Papryka (uprawa pod osłonami)
Capsicum annuum warzywo
Co zrobić we wrześniu
- Wirusy papryki roznosisz własnymi rękami Trzy z pięciu wirusów papryki — mozaika tytoniu, mozaika pomidora i łagodna pstrość — nie mają wektora owadziego. Przenoszą się sokiem z rośliny na roślinę podczas obrywania pędów, liści i owoców. Bakteryjna cętkowatość rozprzestrzenia się tak samo, plus z kroplami wody. Metodyka podaje, że wirus mozaiki pomidora przeżywa do roku na elementach tunelu, narzędziach i doniczkach.
- Od pierwszych zawiązków dokarmiaj wapniem co 2 tygodnie Sucha zgnilizna wierzchołkowa owoców jest na papryce częstsza niż jakakolwiek choroba infekcyjna, a nie wywołuje jej żaden patogen — to niedobór wapnia w owocu, wynikający z przesuszenia lub zalania podłoża, skoków wilgotności albo nadmiaru azotu i potasu w stosunku do wapnia. Widać ją jako szarobrunatne, suche lub rozpulchnione plamy na boku albo wierzchołku owocu.
- Wyrywaj chwasty także dookoła tunelu Przy papryce chwasty to nie konkurencja o wodę, tylko magazyn wirusów i szkodników. Metodyka wymienia z nazwy rezerwuary wirusa brązowej plamistości: szarłat szorstki, gwiazdnicę pospolitą i starzec zwyczajny. Na chwastach zimuje też wirus mozaiki ogórka i samice przędziorka, a kwitnące chwasty wprost przywabiają szkodniki w pobliże uprawy. Dokładne odchwaszczanie obniża ponadto ryzyko zgnilizny twardzikowej.
- Co tydzień szukaj pierwszych kolonii mszyc
- Zawieś niebieskie tablice lepowe od razu po posadzeniu
- Co tydzień oglądaj spody liści na przędziorki
- Białe kropki na brzegach liści — miniarki
- Upał powyżej 30°C i duszno — aksamitna plamistość liści
- Usuwaj chore rośliny i uszkodzone owoce od ręki Przy wirusach to jedyna metoda, jaka w ogóle działa — rośliny z objawami trzeba usunąć niezwłocznie, zanim sok przeniesie się na sąsiadów. Przy grzybach każdy chory owoc to fabryka zarodników. Metodyka zwraca też uwagę na rzecz mniej oczywistą: owoce z oparzeniami słonecznymi (kremowe, pergaminowe lub rozpulchnione plamy) trzeba usuwać, bo są wtórnie porażane przez szarą pleśń i alternariozę.
- Zbieraj owoce suche i nie kalecz ich Mokra zgnilizna bakteryjna wchodzi do owocu przez uszkodzenia i rozwija się najlepiej przy 25–30°C i wysokiej wilgotności. Miąższ mięknie, wierzchołek owocu zmienia się w śluzowatą masę, a ścianka pęka — i cały owoc gnije w kilka dni, także już po zbiorze, w domu lub w transporcie.
- Po sezonie zbierz opadłe liście i umyj konstrukcję Prawie wszystko, co atakuje paprykę, zimuje w resztkach: sklerocja zgnilizny twardzikowej, grzybnia szarej pleśni, mikrosklerocja werticiliozy i antraknozy korzeni, oospory fytoftorozy. Metodyka podaje wprost, że dokładne zebranie opadłych liści po zbiorach skutecznie zapobiega aksamitnej plamistości w kolejnych latach. Wirus mozaiki pomidora przeżywa do roku na elementach tunelu, w doniczkach i na narzędziach, a przędziorek zimuje pod konstrukcją.
Kalendarz zabiegów
| Luty |
|
|---|---|
| Marzec |
|
| Kwiecień |
|
| Maj |
|
| Czerwiec |
|
| Lipiec |
|
| Sierpień |
|
| Wrzesień |
|
| Październik |
|
Zależne od pogody i obserwacji
- Podlewaj równo — papryka nie znosi huśtawki wilgotności Metodyka wiąże z wahaniami wilgotności trzy osobne problemy naraz: suchą zgniliznę wierzchołkową owoców, mikrospękania skórki i opadanie zawiązków. Podaje przy tym konkretne widełki: wilgotność powietrza poniżej 60% i powyżej 80% obie sprzyjają suchej zgniliźnie wierzchołkowej. Z drugiej strony nadmierna wilgotność gleby to wprost zaproszenie dla zgnilizny podstawy pędów i rizoktoniozy.
