Świerk

Picea spp. roślina ozdobna

Co zrobić we wrześniu

Sadzenie Materiał z pojemnika — sadź w kwi–paź · z bryłą ziemi w mar, kwi, sie, wrz, paź · zalecenie ogólne dla grupy
Co dwa tygodnie oglądaj igły — osutka, rdza, zamieranie wierzchołków
Lipiec–sierpień: kontroluj lot brudnicy mniszki

Pielęgnacja

Sadzenie Materiał z pojemnika — sadź w kwi–paź · z bryłą ziemi w mar, kwi, sie, wrz, paź · zalecenie ogólne dla grupy

Zalecenia dla gatunku — przy konkretnej odmianie mogą się różnić.

Kalendarz zabiegów

Styczeń	Zimą przejrzyj zeszłoroczne pędy pod lupą Strząśnij śnieg z gałęzi, gdy zalega tygodniami Brunatna pleśń śniegowa rozwija się dokładnie tam, gdzie pędy tkwią pod śniegiem: grzyb potrzebuje wilgotności powyżej 90% i temperatury około 15°C, a poniżej -5°C przestaje rosnąć. Kluczowa liczba z poradnika: przy pokrywie śnieżnej utrzymującej się dłużej niż 100 dni igły i młode pędy brązowieją i obumierają. Gdy śnieg stopnieje, aktywność grzyba ustaje sama.
Luty	Zimą przejrzyj zeszłoroczne pędy pod lupą Strząśnij śnieg z gałęzi, gdy zalega tygodniami Brunatna pleśń śniegowa rozwija się dokładnie tam, gdzie pędy tkwią pod śniegiem: grzyb potrzebuje wilgotności powyżej 90% i temperatury około 15°C, a poniżej -5°C przestaje rosnąć. Kluczowa liczba z poradnika: przy pokrywie śnieżnej utrzymującej się dłużej niż 100 dni igły i młode pędy brązowieją i obumierają. Gdy śnieg stopnieje, aktywność grzyba ustaje sama.
Marzec	Zimą przejrzyj zeszłoroczne pędy pod lupą Wczesną wiosną zniszcz zimujące stadia olejem parafinowym Jeden zabieg olejem parafinowym przed ruszeniem wegetacji uderza naraz w jaja zimowe przędziorka sosnowca i w zimujące larwy świerkowca większego (miseczniki). Olej działa mechanicznie — dusi — więc nie buduje odporności i jest łagodniejszy dla owadów pożytecznych niż zabiegi letnie. Później, gdy larwy się wylęgną i schowają w galasach albo pod tarczkami, taki zabieg już nie zadziała. Zanim pękną pąki — szukaj białego wosku u ich nasady Zabieg na ochojniki — tylko przed pęknięciem pąków Terminu tego zabiegu nie da się przesunąć. Poradnik przy każdym z pięciu gatunków ochojników powtarza to samo: opryskiwać wczesną wiosną, żeby zniszczyć zimujące larwy. Po powstaniu galasu larwy są schowane w komorach i zabieg jest wyrzuceniem pieniędzy — zostaje wtedy tylko wycinanie galasów nożyczkami. Galasy nie zabijają drzewka, ale zasychają na pędach i zostają na nim brzydkimi brązowymi naroślami przez kolejne lata. Nie sadź świerka obok modrzewia, sosny ani na terenie poleśnym Trzy gatunki ochojników i przybyszka daglezjowa mają dwóch żywicieli: część pokoleń rozwija się na świerku, a część przelatuje na modrzew, sosnę albo daglezję. Poradnik przy każdym z nich powtarza to samo zalecenie: unikać sadzenia świerków w ich pobliżu. Osobna sprawa to opieńka — poradnik zaznacza, że w ogrodach działkowych i nasadzeniach przydomowych bywa poważnym problemem właśnie tam, gdzie działki założono na terenach poleśnych. Od marca do maja szukaj kolonii mszyc na pędach Strząśnij śnieg z gałęzi, gdy zalega tygodniami Brunatna pleśń śniegowa rozwija się dokładnie tam, gdzie pędy tkwią pod śniegiem: grzyb potrzebuje wilgotności powyżej 90% i temperatury około 15°C, a poniżej -5°C przestaje rosnąć. Kluczowa liczba z poradnika: przy pokrywie śnieżnej utrzymującej się dłużej niż 100 dni igły i młode pędy brązowieją i obumierają. Gdy śnieg stopnieje, aktywność grzyba ustaje sama. Wiosną nawieź świerk, ale najpierw przeczytaj igły Żółknące igły to na świerku najczęściej nie choroba, tylko niedobór — a każdy pierwiastek zostawia inny wzór. Poradnik podaje, że diagnozę stawia się z połączenia wyglądu rośliny i analizy gleby, bo objawy niedoborów lubią się nakładać. Nawożenie na oślep bywa gorsze niż żadne: nadmiar wapnia i azotu sam wywołuje objawy niedoboru potasu, a nadmiar fosforu blokuje miedź.
