Klon (pospolity, jawor, srebrzysty, palmowy)
Acer spp. roślina ozdobna
Co zrobić w październiku
- Sadzenie Materiał gołokorzenny — sadź w mar, kwi, paź, lis · zalecenie ogólne dla grupy
- Wygrab liście spod klonu — to jedyny skuteczny zabieg przeciw czarnej plamistości Metodyka opisuje cykl sprawcy wprost i to jest najważniejsze zdanie w całym tym rekordzie: Venturia inaequalis, Guignardia aesculi i Rhytisma acerinum zimują NA OPADŁYCH LIŚCIACH w postaci otoczni z workami i zarodnikami workowymi, które wiosną są uwalniane i dokonują pierwotnej infekcji nowo pojawiających się liści. Innymi słowy: liście, które zostawisz pod drzewem w listopadzie, są jedynym powodem, dla którego w sierpniu znów zobaczysz czarne plamy. Grabienie nie jest więc zabiegiem pomocniczym — to cała ochrona przed tą chorobą.
- Duży klon sadzi się raz na całe życie ogrodu — policz miejsce, zanim kupisz Klon zwyczajny dorasta do 18–27 m (rzadko 30 m) i rośnie szybko: po 5 latach ma około 5 m wysokości, po 20 latach około 20 m przy koronie szerokiej na 16 m (Wikipedia). Wobec gleby jest tolerancyjny (pH od 3,7 do 8,0) i bardzo mrozoodporny, więc na przeciętnej działce rzadko przegrywa z warunkami — przegrywa z miejscem. Dlatego o sadzeniu decyduje się przed zakupem. Jeśli ogród leży w ROD, regulamin dopuszcza na działce tylko karłowe gatunki i odmiany drzew ozdobnych, a drzewa i silnie rosnące krzewy każe sadzić co najmniej 2 m od granicy (PZD). Termin: Zarząd Zieleni m.st. Warszawy za najkorzystniejszy dla drzew z bryłą korzeniową uznaje jesień, od połowy października do pierwszych większych przymrozków, oraz wczesną wiosnę przed ruszeniem wegetacji; drzewa z pojemników można sadzić przez cały rok, zależnie od pogody.
- Jesienią okryj młody i wrażliwy klon palmowy, a donicę przenieś w chłodne miejsce Część odmian klonu palmowego jest wrażliwa na mróz i zimuje w gruncie tylko pod okryciem albo w donicy w piwnicy (Wikipedia). Warszawski standard sadzenia pozwala wrażliwsze gatunki drzew na zimę kopczykować materiałem ściółkowym i każe rozgarnąć kopczyk w marcu albo po ustaniu silnych mrozów. Klon palmowy rośnie wolno (Clemson), więc każda strata pędów długo się odrabia.
- Załóż jesienią opaskę lepową na pień — samice piędzika wchodzą po nim pieszo
Pielęgnacja
- Sadzenie Materiał gołokorzenny — sadź w mar, kwi, paź, lis · zalecenie ogólne dla grupy
- Siew Wysiew w wrz
Zalecenia ogólne dla rodzaju — przy konkretnym gatunku i odmianie mogą się różnić.
Kalendarz zabiegów
| Styczeń |
|
|---|---|
| Luty |
|
| Kwiecień |
|
| Maj |
|
| Czerwiec |
|
| Lipiec |
|
| Sierpień |
|
| Wrzesień |
|
| Październik |
|
| Listopad |
|
| Grudzień |
|
Zależne od pogody i obserwacji
- Sprawdź maksymalną średnicę gałęzi — dla klonu srebrzystego to tylko 5 cm
- Nie usuwaj więcej niż 30% korony — powyżej 50% to zniszczenie drzewa
- Gałąź grubszą niż 3 cm tnij w trzech ruchach, żeby nie zedrzeć kory
- Martwe gałęzie możesz ciąć o każdej porze roku — ale nie wszystkie musisz Standard ZZW mówi wprost: termin cięć martwych gałęzi nie ma wpływu na zdrowie drzewa. To zdejmuje z działkowca presję terminu — suchy konar nad ścieżką możesz usunąć w listopadzie tak samo dobrze jak w lipcu. Ten sam standard dodaje jednak drugą stronę: jeśli to możliwe i nie ma przeciwwskazań, pozostawiaj maksymalną ilość martwego drewna, bo martwe drewno w koronie zwiększa różnorodność biologiczną, bywa miejscem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku i żerowania wielu organizmów, w tym zagrożonych wyginięciem, a ptaki i nietoperze regulują populacje owadów żerujących na drewnie i liściach.
