Morela
Prunus armeniaca drzewo owocowe
Co zrobić we wrześniu
- Prześwietl koronę w sierpniu lub wrześniu Przewiewna korona szybciej obsycha, a krótszy czas zwilżenia liści i owoców to mniej infekcji — metodyka wymienia prawidłowe cięcie wprost jako metodę ograniczania chorób. Drzewo nieprześwietlane regularnie traci żywotność i zawiązuje coraz mniej pąków kwiatowych.
- Zabezpiecz rany zaraz po cięciu Trzy najgroźniejsze choroby kory i drewna moreli — leukostomoza, rak bakteryjny i srebrzystość liści — wchodzą przez rany. Metodyka przy każdej z nich podaje to samo zalecenie: zabezpieczanie ran zarejestrowanymi środkami, a przy srebrzystości dodatkowo dezynfekcję narzędzi.
- Od maja pilnuj owocówki pułapką feromonową i przeglądaj zawiązki
- Zawieś w maju pułapkę na muszkę plamoskrzydłą
Pielęgnacja
- Sadzenie Materiał gołokorzenny — sadź w mar, kwi, paź, lis · zalecenie ogólne dla grupy
Zalecenia dla gatunku — przy konkretnej odmianie mogą się różnić.
Kalendarz zabiegów
| Styczeń |
|
|---|---|
| Luty |
|
| Marzec |
|
| Kwiecień |
|
| Maj |
|
| Czerwiec |
|
| Lipiec |
|
| Sierpień |
|
| Wrzesień |
|
| Październik |
|
| Listopad |
|
| Grudzień |
|
Zależne od pogody i obserwacji
- Okno pogodowe na zabieg
Choroby
- Brunatna zgnilizna drzew pestkowych Monilinia laxa, Monilinia fructigena — Pierwszy objaw to zgorzel kwiatów — kwiaty brunatnieją i zasychają, widoczne już w drugiej połowie kwietnia lub na początku maja. Infekcja schodzi w pęd: wierzchołek zamierającego pędu zakrzywia się na kształt pastorału, często z wyciekiem gumy. Na dojrzewających owocach brunatne plamy gnilne pokryte szarymi, pylącymi poduszeczkami zarodników; potem skórka marszczy się, owoc zasycha i mumifikuje na gałęzi.
- Leukostomoza drzew pestkowych Leucostoma cincta, Leucostoma persoonii — Objawy widać już 2–4 tygodnie po pękaniu pąków. Wokół martwych pąków i śladów po liściach powstają nekrozy kory — najpierw eliptyczne, potem rozległe — często z gumowatymi, bursztynowymi wyciekami. Pędy i gałęzie powyżej zgorzeli zamierają. Latem wokół nekrozy tworzy się tkanka zabliźniająca, którą choroba znów opanowuje, i tak powstaje zrakowacenie. Na martwej korze masowo pojawiają się czarne owocniki wielkości główki od szpilki. Czasem przebieg jest gwałtowny i drzewo zamiera w krótkim czasie (apopleksja).
- Rak bakteryjny drzew owocowych Pseudomonas syringae pv. syringae, P. syringae pv. morsprunorum — Najbardziej charakterystyczne są zrakowacenia z wyciekami gumy, powstające po infekcji pąków, kwiatów, śladów po liściach i uszkodzeń kory. Zaczyna się od czerwonobrunatnych plam nekrotycznych; kora w tym miejscu jest lekko zapadnięta, a tkanka pod nią od jasnopomarańczowej do brunatnej. Porażone kwiaty kurczą się, stają się brunatnoczarne i długo wiszą na drzewie. Na starszych liściach okrągłe lub nieregularne plamy z jaśniejszą obwódką, zmieniające barwę od żółtej do ciemnobrunatnej; martwa tkanka wykrusza się i liść wygląda jak przestrzelony.
- Srebrzystość liści Chondrostereum purpureum — Liście na porażonym konarze zmieniają barwę z zielonej na ołowianoszarą lub srebrzystą — to objaw wtórny, wywołany toksynami grzyba. Gałęzie i konary zamierają, miękisz korowy staje się gąbczasty, a drewno brunatnieje i rozkłada się. W zaawansowanym stadium na pniach pojawiają się dachówkowato ułożone owocniki, z wierzchu szare, od spodu fioletowawe.