Kwiecień	Wczesną wiosną zniszcz zimujące stadia olejem parafinowym Jeden zabieg olejem parafinowym przed ruszeniem wegetacji uderza naraz w jaja zimowe przędziorka sosnowca i w zimujące larwy świerkowca większego (miseczniki). Olej działa mechanicznie — dusi — więc nie buduje odporności i jest łagodniejszy dla owadów pożytecznych niż zabiegi letnie. Później, gdy larwy się wylęgną i schowają w galasach albo pod tarczkami, taki zabieg już nie zadziała. Zanim pękną pąki — szukaj białego wosku u ich nasady Zabieg na ochojniki — tylko przed pęknięciem pąków Terminu tego zabiegu nie da się przesunąć. Poradnik przy każdym z pięciu gatunków ochojników powtarza to samo: opryskiwać wczesną wiosną, żeby zniszczyć zimujące larwy. Po powstaniu galasu larwy są schowane w komorach i zabieg jest wyrzuceniem pieniędzy — zostaje wtedy tylko wycinanie galasów nożyczkami. Galasy nie zabijają drzewka, ale zasychają na pędach i zostają na nim brzydkimi brązowymi naroślami przez kolejne lata. Od maja sprawdzaj końce i podstawy pędów — galasy Nie sadź świerka obok modrzewia, sosny ani na terenie poleśnym Trzy gatunki ochojników i przybyszka daglezjowa mają dwóch żywicieli: część pokoleń rozwija się na świerku, a część przelatuje na modrzew, sosnę albo daglezję. Poradnik przy każdym z nich powtarza to samo zalecenie: unikać sadzenia świerków w ich pobliżu. Osobna sprawa to opieńka — poradnik zaznacza, że w ogrodach działkowych i nasadzeniach przydomowych bywa poważnym problemem właśnie tam, gdzie działki założono na terenach poleśnych. Co dwa tygodnie oglądaj igły — osutka, rdza, zamieranie wierzchołków Od marca do maja szukaj kolonii mszyc na pędach Wiosną nawieź świerk, ale najpierw przeczytaj igły Żółknące igły to na świerku najczęściej nie choroba, tylko niedobór — a każdy pierwiastek zostawia inny wzór. Poradnik podaje, że diagnozę stawia się z połączenia wyglądu rośliny i analizy gleby, bo objawy niedoborów lubią się nakładać. Nawożenie na oślep bywa gorsze niż żadne: nadmiar wapnia i azotu sam wywołuje objawy niedoboru potasu, a nadmiar fosforu blokuje miedź.