- Po wichurze obejdź drzewo i oceń, co wisi Duży klon jest zwykle najwyższym obiektem na działce i to on decyduje o tym, co się stanie z altaną przy silnym wietrze. Standard ZZW dopuszcza cięcia przez cały rok w wypadku zagrożenia bezpieczeństwa — to jedyny wyjątek od letniego okna cięcia i dotyczy dokładnie takiej sytuacji. Klon srebrzysty jest w standardzie zaliczony do drzew źle gojących rany i to zarazem gatunek o kruchym drewnie, u którego rozłamania po wichurach zdarzają się najczęściej.
- Zanim zaczniesz ciąć, zajrzyj w koronę — czy nie ma tam gniazda
- Klonu nie nawoź „na wszelki wypadek” — najpierw zbadaj glebę
- Przed wapnowaniem sprawdź, który klon rośnie obok — palmowy woli glebę lekko kwaśną
- Kupując klon, obejrzyj go pod kątem werticiliozy — metodyka wskazuje ten gatunek imiennie To rzadki przypadek, w którym metodyka mówi o klonie wprost i formułuje zalecenie, a nie tylko wymienia go w tabeli: werticilioza pojawia się najczęściej na roślinach liściastych — „klonach, perukowcu, dereniu, sumaku” — i te gatunki roślin winny być poddane szczegółowym oględzinom w trakcie ich NABYWANIA. Powód jest brutalnie prosty: sprawca (Verticillium dahliae) infekuje roślinę przez korzenie lub lekko uszkodzoną podstawę pędu, tworzy chlamydospory, które przeżywają w glebie nawet kilkanaście lat, i nie ma na niego zabiegu ratunkowego. Choroba, którą wniesiesz na działkę w doniczce, zostaje w tym miejscu na lata także po usunięciu drzewa.
- Klon palmowy — miejsce osłonięte od wiatru, gleba wilgotna, próchniczna i lekko kwaśna
- Przy klonie palmowym odmiana decyduje o zimowaniu i o tym, czy roślina się zmieści
- Klon palmowy podlewaj w suszy — jest na nią wrażliwy Klon palmowy wymaga gleby stale, umiarkowanie wilgotnej (Wikipedia), a Clemson określa go jako wrażliwy na suszę i każe podlewać go w czasie suchej pogody — przy czym woda nie może stać przy korzeniach. Młode rośliny, posadzone w tym albo zeszłym sezonie, zależą od podlewania najbardziej (Wisconsin).
- Młody klon podlewaj w suszy przez pierwsze trzy sezony po posadzeniu Drzewo posadzone w tym albo w zeszłym sezonie nie ma jeszcze rozbudowanych korzeni i zależy od deszczu albo konewki; bez wody grozi mu zamieranie gałęzi, a nawet całego drzewa (Wisconsin). Warszawski standard sadzenia obejmuje młode drzewa trzyletnią opieką i każe je podlewać przez cały sezon, od kwietnia do października, zależnie od pogody. Dorosły, dobrze ukorzeniony klon podlewania zwykle nie potrzebuje — ten zabieg dotyczy drzew młodych.