- Okno pogodowe na zabieg
Choroby
- Mozaika tytoniu na papryce (TMV) Tobacco mosaic virus — Mozaika na liściach, zahamowanie wzrostu, mniej owoców na roślinie, cieńsze ścianki owocu i deformacja blaszek liściowych. Niektóre szczepy dają dodatkowo nekrotyczne smugi na łodygach, nekrozy i smugi na owocach oraz zamieranie tkanek wewnątrz owocu. Czasem liście zwijają się ku dołowi i opadają zawiązki. Objawy są najsilniejsze wiosną i późną jesienią.
- Mozaika pomidora na papryce (ToMV) Tomato mosaic virus — Nekrozy wzdłuż głównego nerwu blaszki liściowej, brązowe smugi na łodygach i ogonkach liściowych, stopniowe żółknięcie i zamieranie liści. Rośliny są zahamowane we wzroście, ale nie zamierają.
- Mozaika ogórka na papryce (CMV) Cucumber mosaic virus — Blaszki liściowe są zredukowane, z wyraźną mozaiką; na liściach nieregularne, białawe lub szare nekrotyczne plamy z ciemną obwódką. Owoce zniekształcone, nie dorastają do typowej wielkości, czasem z żółtozielonymi lub brunatnymi plamami mozaiki. Cecha rozpoznawcza: zbrunatnienie wiązek przewodzących w szypułce owocu, widoczne na podłużnym przekroju.
- Łagodna pstrość papryki (PMMoV) Pepper mild mottle virus — Na liściach pstrokacizna, żółtozielona mozaika i marszczenie blaszki. Porażone owoce są mniejsze, zdeformowane, z przebarwieniami oraz wzniesionymi lub zagłębionymi nekrotycznymi plamami. Objawy na liściach są początkowo łagodne i łatwo je przeoczyć — chorobę zauważa się dopiero po objawach na owocach, na krótko przed zbiorem.
- Brązowa plamistość liści pomidora na papryce (TSWV) Tomato spotted wilt virus — Bardzo szeroka gama objawów: chlorotyczne i nekrotyczne plamy na liściach, mozaika, zniekształcenia liści i wierzchołków, nekrozy pędów, nekrotyczne rozmyte lub pierścieniowe brązowe plamy na owocach, słabe zawiązywanie owoców i zahamowanie wzrostu. Dość charakterystyczne są nekrotyczne smugi w wierzchołkowej strefie pędów.
- Bakteryjna cętkowatość papryki Pseudomonas syringae pv. tomato — Na skórce zielonych owoców liczne, drobne (0,5–1,5 mm), powierzchniowe, ciemnobrunatne plamki, często lekko wzniesione i ostro odcinające się od jaśniejszej otoczki; na dojrzewających owocach plamki ciemnieją mocniej. Na liściach liczne drobne (około 2 mm) nekrotyczne plamki z żółtą obwódką. Pierwsze objawy mogą wystąpić już 5–6 dni po infekcji.
- Mokra zgnilizna bakteryjna Pectobacterium carotovorum subsp. carotovorum — Miąższ owocu mięknie, w szczytowej części przekształca się w śluzowatą płynną masę, aż dochodzi do rozerwania ścianki owocu. Zgnilizna dość szybko obejmuje cały owoc. Choroba atakuje także owoce w czasie przechowywania i transportu.
- Szara pleśń Botrytis cinerea — Brunatne lub szare plamy nekrotyczne na wszystkich organach, przechodzące w mokrą zgniliznę tkanek. Przy wysokiej wilgotności zmienione chorobowo miejsca pokrywają się beżowym, puszystym, pylącym nalotem zarodników. W fazie rozsady daje rozległe nekrotyczne plamy u podstawy łodygi (zgorzel siewek). W chłodną i wilgotną pogodę owoce masowo gniją i opadają.
- Zgnilizna twardzikowa Sclerotinia sclerotiorum — Na łodygach, pędach i owocach początkowo wodniste plamy, szybko pokrywające się białym, watowatym nalotem grzybni, w której z czasem tworzą się czarne, nieregularne przetrwalniki (sklerocja) o długości do 10 mm. Największe straty w okresie pełni dojrzewania owoców.