Maj	Zanim pękną pąki — szukaj białego wosku u ich nasady Od maja sprawdzaj końce i podstawy pędów — galasy Wycinaj galasy od maja do połowy czerwca — zanim się otworzą To najskuteczniejszy niechemiczny zabieg przeciw ochojnikom i jedyny, który działa na działce bez opryskiwania czegokolwiek. W każdym galasie rozwija się kilkanaście–kilkadziesiąt larw (ochojnik świerkowy zielony ma w jednym galasie do 90 komór po 10–14 osobników). Pod koniec czerwca galasy dojrzewają, komory się otwierają i nimfy wychodzą — od tego momentu wycięcie galasu niczego już nie zmienia. Poradnik podaje granicę wprost: do połowy czerwca. Nie sadź świerka obok modrzewia, sosny ani na terenie poleśnym Trzy gatunki ochojników i przybyszka daglezjowa mają dwóch żywicieli: część pokoleń rozwija się na świerku, a część przelatuje na modrzew, sosnę albo daglezję. Poradnik przy każdym z nich powtarza to samo zalecenie: unikać sadzenia świerków w ich pobliżu. Osobna sprawa to opieńka — poradnik zaznacza, że w ogrodach działkowych i nasadzeniach przydomowych bywa poważnym problemem właśnie tam, gdzie działki założono na terenach poleśnych. Druga połowa maja — kontroluj wylęg larw przędziorka Zaraz po wylęgu larw — zabieg na przędziorka Osłoń młode przyrosty przed wiosennym przymrozkiem Ciepły przedwiośnie wypycha świerk we wzrost za wcześnie. Kilkucentymetrowe, miękkie przyrosty przy spadku poniżej 0°C więdną, tracą turgor, zwisają i brązowieją — drzewko traci cały tegoroczny przyrost i przez sezon wygląda na chore. Poradnik podaje to jako pierwsze i najczęstsze zaburzenie nieinfekcyjne świerka. Co dwa tygodnie oglądaj igły — osutka, rdza, zamieranie wierzchołków Doba mokrych, młodych pędów przy 16–24°C — alarm dla wierzchołków Przełom maja i czerwca — zabieg na świerkowca (miseczniki) Od marca do maja szukaj kolonii mszyc na pędach Maj–lipiec: szukaj oprzędów i objedzonych igieł
Czerwiec	Od maja sprawdzaj końce i podstawy pędów — galasy Wycinaj galasy od maja do połowy czerwca — zanim się otworzą To najskuteczniejszy niechemiczny zabieg przeciw ochojnikom i jedyny, który działa na działce bez opryskiwania czegokolwiek. W każdym galasie rozwija się kilkanaście–kilkadziesiąt larw (ochojnik świerkowy zielony ma w jednym galasie do 90 komór po 10–14 osobników). Pod koniec czerwca galasy dojrzewają, komory się otwierają i nimfy wychodzą — od tego momentu wycięcie galasu niczego już nie zmienia. Poradnik podaje granicę wprost: do połowy czerwca. Druga połowa maja — kontroluj wylęg larw przędziorka Zaraz po wylęgu larw — zabieg na przędziorka Latem co dwa tygodnie licz przędziorki na pędzie Osłoń młode przyrosty przed wiosennym przymrozkiem Ciepły przedwiośnie wypycha świerk we wzrost za wcześnie. Kilkucentymetrowe, miękkie przyrosty przy spadku poniżej 0°C więdną, tracą turgor, zwisają i brązowieją — drzewko traci cały tegoroczny przyrost i przez sezon wygląda na chore. Poradnik podaje to jako pierwsze i najczęstsze zaburzenie nieinfekcyjne świerka. Co dwa tygodnie oglądaj igły — osutka, rdza, zamieranie wierzchołków Doba mokrych, młodych pędów przy 16–24°C — alarm dla wierzchołków Przełom maja i czerwca — zabieg na świerkowca (miseczniki) Maj–lipiec: szukaj oprzędów i objedzonych igieł
Lipiec	Od maja sprawdzaj końce i podstawy pędów — galasy Latem co dwa tygodnie licz przędziorki na pędzie Co dwa tygodnie oglądaj igły — osutka, rdza, zamieranie wierzchołków Przełom maja i czerwca — zabieg na świerkowca (miseczniki) Maj–lipiec: szukaj oprzędów i objedzonych igieł Lipiec–sierpień: kontroluj lot brudnicy mniszki Koniec lata przy dusznej, wilgotnej pogodzie — szara pleśń Lato po ulewach — sprawdź, czy to nie fytoftoroza