- Ospowatość śliwy (szarka) Plum pox virus (PPV) — Na liściach wzdłuż nerwów bocznych chlorotyczne, rozmyte pierścienie, plamy, smugi i nieregularne wzory — bardziej widoczne w upalne lata, a najwcześniej tuż po kwitnieniu. Na skórce owoców chlorotyczne lub czerwonawe plamy i pierścienie; w fazie wzrostu owoców fioletowe przebarwienia kontrastują z zieloną skórką. Miąższ staje się włóknisty, owoce są zdeformowane, niesmaczne i szybko przejrzewają. Na pestkach moreli często widać jasne pierścienie.
- Dziurkowatość liści drzew pestkowych Clasterosporium carpophilum — Na liściach okrągłe plamy o regularnych brzegach i średnicy do 5 mm, początkowo jasnozielone, potem brunatniejące, otoczone czerwoną obwódką. Martwa tkanka wykrusza się i zostają charakterystyczne dziurki. Choroba powoduje też drobne rany i narośle z wyciekami gumy, szczególnie na wierzchołkowej części młodych pędów. Największe nasilenie objawów w lipcu i sierpniu.
- Parch brzoskwini Cladosporium carpophilum — Choroba występuje bardzo rzadko. Na zawiązkach owoców małe, oliwkowe plamy, które w miarę powiększania ciemnieją; najwięcej ich przy szypułce. W miejscu plam skórka może pękać, a przez pęknięcia wchodzą patogeny wtórne powodujące gnicie. Na pędach jasnobrązowe plamy, które ciemnieją i przypominają strupy.
- Mączniak brzoskwini Sphaerotheca pannosa — Choroba występuje bardzo rzadko. Na dolnej stronie młodych liści obfity, biały, mączysty nalot, na górnej chloroza; przy silnym porażeniu liście skręcają się i zasychają. Na pędach nalot bywa jeszcze obfitszy, z czasem staje się wojłokowaty i zmienia barwę od kremowej do brunatnej, a wierzchołki pędów przestają rosnąć, skręcają się i zasychają. Na zielonych zawiązkach najpierw jasnozielone plamy, potem szarzejący nalot; skórka silnie porażonych owoców staje się skórzasta, twarda i pęka.
Szkodniki
- Mszyca brzoskwiniowo-ziemniaczana Myzus persicae — Liście skręcają się, częściowo żółkną, a nawet zasychają; pędy przestają rosnąć i mogą zasychać. Bezskrzydłe samice są jasnozielone, długości około 2 mm. Na moreli rozwijają się trzy pokolenia. Groźna głównie jako wektor wirusów, w tym szarki.
- Mszyca brzoskwiniowo-trzcinowa Hyalopterus amygdali — Na dolnej stronie liści widoczne liczne kolonie mszyc; liście mogą się lekko podwijać, ale nie skręcają się. Obie formy są zielone, z krótkimi brązowymi syfonami, pokryte szarym woskowym nalotem. W ciągu roku rozwija kilka, a nawet kilkanaście pokoleń.
- Mszyca śliwowo-trzcinowa Hyalopterus pruni — Bardzo liczne mszyce żerują na powierzchni blaszek liściowych, ale liście nie skręcają się silnie. Wydziela duże ilości rosy miodowej, na której rozwijają się czarne grzyby sadzakowe ograniczające fotosyntezę. Ciało wydłużone, zielone, obficie pokryte białym woskiem. Na moreli może rozwinąć 13–16 pokoleń w roku; w połowie czerwca migruje na trzcinę, w lipcu liczebność wyraźnie spada.
- Mszyca śliwowo-kocankowa Brachycaudus helichrysi — Powoduje silną deformację liści i pędów. Bezskrzydła samica jest zielona, długości 1–1,8 mm. Larwy wylęgają się w marcu lub w pierwszej połowie kwietnia i zasiedlają wierzchołki pędów; w połowie maja i w czerwcu uskrzydlone formy odlatują na rośliny zielne, głównie astrowate.
- Misecznik śliwowy Parthenolecanium corni — Wiosną larwy II stadium wysysają soki z pędów, powodując zamieranie kory i łyka — zasiedlone pędy przestają rosnąć i zasychają. Latem młode larwy przechodzą na liście, które żółkną, a owoce drobnieją i nie wybarwiają się. Samica okryta twardą, wypukłą, brązową tarczką 3 na 6 mm; składa 600–1000 jaj.