- Aksamitna plamistość liści papryki Cercospora unamunoi — Na górnej stronie liścia początkowo mało wyraźne żółtawe przebarwienia. Na dolnej stronie tworzą się prawie koliste plamy o średnicy do 1,5 cm z gęstym, oliwkowobrunatnym nalotem, czasem otoczone żółtawą obwódką; z czasem plamy się zlewają. Przy silnym porażeniu brunatne plamy z wąskim ciemnobrązowym brzegiem widać też z góry. Porażone liście marszczą się, zwijają ku górze, żółkną i opadają.
- Zgorzel podstawy łodygi (fuzarioza zgorzelowa i rizoktonioza) Fusarium solani, Fusarium oxysporum f.sp. radicis-lycopersici, Rhizoctonia solani — Fusarium solani: powierzchniowe brązowe lub czarne przebarwienie u podstawy łodygi, czasem czarne plamy wyżej, i więdnięcie roślin. F. oxysporum f.sp. radicis-lycopersici: suche, ciemnobrązowe nekrotyczne wżery okalające szyjkę korzeniową przy powierzchni gleby, zbrunatnienie tkanek piętki i przebarwienie wiązek przewodzących do wysokości około 20 cm; długi okres inkubacji — rośliny zamierają dopiero po rozpoczęciu zbiorów. Rhizoctonia solani: ciemnobrunatny, lekko wklęśnięty pierścień zgorzeli na łodydze tuż przy ziemi, zwykle wkrótce po posadzeniu. Metodyka podkreśla, że odróżnienie rizoktoniozy od fuzaryjnej zgorzeli tylko na podstawie objawów jest bardzo trudne.
- Werticilioza papryki Verticillium dahliae — Pierwszy objaw to utrata turgoru — wiotczenie najmłodszych liści w ciągu dnia, przy czym przez kilka dni liście wieczorem odzyskują jędrność. Potem przejściowe lub trwałe więdnięcie z żółtymi, pomarańczowymi lub brązowawymi przebarwieniami na brzegach albo między nerwami najstarszych liści. Dość charakterystyczne są żółtobrązowe plamy w kształcie litery V, skierowane szerszą stroną do brzegu liścia. Wiązki przewodzące w łodydze przybierają barwę ciemnożółtą lub jasnobrązową. Objawy ujawniają się zwykle krótko przed zbiorami lub w pełni owocowania.
- Korkowatość korzeni papryki Pyrenochaeta lycopersici — Na częściach nadziemnych brak charakterystycznych objawów — to główna trudność. Widoczne są tylko skutki: ograniczenie wzrostu przy prawidłowym krzewieniu, słabsze zawiązywanie owoców i owoce mniejsze niż typowe dla odmiany. Na korzeniach szkieletowych korkowate zgrubienia o nieregularnej, głęboko bruzdowanej powierzchni (na papryce rzadkie). Najczęściej grzyb powoduje brązowienie i zamieranie najdrobniejszych korzeni wkrótce po posadzeniu.
- Antraknoza korzeni papryki Colletotrichum coccodes — Brunatnienie i martwica warstwy korowej na krótszych lub dłuższych odcinkach korzeni szkieletowych i bocznych. Podobnie jak przy korkowatości korzeni, chorobie nie towarzyszą charakterystyczne objawy na częściach nadziemnych — problem widać dopiero po słabym wzroście i plonie.
- Zgnilizna podstawy pędów papryki (fytoftoroza) Phytophthora capsici — Na łodydze tuż przy powierzchni gleby tworzy się początkowo wodnisty, ciemnozielony pierścień zgorzeli okalający podstawę; z czasem miejsce to brązowieje i wysycha, a rośliny stopniowo zamierają. Poraża wszystkie części rośliny, a w okresie produkcji rozsady powoduje zgorzel siewek. Porażone owoce gniją i mumifikują się, ale NIE OPADAJĄ z rośliny — to cecha rozpoznawcza.
Szkodniki
- Mszyce (brzoskwiniowa, ziemniaczana smugowa, ziemniaczana średnia, szklarniowa wielożerna) Myzus persicae, Macrosiphum euphorbiae, Aulacorthum solani, Neomyzus circumflexus — Wysysają sok z tkanek — rośliny słabiej rosną, liście żółkną i deformują się. Szkoda pośrednia jest równie duża: mszyce są wektorem wirusów, w tym mozaiki ogórka na papryce. Mszyca brzoskwiniowa w optymalnych warunkach daje do 4 pokoleń w miesiącu.
