Modrzew

Pielęgnacja

• Sadzenie Materiał z pojemnika — sadź w kwi–paź · z bryłą ziemi w mar, kwi, sie, wrz, paź · zalecenie ogólne dla grupy

Zalecenia dla gatunku — przy konkretnej odmianie mogą się różnić.

Kalendarz zabiegów

Zależne od pogody i obserwacji

• Przy zakupie obejrzyj korzenie i pędy, zanim zapłacisz Fytoftoroza i zgorzel zgnilakowa wchodzą na działkę najczęściej z kupioną rośliną albo z jej podłożem, a nie z powietrza. Metodyka ogrodów przydomowych stawia zakup zdrowego materiału na pierwszym miejscu higieny fitosanitarnej — chorego modrzewia nie da się już wyleczyć, można go tylko usunąć i spalić.
• W upał przykryj świeżo posadzone drzewko agrowłókniną Świeżo posadzona roślina nie ma jeszcze czym pobierać wody, a przy pełnym słońcu i wysokiej temperaturze traci ją przez igły szybciej, niż zdąży uzupełnić. Metodyka ogrodów przydomowych zaleca w takiej sytuacji kilkudniowe nakrycie białą agrowłókniną ograniczającą transpirację.
• Podlewaj rano i pod korzeń — nigdy po igłach na noc Dwie rzeczy naraz. Program ochrony modrzewia wymienia przy szarej pleśni jedną metodę niechemiczną wprost: nie pozostawiać roślin w stanie zwilżenia na okres nocy — mokre igły przez całą noc to zaproszenie dla Botrytis. A metodyka ogrodów przydomowych zauważa odwrotną zależność przy przędziorkach: podlewanie podnosi wilgotność powietrza, co ogranicza ich rozmnażanie, a silny strumień wody zwyczajnie zmywa je z pędów.
• Zanim sięgniesz po oprysk — zmyj szkodniki wodą Metodyka ogrodów przydomowych zwraca uwagę na rzecz, o której łatwo zapomnieć: intensywny deszcz albo silny strumień wody zrzuca z roślin przędziorki, mszyce i drobne gąsienice. Na jednym czy dwóch modrzewiach na działce to bywa wystarczające. Dla ozdobnych metodyka nie stosuje zresztą progu szkodliwości, tylko „próg estetyczności” — sam decydujesz, ile uszkodzeń tolerujesz, zanim sięgniesz po chemię.
• Upał po ulewach — sprawdź podstawę pnia
• Duszno i mokro — obejrzyj nasady igieł
• Wiosenny przymrozek na młode przyrosty — osłoń je Modrzew rusza wcześniej niż większość iglaków, więc jego młode, tegoroczne przyrosty częściej trafiają na powrót zimna. Metodyka świerka opisuje ten mechanizm jako osobną chorobę nieinfekcyjną: przez wcześnie rozpoczętą wegetację roślina wypuszcza nowe pędy, a gwałtowny spadek temperatury poniżej zera, szczególnie nocą, prowadzi do ich brązowienia i zamierania. U małych drzewek i form szczepionych na pniu strata jest widoczna przez cały sezon.
• Chory pęd wycinaj poniżej nekrozy, nad bocznym odgałęzieniem Metodyka ogrodów przydomowych podaje jedną zasadę, która obowiązuje przy wszystkich zamierających pędach niezależnie od sprawcy: wycina się poniżej miejsca nekrozy, nad silnym bocznym odgałęzieniem. Cięcie w martwą tkankę zostawia grzyba w roślinie, a cięcie w przypadkowym miejscu zostawia kikut, który zasycha i staje się kolejną bramą wejścia.
• Przed sadzeniem przekop ziemię i poszukaj pędraków Metodyka ogrodów przydomowych zaleca sprawdzenie obecności szkodników glebowych wiosną, przed posadzeniem roślin — drutowców, pędraków, rolnic, larw opuchlaków. To owady o kilkuletnim cyklu rozwojowym: zostawione w ziemi będą zagrażać drzewku przez kolejne sezony, a wykryte przy przekopywaniu usuwa się w minutę. Metodyka dodaje, że najliczniej występują na glebach lekkich i przy dużym zachwaszczeniu, zwłaszcza perzem.