Sierpień	Latem co dwa tygodnie licz przędziorki na pędzie Co dwa tygodnie oglądaj igły — osutka, rdza, zamieranie wierzchołków Lipiec–sierpień: kontroluj lot brudnicy mniszki Koniec lata przy dusznej, wilgotnej pogodzie — szara pleśń Lato po ulewach — sprawdź, czy to nie fytoftoroza
Wrzesień	Co dwa tygodnie oglądaj igły — osutka, rdza, zamieranie wierzchołków Lipiec–sierpień: kontroluj lot brudnicy mniszki
Październik	Co dwa tygodnie oglądaj igły — osutka, rdza, zamieranie wierzchołków Jesienią zabezpiecz korzenie przed zimowym przesuszeniem Najczęstsza przyczyna „przypalonych” świerków po zimie to nie mróz, tylko susza fizjologiczna: gdy powietrze ociepli się powyżej 0°C, a ziemia jest jeszcze zamarznięta, drzewko paruje wodę przez igły, ale nie może jej pobrać korzeniami. Objaw jest charakterystyczny — jasnobrązowe, potem czerwonobrązowe igły, najsilniej od strony wiejących wiatrów. Suche, mroźne wiatry nasilają szkody. Jesienią zbierz opadłe igły i chore resztki Prawie wszystkie patogeny świerka zimują tam, gdzie je zostawisz: grzybnia i otocznie brunatnej pleśni śniegowej na opadłych igłach, sklerocja szarej pleśni w glebie, grzybnia i apotecja osutki na chorych igłach, Sirococcus na obumarłych pędach i szyszkach. Wiosną z tych samych resztek wychodzi pierwsza fala zarodników niesionych wiatrem na sąsiednie drzewka. Jesienią sprawdź, czy pod świerkami nie ma nor myszy Mysz leśna ogryza szyjkę korzeniową młodych drzewek, przez co żółkną i zasychają — objaw łatwo pomylić ze szkodami od pędraków. Największe ryzyko jest zimą, gdy drzewka i pojemniki są okryte: pod osłoną mysz ma ciepło i spokój.
Listopad	Zimą przejrzyj zeszłoroczne pędy pod lupą Co dwa tygodnie oglądaj igły — osutka, rdza, zamieranie wierzchołków Strząśnij śnieg z gałęzi, gdy zalega tygodniami Brunatna pleśń śniegowa rozwija się dokładnie tam, gdzie pędy tkwią pod śniegiem: grzyb potrzebuje wilgotności powyżej 90% i temperatury około 15°C, a poniżej -5°C przestaje rosnąć. Kluczowa liczba z poradnika: przy pokrywie śnieżnej utrzymującej się dłużej niż 100 dni igły i młode pędy brązowieją i obumierają. Gdy śnieg stopnieje, aktywność grzyba ustaje sama. Jesienią zabezpiecz korzenie przed zimowym przesuszeniem Najczęstsza przyczyna „przypalonych” świerków po zimie to nie mróz, tylko susza fizjologiczna: gdy powietrze ociepli się powyżej 0°C, a ziemia jest jeszcze zamarznięta, drzewko paruje wodę przez igły, ale nie może jej pobrać korzeniami. Objaw jest charakterystyczny — jasnobrązowe, potem czerwonobrązowe igły, najsilniej od strony wiejących wiatrów. Suche, mroźne wiatry nasilają szkody. Jesienią zbierz opadłe igły i chore resztki Prawie wszystkie patogeny świerka zimują tam, gdzie je zostawisz: grzybnia i otocznie brunatnej pleśni śniegowej na opadłych igłach, sklerocja szarej pleśni w glebie, grzybnia i apotecja osutki na chorych igłach, Sirococcus na obumarłych pędach i szyszkach. Wiosną z tych samych resztek wychodzi pierwsza fala zarodników niesionych wiatrem na sąsiednie drzewka. Jesienią sprawdź, czy pod świerkami nie ma nor myszy Mysz leśna ogryza szyjkę korzeniową młodych drzewek, przez co żółkną i zasychają — objaw łatwo pomylić ze szkodami od pędraków. Największe ryzyko jest zimą, gdy drzewka i pojemniki są okryte: pod osłoną mysz ma ciepło i spokój.