- Wciornastek zachodni Frankliniella occidentalis — SZKODNIK KWARANTANNOWY, lista A2 EPPO — obligatoryjne zwalczanie. Dorosłe i larwy wysysają sok; na liściu powstają nieregularne, kilkumilimetrowe białawe plamy, z czasem beżowe, a w ich obrębie czarne, błyszczące, lekko wypukłe kropki odchodów. Jest głównym wektorem wirusa brązowej plamistości liści pomidora (TSWV).
- Wciornastek tytoniowiec Thrips tabaci — Szkody takie same jak przy wciornastku zachodnim, ale objaw wygląda inaczej: drobne srebrzystobiałe plamki, początkowo wzdłuż nerwów głównych, potem obejmujące całą powierzchnię liścia. Uszkodzone liście żółkną i przedwcześnie zamierają.
- Przędziorek chmielowiec Tetranychus urticae — Wysysa zawartość komórek przez nakłutą tkankę liścia. Objaw: drobne, jasne punkty stopniowo obejmujące całą powierzchnię liścia; silnie zaatakowane liście zasychają, a rośliny pokrywa delikatna pajęczyna.
- Przędziorek szklarniowiec Tetranychus cinnabarinus — Sposób żerowania jak u chmielowca, ale objaw inny: na GÓRNEJ stronie liścia wydłużone, żółte lub brunatne plamy różnego kształtu, zawsze z ciemniejszym środkiem, z czasem brunatniejące. Samice są ciemnoczerwone, co odróżnia gatunek od jasnozielonego chmielowca.
- Miniarki (psiankowianka, ciepłolubka, szklarniówka) Liriomyza bryoniae, Liriomyza trifolii, Liriomyza huidobrensis — Miniarka ciepłolubka i szklarniówka to SZKODNIKI KWARANTANNOWE z listy A2 EPPO z obowiązkiem zwalczania. Dorosłe samice nakłuwają liść pokładełkiem i zlizują wypływający sok, tworząc skupiska małych, okrągłych, białawych plamek przy brzegach liścia. Larwy wygryzają w miękiszu kręte, wąskie korytarze (miny). Przy silnym uszkodzeniu liście zamierają i odpadają, co prowadzi do wcześniejszego zamierania roślin.
- Zmienik lucernowiec (oraz ziemniaczak, bylinowiec, złocieniak) Lygus rugulipennis — Żeruje na liściach, zawiązkach kwiatowych, kwiatach, zawiązkach owoców i wierzchołkach pędów. W miejscu nakłucia tkanka korkowacieje, brunatnieje i zamiera, a pąki kwiatowe przedwcześnie opadają. Silnie opanowane rośliny słabiej owocują, owoce są mniejsze, zdeformowane, z niewybarwionymi plamami na skórce.
- Gąsienice motyli nocnych (piętnówki, błyszczka jarzynówka) Lacanobia oleracea, Autographa gamma — Gąsienice początkowo żerują gromadnie, później rozchodzą się, wygryzając w liściach dziury różnego kształtu i wielkości; obok dziur widać ciemne odchody. Sporadycznie uszkadzają też owoce. Pod osłonami szkodzą najczęściej w drugiej połowie lata.
- Omacnica prosowianka Ostrinia nubilalis — Gąsienice wgryzają się do owoców zielonych i czerwonych (w żółtych nie żerują) i drążą korytarze w miąższu, nie przegryzając skórki — szczególnie w obrębie gniazda nasiennego i wewnątrz szypułki. Uszkodzenie widać dopiero, gdy owoc jest bardzo zniszczony albo zaczyna gnić. W czasie suszy i upałów gąsienice przegryzają też linie kroplujące, żeby dostać się do wody.
- Ziemiórki Sciaridae (Bradysia spp.) — Starsze larwy żerują gromadnie w wierzchniej warstwie podłoża, zjadając korzenie i uszkadzając szyjkę korzeniową — głównie u młodych roślin. Opanowane rośliny źle rosną, żółkną i zagniwają u podstawy przy szyjce korzeniowej.
- Szkodniki glebowe (pędraki, drutowce, gąsienice rolnic) Melolontha melolontha, Agriotes spp., Agrotis segetum — Larwy żerują na korzeniach i podstawie łodyg roślin uprawianych w gruncie; rośliny słabo rosną, więdną mimo podlewania albo padają podcięte przy ziemi. Metodyka wymienia je jako problem wyłącznie upraw prowadzonych w gruncie, nie w substratach.