Choroby

• Opadzina igieł Meria laricis — Igły brązowieją i przedwcześnie opadają w trakcie sezonu wegetacyjnego — na długo przed naturalnym, jesiennym zrzucaniem igieł przez modrzew, i to jest kluczowe kryterium rozpoznania. Objawy nasilają się przy zbyt dużym zagęszczeniu roślin. Program ochrony nie opisuje szczegółowo wyglądu zmian na igłach — podaje wyłącznie nazwę choroby, sprawcę i metody ograniczania.
• Fytoftoroza (zgnilizna podstawy pnia i korzeni) Phytophthora plurivora — Objawy zaczynają się na części pędów, które szarzeją lub brązowieją, po czym choroba rozszerza się stopniowo na całą roślinę. U nasady pnia, po niewielkim usunięciu kory, widać brązową zgniliznę sięgającą nawet 20 cm nad podłoże oraz obejmującą korzenie. Na pniu pojawiają się ciemnobrunatne plamy, często z bursztynowymi kroplami cieczy; plamy występują zwykle po jednej stronie pnia i rozszerzają się nieregularnie lub stożkowato ku górze. Porażone rośliny obumierają — choroby się nie leczy.
• Szara pleśń Botrytis cinerea — Przy dużej wilgotności powietrza u podstawy igieł, przy nasadzie pędu, pojawiają się brązowe, wodniste plamy, które szybko się powiększają. W sprzyjających warunkach następuje masowe obumieranie igieł, a nekroza przechodzi z igieł na pędy. Patogen zasiedla też pędy zamierające z innych przyczyn oraz wchodzi przez rany. Objaw rozstrzygający: obfity, szary, pylący nalot zarodników na powierzchni obumarłych tkanek.
• Rdza brzozy i modrzewia Melampsoridium betulinum — Rdza dwużywicielowa: rozwija się na przemian na brzozie i na modrzewiu, więc pojawia się przede wszystkim tam, gdzie oba gatunki rosną blisko siebie. Program ochrony nie opisuje wyglądu objawów na modrzewiu — podaje wyłącznie nazwę choroby, sprawcę i jedną metodę niechemiczną. Objawy na igłach modrzewia należy potwierdzić w źródle opisowym, zanim rekord trafi na produkcję.
• Zgorzel zgnilakowa Pythium spp. (przede wszystkim Pythium ultimum) — Choroba siewek i młodych sadzonek. Infekowane są korzenie i podstawa pędu, a nekroza może rozszerzać się nawet do 2/3 wysokości sadzonki, powodując jej zamieranie lub bardzo silne zahamowanie wzrostu. Rozwija się przy wysokiej wilgotności podłoża i przy dużych wahaniach temperatury. Na działce dotyczy praktycznie tylko rozmnażania z nasion i ukorzeniania sadzonek — dojrzałych modrzewi nie atakuje.

Szkodniki

• Ochojnik świerkowo-modrzewiowy Adelges laricis — Mszyca dwudomna: żywicielem pierwotnym jest świerk, wtórnym modrzew — europejski, japoński i amerykański. Na modrzewiu igły pokryte białym, gęstym woskowym puchem, pod którym żerują larwy i bezskrzydłe mszyce; igły załamują się kolankowo i żółkną w miejscu wkłucia i dalej, następnie brązowieją. Na modrzewiu zimują larwy; w III dekadzie kwietnia wznawiają rozwój, a samice składają jaja przy podstawie krótkopędów. Pod koniec czerwca uskrzydlone samice przelatują ze świerków na modrzewie i od lipca składają jaja w spękaniach kory na pędach; w sierpniu wylęgają się larwy, które pozostają na modrzewiu do wiosny.
• Ochojnik świerkowy zielony Sacchiphantes viridis — Mszyca dwudomna: żywicielem pierwotnym jest świerk, wtórnym modrzew — głównie europejski, rzadziej japoński. Objawem na modrzewiu jest żółknięcie i kolankowate załamywanie igieł, podobne do uszkodzeń ochojnika świerkowo-modrzewiowego. Formą zimującą są żółtozielone larwy osiedlone w zagłębieniach kory; wykształcone w połowie kwietnia samice składają jaja, z których powstają formy uskrzydlone przelatujące na świerki i bezskrzydłe pozostające na modrzewiu. Na świerku tworzy galasy u podstawy pędów, znacznie większe niż ochojnik świerkowo-modrzewiowy.
• Przędziorek modrzewiowiec Oligonychus laricis — Roztocz wysysający soki z igieł. Pierwszym i często jedynym widocznym objawem są mozaikowate, drobne plamy na łuskowatych igłach; larwy i osobniki dorosłe da się rozpoznać dopiero pod lupą powiększającą 10-krotnie. Przy silnym nasileniu igły szarzeją i przedwcześnie opadają, a drzewko traci pokrój i wartość dekoracyjną. Szkodnik obecny przez cały sezon wegetacyjny.
• Miodownica modrzewiowa (i miodownica plamista) Cinara cuneomaculata, Cinara laricis — Mszyce żerujące na pniach i pędach modrzewia, tworzące kolonie na korze. Objawy na igłach to żółknięcie i odbarwienie. Mszyce wydalają obficie spadź widoczną jako rosa miodowa; na spadzi rozwijają się grzyby sadzakowe, tworzące czarny osad, który ogranicza fotosyntezę i psuje wygląd drzewa.
• Pochwik modrzewiaczek Coleophora laricella — Motyl, którego gąsienice minują igły modrzewia — żerują wewnątrz igły, wydrążając ją. Uszkodzone igły żółkną i zasychają; przy dużym nasileniu korona wygląda jak przypalona. Starsze gąsienice budują z wydrążonych igieł rurkowate pochewki („koszyczki”), w których się chronią — od tego momentu skuteczność zabiegów kontaktowych i żołądkowych gwałtownie spada. Program ochrony zaznacza, że szkodnik występuje na starszych modrzewiach.