Grudzień	Zimą przejrzyj zeszłoroczne pędy pod lupą Strząśnij śnieg z gałęzi, gdy zalega tygodniami Brunatna pleśń śniegowa rozwija się dokładnie tam, gdzie pędy tkwią pod śniegiem: grzyb potrzebuje wilgotności powyżej 90% i temperatury około 15°C, a poniżej -5°C przestaje rosnąć. Kluczowa liczba z poradnika: przy pokrywie śnieżnej utrzymującej się dłużej niż 100 dni igły i młode pędy brązowieją i obumierają. Gdy śnieg stopnieje, aktywność grzyba ustaje sama.

Zależne od pogody i obserwacji

Przy zakupie obejrzyj bryłę korzeniową Poradnik podaje to jako jedyną metodę monitoringu bawełnicy osikowo-świerkowej: mszycy żerującej na korzeniach świerków uprawianych w pojemnikach. Raz wniesiona na działkę z kupionym drzewkiem zostaje w ziemi. Tą samą drogą przyjeżdżają najgroźniejsze choroby — fytoftoroza i zamieranie wierzchołków pędów przenoszą się głównie z chorym materiałem szkółkarskim.
Przed sadzeniem przekop ziemię i poszukaj pędraków Pędraki (larwy chrabąszcza majowego, guniaka i pokrewnych) ogryzają korę z grubych korzeni i zjadają drobne w całości — młode drzewko więdnie i zamiera, a rany w korzeniach są bramą dla patogenów. Rozwój jednego pokolenia trwa 1–4 lata, więc problem nie znika sam, a najgroźniejsze są larwy w trzecim roku życia. Poradnik jest tu wyjątkowo stanowczy: po wykryciu pędraków lepiej zrezygnować z sadzenia świerków w tym miejscu.
W suszy podlewaj świerk obficie — inaczej wygra przędziorek
Podlewaj rano i nigdy nie zostawiaj igieł mokrych na noc To zalecenie wraca w poradniku przy czterech chorobach naraz. Zwilżanie roślin przy podlewaniu rozprzestrzenia zarodniki górskiej osutki i zamierania wierzchołków pędów (roznoszą je krople rozpryskującej się wody), a igły mokre przez całą noc to gotowe warunki dla szarej pleśni, która potrzebuje wilgotności powyżej 96%. Poniżej 70% wilgotności jej rozwój jest całkowicie zahamowany — więc suche igły to najtańszy fungicyd, jaki masz.
Chore pędy wycinaj poniżej nekrozy, nad silnym bocznym odgałęzieniem Poradnik powtarza tę instrukcję dosłownie przy brunatnej pleśni śniegowej i przy zamieraniu wierzchołków pędów. Cięcie w samej nekrozie zostawia grzybnię w drzewku, a cięcie „na ślepo” w zdrowe drewno bez bocznego odgałęzienia zostawia kikut, który uschnie. Świerk nie odbija z pnia jak liściaste — cięcie musi mieć na czym się oprzeć.

Choroby

Zgorzel siewek Globisporangium ultimum (dawniej Pythium ultimum), Fusarium avenaceum, F. culmorum, F. solani — Nasiona nie kiełkują albo siewki brązowieją i zamierają jeszcze przed pojawieniem się nad powierzchnią ziemi (zgorzel przedwschodowa — najczęściej niezauważalna). Po wschodach widać pojedyncze chore rośliny lub place pozbawione siewek. Na siewkach, na granicy styku z podłożem, zbrązowienia i przewężenia, przez które górna część się przewraca. Na szyjce korzeniowej wodniste, miękkie, brązowe plamy; korzenie brązowieją i gniją, a obumarłe tkanki łatwo oddzielają się od walca osiowego przy pociągnięciu.