- Jedna strona korony żółknie i zamiera — sprawdź, czy to nie werticilioza
- Klon jesionolistny — prawo go nie zakazuje, ale odradza się jego sadzenie
Choroby
- Plamistość liści klonu (czarna plamistość, smoliste plamy) Rhytisma acerinum — Duże, wyraźnie odgraniczone plamy na blaszce liściowej, początkowo jasne i żółtawe, od pełni lata czarne, wypukłe i jakby polakierowane, nierzadko z jaśniejszą obwódką; nie dają się zetrzeć palcem i nie mają nalotu grzybni od spodu (tym różnią się od mączniaka). Metodyka opisuje je w ramach grupy plamistości liści: pojedyncze lub liczne plamy szybko się powiększające, wokół plam bywa ciemniejsza obwódka szerokości 1–2 mm, martwa tkanka w obrębie plam z czasem się wykrusza, a przy dużym nasileniu choroby liście żółkną, brązowieją i masowo opadają. UWAGA: charakterystyczny „lakierowany” wygląd czarnych plam i ich rozmiar nie są opisane w metodyce — pochodzą z wiedzy ogólnej i są tu wpisane wyłącznie po to, żeby użytkownik rozpoznał objaw; metodyka podaje dla tej pozycji tylko nazwę choroby, sprawcę i żywiciela (klon) oraz cykl zimowania.
- Werticilioza (więdnięcie naczyniowe) Verticillium dahliae — Pierwsze objawy pojawiają się na liściach, zwykle PO JEDNEJ STRONIE rośliny: liście żółkną i zwisają na pędach. Od podstawy pnia w kierunku wierzchołka widoczna jest przebijająca się przez tkanki szarobrązowa, potem brunatniejąca smuga. Na przekroju porażonego pędu widoczne są brązowe przebarwienia w wiązkach przewodzących. Porażone drzewo zamiera stopniowo i trwa to niekiedy kilka do kilkunastu lat. Podobne objawy występują na perukowcu, dereniu i innych krzewach liściastych.
- Mączniak prawdziwy klonu Uncinula tulasnei, U. bicornis, Phyllactinia guttata — Biały, mączysty nalot grzybni i zarodnikowania na powierzchni liści i młodych pędów, dający się zetrzeć palcem; początkowo pojedyncze plamy, przy nasileniu nalot pokrywa całą powierzchnię najmłodszych liści. Na grzybni formują się liczne, okrągłe, drobne, jasnobrązowe, a następnie czarne otocznie. Przy sprawcach z rodzaju Phyllactinia — wymienionym dla klonu wprost — objawy pojawiają się dopiero latem i wyglądają inaczej: żółtozielone plamy na górnej stronie liści i delikatny biały nalot grzybni od spodu. Wzrost porażonych roślin jest zahamowany, silnie porażone liście i pędy zamierają.
- Fytoftoroza (zgnilizna podstawy pnia i korzeni) Phytophthora cambivora — Metodyka wymienia klon jako jeden z przykładowych żywicieli Phytophthora cambivora w tabeli patogenów glebowych („drzewa i krzewy liściaste np. irga, klon, kasztanowiec”) i nie podaje przy tym wierszu opisu objawów. Z opisu grupy: patogeny glebowe atakują korzenie i podstawę pędu, powodując ich zgniliznę, a nadziemnym objawem jest stopniowe zamieranie rośliny — słabszy przyrost, drobniejsze i jaśniejsze liście, więdnięcie mimo wilgotnej gleby, wysięki i nekrozy u podstawy pnia. Objawy z góry są nieswoiste i łatwo je pomylić z werticiliozą albo ze skutkami przesuszenia; rozstrzyga oględziny podstawy pnia i korzeni.
Szkodniki
- Brodawkowiec klonowy Vasates quadripedes — Szpeciel wymieniony w tabeli szkodników drzew liściastych w wierszu „kuliste, rożkowate wyrośla lub wypukłości na liściach”; żywicielem podanym przy tym gatunku jest KLON SREBRZYSTY. Objaw to liczne, drobne, kuliste lub rożkowate wyrośla na blaszce liściowej, często zabarwione na czerwono. Metodyka nie opisuje ani biologii, ani terminu pojawu, ani liczby pokoleń; z opisu ogólnego szpecieli wiadomo tylko, że samice mają ciało robakowate lub wrzecionowate, długości do 0,2 mm, z dwiema parami odnóży w przedniej części ciała, a do ich wykrycia potrzebna jest lupa powiększająca co najmniej sześciokrotnie. Uszkodzenie ma charakter estetyczny — źródło nie podaje wpływu na kondycję drzewa.
