędów roślin iglastych Pestalotiopsis funerea — Brązowienie i zamieranie fragmentów pędów; nekroza postępuje wzdłuż pędu, a część powyżej obumiera. Program ochrony jałowca nie opisuje objawów szerzej — podaje wyłącznie czynnik sprawczy i zalecenia. Objaw bywa nie do odróżnienia od skutków przesuszenia, przemrożenia i żerowania larw dumka czy licinka, więc przed sięgnięciem po fungicyd warto rozłamać pęd i sprawdzić, czy nie ma w nim korytarza.
- Brunatna pleśń śniegowa Herpotrichia juniperi — Objawy wyłącznie na częściach roślin, które zimowały pod śniegiem lub pod szczelnym okryciem — igły i młode pędy brązowieją i obumierają. Wiosną, w okresie topnienia śniegu, spod niego wyłaniają się pędy pokryte obfitą, zbitą, ciemnobrązową grzybnią, która oplata igliwie jak filc. Do obumarcia całej rośliny dochodzi bardzo rzadko.
- Zgorzel zgnilakowa Pythium spp. — Infekowane są korzenie i podstawa pędu, a nekroza może rozszerzać się w górę, powodując zamieranie lub bardzo silne zahamowanie wzrostu. Choroba dotyczy przede wszystkim sadzonek i świeżo posadzonych roślin — na zadomowionym, kilkuletnim krzewie praktycznie nie występuje. Rozwija się przy wysokiej wilgotności podłoża.
Szkodniki
- Tarcznik jałowcowiec (zaśnieżek jałowcowy) Carulaspis juniperi — Larwy żerują na pędach i łuskowatych igłach, przez co pędy są często zniekształcone i zahamowane we wzroście. Na łuskach pojawiają się liczne, białawe tarczki — tarczka samicy jest biała, okrągła, lekko wypukła, długości 1-1,5 mm; ciało samicy żółte, owalne, 0,4-0,9 mm. Występuje na różnych gatunkach jałowca oraz na starszych okazach cyprysika groszkowego i Lawsona.
- Mączystek jałowcowy Planococcus vovae — Larwy i osobniki dorosłe tworzą liczne skupiska o białawym, woskowym zabarwieniu na korze pędów wewnątrz krzewów, przez co pędy nie rosną, a nawet zamierają. Na wydzielanej rosie miodowej osadzają się grzyby sadzakowe. Występuje na jałowcu sabińskim, pospolitym i płożącym.
- Przędziorek sosnowiec i przędziorek jałowcowiec Oligonychus ununguis, Oligonychus perditus — W miejscach żerowania na łuskowatych igłach pojawiają się mozaikowate, drobne plamy; przy dużym nasileniu gałązki szarzeją. Program ochrony traktuje oba gatunki łącznie — lustracja i sposób reagowania są takie same.
- Miodownica jałowcowa (i miodownica żywotnikowa) Cinara juniperi, Cinara cupressi — Kolonie mszyc żerują na korze pni i pędów, w dolnej części krzewu. Objawem widocznym z zewnątrz jest zbrunatnienie igieł i zasychanie pędów. Mszyce wydalają rosę miodową (spadź) widoczną na igłach, na której rozwijają się grzyby sadzakowe; kolonie odwiedzają mrówki.
- Licinek jałowcowiaczek Argyresthia trifasciata — Gąsienice drążą korytarze w pędach i żerują wewnątrz igieł, przez co krzewy zasychają od końcówek. Z zewnątrz widać wyłącznie brązowiejące i zamierające wierzchołki, co łatwo pomylić z suszą lub zamieraniem pędów.
- Skośnik jałowcowy Dichomeris juniperella — Gąsienice żerują na jałowcu w maju i czerwcu, powodując zasychanie pędów. Lot motyli przypada na lipiec i sierpień — czyli odwrotnie niż u licinka, u którego larwy żerują dopiero po locie.
- Pomiernik jałowczak Thera juniperata — Motyl z rodziny miernikowcowatych, którego gąsienice żerują na jałowcu. Program ochrony wymienia go razem z licinkiem i skośnikiem, w tej samej pozycji sygnalizacyjnej, i nie podaje osobnego opisu uszkodzeń.
- Borecznik jałowczyk Monoctenus juniperi — Błonkówka, której larwy żerują na łuskowatych igłach jałowca, ogryzając je z zewnątrz. Przy większym nasileniu pędy zostają ogołocone.
- Dumek jałowcowy Lamprodila festiva — Chrząszcz z rodziny bogatkowatych. Larwy żerują wewnątrz pędów i pni, powodując ich zasychanie. Obecność larw zdradzają okrągłe otwory wylotowe o średnicy do 3 mm na powierzchni pędów i pni.
- Szpeciele jałowca: szpeciel jałowcowy i rozetkowiec jałowcowy Eriophyes sp., Trisetacus juniperinus — Rozetkowiec jałowcowy powoduje zamieranie pąków wierzchołkowych i znaczne skrócenie międzywęźli, w wyniku czego na końcach pędów tworzą się rozety. Występuje na jałowcu rozesłanym (Juniperus procumbens) i jałowcu chińskim (J. chinensis). Same roztocze mają ciało robakowate lub wrzecionowate, długości do 0,2 mm — gołym okiem niewidoczne.