Zgnilizna sadzonek Pythium spp., Fusarium spp., Botrytis cinerea, Rhizoctonia solani — W okresie ukorzeniania albo bezpośrednio po posadzeniu na miejsce stałe: od podstawy sadzonki w górę rozwija się brązowa lub czarna zgnilizna. Igły tracą naturalny połysk i barwę, żółkną, brązowieją i zamierają; sadzonki nie tworzą korzeni albo pojedyncze wytworzone gniją. Sprawcę zdradza wygląd nalotu na obumarłych tkankach: delikatna biała plecha (Pythium), obfita biała grzybnia z pomarańczowym zarodnikowaniem (Fusarium), szary pylący nalot (Botrytis), obfita jasnobrązowa grzybnia (Rhizoctonia).
Fytoftoroza (zgnilizna podstawy pnia i korzeni) Phytophthora citrophthora, Phytophthora plurivora — Choroba pojawia się na pojedynczych roślinach lub placowo. Igły najpierw chlorotyczne, potem jasnozielone, żółkną, brązowieją i zamierają. Przy podstawie pędu brązowa nekroza rozprzestrzeniająca się do góry — najlepiej widoczna na drewnie po zdrapaniu zewnętrznych tkanek kory (zdrowe drewno jest jasne). System korzeniowy słabo rozwinięty, korzenie zbrązowiałe, obumarłe, rozpadające się przy pociągnięciu. Porażone rośliny obumierają.
Opieńkowa zgnilizna korzeni Armillaria mellea — Igły tracą naturalną barwę i połysk, matowieją, żółkną i brązowieją; drzewko rośnie wolniej i stopniowo zamiera (zwykle egzemplarze dwuletnie i starsze). Kora przy podstawie pędu brązowieje i pęka podłużnie, odsłaniając drewno; między korą a drewnem powstaje charakterystyczna poduszka powietrzna. Po zdjęciu kory widać płatowatą, zwartą, białą grzybnię oraz czarne lub brązowe sznury (ryzomorfy). Te same sznury są widoczne na powierzchni korzeni.
Górska osutka świerka Lophodermium macrosporum — Wiosną igły na ubiegłorocznych pędach żółkną, a potem brązowieją. Żółte plamy pojawiają się w różnych miejscach igły i stopniowo obejmują całą jej powierzchnię. We wrześniu lub październiku na dolnej stronie igieł pojawiają się podłużne, czarne i błyszczące nabrzmienia (apotecja) — to rozstrzygający objaw. Większość obumarłych igieł pozostaje na drzewie do następnej wiosny.
Brunatna pleśń śniegowa Herpotrichia juniperi — Objawy na częściach roślin, które zimowały pod śniegiem — na całym drzewku albo tylko na dolnych pędach. Igły i młode pędy brązowieją i obumierają. Wiosną, w okresie topnienia śniegu, spod niego wyłaniają się pędy pokryte obfitą, zbitą, ciemnobrązową grzybnią. Do obumarcia całej rośliny dochodzi bardzo rzadko.
Zamieranie wierzchołków pędów świerka Sirococcus conigenus (syn. Ascochyta piniperda) — Brązowienie i obumieranie pędu postępuje od wierzchołka w dół. Infekcja igły zaczyna się od jej podstawy i przesuwa ku wierzchołkowi. U starszych roślin obumierają nowo pojawiające się pędy i jednoroczne odgałęzienia; nekroza biegnie wzdłuż pędu, a gdy obejmie cały jego obwód, część powyżej zamiera. Zbrązowiałe igły opadają i zostają nagie pędy. Pod koniec lata na powierzchni chorych pędów widać czarne piknidia. Nasilenie objawów rośnie w kolejnych latach uprawy.