- Pordzewiacz śliwowy Aculus fockeui — Na liściach pojawiają się początkowo żółte, a później rdzawe plamki; przy licznym żerowaniu liście marszczą się, a ich wzrost jest zahamowany. Szpeciel jest mikroskopijny (około 0,17 mm, słomkowożółty) — gołym okiem widać tylko objawy. Zimują samice pod łuskami pąków i w spękaniach kory, w roku rozwija się 4–5 pokoleń.
- Owocówka śliwkóweczka Cydia funebrana — Gąsienice drążą wnętrze owoców i zanieczyszczają korytarze ciemnymi, gruzełkowatymi odchodami — to tak zwane robaczywienie. Zasiedlone owoce przestają rosnąć, przedwcześnie barwią się na fioletowo i opadają. W sadach niechronionych szkody sięgają kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu procent plonu. Gąsienica jest intensywnie różowa z ciemnobrązową głową, do 12 mm. Dwa pokolenia w roku.
- Przędziorki (chmielowiec i owocowiec) Tetranychus urticae, Panonychus ulmi — Wysysają soki z liści. Po chmielowcu zostają żółte przebarwienia, brzegi liści zawijają się do góry i pojawia się delikatna pajęczyna; po owocowcu liście żółkną, brązowieją i opadają. Chmielowiec jest żółtozielony z dwiema ciemnymi plamami po bokach, owocowiec czerwony. Szkodliwość duża tylko przy licznym występowaniu, zwłaszcza w młodych nasadzeniach.
- Skośnik brzoskwiniaczek Anarsia lineatella — Gąsienice wgryzają się przez pąk wierzchołkowy do pędu i drążą rdzeń na kilka centymetrów — wierzchołki pędów i krótkopędów zasychają i zwisają. Letnie pokolenie uszkadza też owoce, wgryzając się tuż przy szypułce i drążąc płytkie chodniki w miąższu. Wyrośnięta gąsienica ma około 12 mm i barwę czekoladowobrunatną. Dwa pokolenia w roku.
- Zwójka koróweczka Enarmonia formosana — Gąsienice żerują w korze i pod korą pni oraz grubszych konarów. W miejscach uszkodzeń widać brązowe odchody sprzędzione w woreczki, a pod korą liczne, przeplatające się chodniki. Larwy najliczniej żerują na dolnych odcinkach pni. Powoduje zahamowanie wzrostu drzew, zasychanie gałęzi, a nawet zamieranie całych drzew. Jedno pokolenie w roku, ale lot motyli trwa 3–4 miesiące.
- Muszka plamoskrzydła Drosophila suzukii — Samice nacinają ząbkowanym pokładełkiem skórkę dojrzewających i dojrzałych owoców i składają do środka jaja; w jednym owocu może żerować kilka do kilkunastu larw, które niszczą miąższ. Samiec ma charakterystyczną czarną plamkę na każdym skrzydle. Dorosłe są najbardziej aktywne w 20–25°C.
- Pędraki chrabąszcza majowego Melolontha melolontha — Larwy podgryzają korzenie i szyjkę korzeniową młodych drzewek, które słabną, więdną i zamierają; silnie uszkodzone drzewko łatwo wyrwać z gleby. Pędraki mogą wędrować wzdłuż rzędu do kolejnych drzewek. Larwa jest wygięta w podkówkę, białokremowa, z dużą brunatną głową, dorasta do 50 mm. Pełny rozwój trwa 3–4 lata.
- Ogrodnica niszczylistka Phyllopertha horticola — Chrząszcze szkieletują liście (nieregularnie wyjedzona tkanka) i mogą uszkadzać zawiązki owoców. Larwy żerują głównie na korzeniach traw w murawie, rzadziej na korzeniach moreli. Chrząszcz ma 10–12 mm, kasztanowobrązowe pokrywy oraz zielononiebieską, błyszczącą głowę i przedplecze. Pełny rozwój trwa rok.
Odmiany
Odmiany dziedziczą zalecenia po gatunku; różnią się pokrojem, barwą i wysokością.
- Morela 'Early Orange' Prunus armeniaca 'Early Orange'
- Morela 'Harcot' Prunus armeniaca 'Harcot'
- Morela 'Luizeta Francuska' Prunus armeniaca 'Luizeta Francuska'
- Morela 'Somo' Prunus armeniaca 'Somo'
- Morela 'Wczesna z Morden' Prunus armeniaca 'Wczesna z Morden'