- Rożkowiec jaworowy Aceria macrorhyncha — Szpeciel z tego samego wiersza tabeli co brodawkowiec klonowy („kuliste, rożkowate wyrośla lub wypukłości na liściach”), z żywicielem KLON JAWOR. Wyrośla są rożkowate, wystające ponad powierzchnię blaszki, zwykle liczne. Metodyka nie podaje biologii, terminu pojawu ani zabiegu. UWAGA DO NAZWY ŁACIŃSKIEJ: skorowidz szkodników w źródle drukuje „Rożkowiec jaworowy – Acer macrorhynchus”, co jest oczywistą pomyłką składu — Acer to rodzaj klonu, a nie roztocza. Zapisano formę Aceria macrorhyncha, spójną z rodzajem, do którego należy wymieniony w tej samej tabeli pilśniowiec jaworowy (Aceria pseudoplatanea). Nazwa wymaga potwierdzenia.
- Pilśniowiec jaworowy Aceria pseudoplatanea — Szpeciel wymieniony w wierszu „pilśniowate narośla na liściach”, z żywicielem KLON JAWOR (w tym samym wierszu lipa drobnolistna i pilśniowiec lipowy). Objaw to kożuchowate, filcowate łaty na blaszce liściowej, zwykle po spodniej stronie, początkowo jasne, później brunatniejące — wyglądają jak nalot grzybowy i bywają z nim mylone, ale nie dają się zetrzeć. Metodyka nie podaje biologii, terminu pojawu ani zabiegu.
- Rozetkowiec klonowy Shevtchenkella brevisetosus — Szpeciel wymieniony w skorowidzu szkodników ze wskazaniem na stronę 73, czyli na tabelę szkodników drzew liściastych. UWAGA: w wyciągu tekstowym tej tabeli nie udało się odnaleźć wiersza z tym gatunkiem — możliwe, że zgubił go układ kolumn przy konwersji PDF do tekstu. W konsekwencji NIE JEST ZNANY ani typ uszkodzenia, ani żywiciel podany przez metodykę, i celowo ich tu nie zmyślono; wiadomo tylko, że źródło wiąże ten gatunek z klonem (nazwa rodzajowa) i umieszcza go wśród szpecieli drzew liściastych. Rekord zostawiono jako ślad do zweryfikowania na oryginalnym PDF-ie, s. 73.
- Pryszczarek jaworowy Dasineura irregularis — Muchówka wymieniona w tabeli szkodników drzew liściastych w wierszu „marszczenie najmłodszych liści”, z jedynym żywicielem KLON JAWOR. Objawem jest deformacja i pomarszczenie najmłodszych, rozwijających się liści — działkowiec bierze to zwykle za skutek przymrozka albo mszyc. Metodyka nie podaje biologii, liczby pokoleń, terminu lotu ani zabiegu; nazwa łacińska pochodzi ze skorowidza szkodników.
- Piędzik przedzimek Operophtera brumata — Motyl wymieniony w tabeli szkodników drzew liściastych w wierszu „wygryzanie dziur w liściach”, z żywicielami: dąb, jabłoń, KLON, czeremcha. Gąsienice żerują wiosną na rozwijających się liściach, wygryzając w nich dziury; przy dużym nasileniu potrafią ogołocić całe pędy. Metodyka wymienia go dwukrotnie poza tabelą: wśród szkodników zimujących na pędach w postaci jaj, które wykrywa się zimową lustracją, oraz jako gatunek, którego bezskrzydłe samice wędrują jesienią po pniu i dają się wyłapać opaskami lepowymi. To jedyny szkodnik w tym rekordzie, dla którego źródło podaje realną metodę ograniczania liczebności. Skorowidz drukuje nazwę łacińską jako „Operophthora brumata” — przyjęto poprawną formę Operophtera brumata, zgodną z pisownią w innych plikach zbioru.
Odmiany
Odmiany dziedziczą zalecenia po rodzaju; różnią się pokrojem, barwą i wysokością.
- Klon 'Ample Surprise' Acer 'Ample Surprise'
- Klon 'Minorient' Acer 'Minorient'
Dane o tej roślinie pochodzą z: Przegląd Ogrodniczy, rubryka „Przypomnienie robót” (Lwów 1922–1925). Pełny wykaz z licencjami: źródła danych.