Rdza złotawa świerka Chrysomyxa abietis, Chrysomyxa ledi, Chrysomyxa ledi var. rhododendri — Na początku lata na tegorocznych igłach świecące, żółte, szerokie paski — przy dużym nasileniu całe drzewko przybiera złotożółty odcień. W maju NASTĘPNEGO roku, w miejscu plam, po dolnej stronie igieł pojawiają się pojedyncze pomarańczowe, wypukłe telia długości kilku milimetrów. Silnie porażone igły żółkną, obumierają i opadają. Zwykle porażone są tylko niektóre gałęzie, bo zakażeniu ulegają wyłącznie igły w odpowiedniej fazie rozwojowej.
Szara pleśń Botrytis cinerea (teleomorfa Botryotinia fuckeliana) — Objawy pojawiają się pod koniec lata. Na igłach, przy ich podstawie, wodniste brązowe plamy rozprzestrzeniające się na całą powierzchnię; igły brązowieją i obumierają — przy dużym zagęszczeniu roślin to samo dzieje się na dolnych gałęziach. Na uszkodzonych pędach brązowa zgnilizna obejmująca cały obwód, część powyżej wraz z igłami zamiera. Przy wysokiej wilgotności obumarłe tkanki pokrywa obfity, szary, pylący nalot — objaw rozstrzygający.

Szkodniki

Przędziorek sosnowiec Oligonychus ununguis — Roztocz wysysający soki z igieł. Najpierw drobne, mozaikowate plamki, potem zbrązowienie igieł oplatanych przędzą; wzrost pędów zahamowany, igły opadają już w lipcu. Uszkodzenia widoczne przy podstawie pędów świerka kłującego oraz na wierzchołkach pędów świerka białego w dolnej części korony. W roku rozwija do pięciu pokoleń, jedno pokolenie w 15–25 dni.
Świerkowiec większy (misecznik) Physokermes piceae — U nasady zeszłorocznych pąków i w rozwidleniach młodych pędów brązowe, wypukłe tarczki wyglądem przypominające nabrzmiałe pąki (samice do 8 mm). Wzrost pędów zahamowany, igły poszarzałe, z czasem pędy zamierają. Już pod koniec kwietnia pędy pokrywa lepka rosa miodowa, na której rozwijają się grzyby sadzakowe tworzące czarny osad.
Mszyca świerkowa zielona Elatobium abietinum — Chlorotyczne plamy w formie poprzecznych prążków na igłach, następnie brunatnienie i opadanie igieł aż do ogołocenia drzew. Występuje powszechnie na starszych drzewach, głównie na świerku kłującym, rzadziej serbskim i pospolitym.
Miodownica świerkowa Cinara pruinosa — Duże (2,4–5 mm), ciemne mszyce żerujące w koloniach na dwuletnich i starszych pędach; wzrost pędów ograniczony. Latem przebywa także przy podstawie pni i na korzeniach. Na odwłoku charakterystyczny czarny wzór przypominający literę W.
Miodownica długowłosa Cinara pilicornis — Mszyce 3–4,5 mm, pokryte długimi włoskami i białym woskiem, żerują na pędach powodując odbarwianie igieł. Wydalają rosę miodową, na której rozwijają się sadzaki tworzące czarny nalot na pędach.
Zrostek świerkowy Mindarus obliquus — Pędy wierzchołkowe pokryte białą woskową wydzieliną i rosą miodową; igły na najmłodszych pędach zniekształcone, wzrost pędów ograniczony. Powszechny na świerku białym 'Conica' — najczęściej sadzanej odmianie w ogrodach.
Ochojnik świerkowo-modrzewiowy Adelges laricis — Na wierzchołkach ubiegłorocznych pędów okrągłe lub owalne galasy długości 10–12 mm, początkowo kremowe lub jasnozielone, przed otwarciem różowe lub brązowe. Pędy z zaschniętymi galasami są zniekształcone, wzrost ograniczony, wygląd drzewka trwale pogorszony. Żywiciel wtórny: modrzewie.
Ochojnik świerkowy zielony Sacchiphantes viridis — Przy podstawie pędów ananasowate galasy z karminowymi brzegami komór, dojrzałe do 35 mm długości i 16–20 mm szerokości, o wnętrzu podzielonym nawet na 90 komór (w każdej rozwija się 10–14 osobników). Pędy z galasami w następnym roku zasychają, drzewka tracą wartość dekoracyjną. Żywiciel wtórny: modrzew europejski.
Ochojnik świerkowiec Sacchiphantes abietis — Przy podstawie tegorocznych pędów zielone, początkowo nieregularne, z czasem okrągłe galasy o średnicy 15–30 mm, z czerwieniejącymi brzegami komór. W roku rozwijają się dwa pokolenia; szkodnik pozostaje na świerku przez cały cykl albo przelatuje na sąsiednie świerki.
Ochojnik świerkowo-sosnowy Pineus orientalis — Na wierzchołkach pędów owalne, wielokomorowe galasy poprzerastane igłami, początkowo różowawe, później czerwonawe. Żywiciele pierwotni: świerk kaukaski i ajański; żywiciele wtórni: sosna pospolita i sosna górska (kosodrzewina).
Przybyszka daglezjowa Gilletteella cooleyi — Na wierzchołkach pędów świerka kłującego owalne, wielokomorowe galasy długości 4–6 cm — największe galasy spośród ochojników świerka. Żywiciel wtórny: daglezja.
Bawełnica osikowo-świerkowa Pachypappa vesicalis — Mszyce okryte białą, wełnistą wydzieliną woskową żerują w niedużych koloniach na korzeniach świerków, zwłaszcza uprawianych w pojemnikach; wzrost młodych roślin zahamowany. Żywicielem pierwotnym jest topola biała, świerk jest żywicielem wtórnym.
Brudnica mniszka Lymantria monacha — Gąsienice nadgryzają lub zjadają w całości igły na pędach wierzchołkowych. Jedna gąsienica może w ciągu życia uszkodzić około 1000 igieł świerka. Gąsienice starsze 30–35 mm, jasno- do ciemnobrązowych, z białawym wzorem na grzbiecie i niebieskawymi brodawkami po bokach.
Zasnuja świerkowa Cephalcia abietis — Larwy żerują w tzw. gniazdach — każda ukryta we własnym rurkowatym oprzędzie zanieczyszczonym rdzawobrązowymi odchodami — i zjadają starsze igły, przemieszczając się od wierzchołka drzewka ku dołowi. Korony przerzedzone, drzewka słabiej rosną, niekiedy zamierają.
Zawodnica świerkowa Pristiphora abietina — Larwy żerują na jednorocznych igłach pędów wierzchołkowych i bocznych: młode wygryzają zatoki w igłach, których wierzchołki brązowieją i wyginają się do dołu, starsze zjadają igły w całości. Występuje głównie na świerku pospolitym.
Pędraki (larwy chrabąszczowatych) Melolontha melolontha, Melolontha hippocastani, Polyphylla fullo, Rhizotrogus solstitialis, Serica brunnea — Larwy żerują na korzeniach: ogryzają korę z grubych korzeni i zjadają w całości drobne. Sadzonki mają silnie zahamowany wzrost, więdną i zamierają, a rany w korzeniach stają się miejscem wnikania patogenów. Szkodliwość w pierwszym i drugim roku rozwoju niewielka — najgroźniejsze są larwy w trzecim roku życia.
Mysz leśna Apodemus flavicollis — Gryzoń aktywny nocą; wyjada nasiona i uszkadza sadzonki. Ogryzając szyjkę korzeniową powoduje żółknięcie i zasychanie drzewek. Objawy na szyjce korzeniowej można pomylić z powodowanymi przez pędraki.