Winorośl

Pielęgnacja

• Sadzenie Materiał gołokorzenny — sadź w mar, kwi, paź, lis · zalecenie ogólne dla grupy

Zalecenia dla gatunku — przy konkretnej odmianie mogą się różnić.

Kalendarz zabiegów

Zależne od pogody i obserwacji

• Podlewaj pod krzew, nigdy po liściach Winorośl ma głęboki system korzeniowy i znosi suszę lepiej niż inne krzewy jagodowe, ale niedobór wody w czasie wzrostu młodych pędów i zawiązywania owoców obniża plon. Metodyka wprost odradza deszczowanie: mokre liście to warunki dla nekrozy kory i obu mączniaków.
• Okno pogodowe na zabieg

Choroby

• Mączniak rzekomy winorośli Plasmopara viticola — Na wierzchu liścia jasne, często oleiste, przeświecające plamy o kanciastym kształcie, ograniczone nerwami blaszki. Zależnie od wieku liścia mają barwę od żółtawej po czerwono-brązową. Na spodzie liścia, dokładnie pod plamą, pojawia się biały, gęsty, mączysty nalot. Kwiatostany i młode grona po zakażeniu brązowieją i zasychają, a zawiązki pokrywa biały nalot. Jagody zainfekowane na przełomie lata i jesieni matowieją, potem szarzeją albo różowieją i brązowieją; zostają twarde i nie miękną w czasie dojrzewania.
• Mączniak prawdziwy winorośli Uncinula necator — Najpierw mało wyraźne, bladozielone plamy o matowej powierzchni na obu stronach liścia, do kilku milimetrów. Potem tworzy się białawy, mączysty i pylący nalot, który po dłuższej ciepłej pogodzie może pokryć cały liść. Młode liście są zniekształcone i karłowate. Szypułki po zakażeniu stają się kruche i łamliwe. Jagody pokrywa brudnobiały nalot; porażone przed osiągnięciem pełnego rozmiaru głęboko pękają, bo skórka przestaje rosnąć, a miąższ dalej się powiększa. Czasem na skórce zostaje siateczka zbliznowaceń.
• Szara pleśń Botrytis cinerea — Wczesną wiosną infekowane młode pędy brązowieją i zasychają. Przed kwitnieniem na młodych liściach czerwonawe, rozległe, nieregularne nekrozy z jaśniejszą żółtozieloną obwódką, głównie na obrzeżach liścia. Chore organy pokrywa szary, pylący nalot. Pod koniec kwitnienia grzyb rozwija się na więdnących częściach kwiatów, które nadal tkwią w kwiatostanie. Na szypułkach powstają brązowe plamki, które czernieją i pod koniec lata obrączkują szypułkę — wtedy więdną całe grona.
• Antraknoza winorośli Elsinoe ampelina — Na liściach okrągłe lub nieregularne plamy o średnicy 1-5 mm z brązowymi albo czarnymi obwódkami; środek plamy jasnoszarzeje i zamiera. Na pędach nekrozy z kolistą, fioletowobrązową obwódką, na ich obrzeżach tworzy się kalus — bywa mylone z uszkodzeniami po gradzie. Nekrozy pękają i pęd łatwiej się łamie. Na jagodach plamy początkowo ciemnofioletowe z wąską ciemną obwódką, potem jasnoszare i aksamitne, sięgające miąższu; owoce pękają, całkowicie porażone zasychają i tworzą mumie.
• Nekroza kory winorośli (czarna plamistość) Phomopsis viticola — Na jednorocznych pędach najpierw ciemnobrązowe kropki, które z czasem czernieją. W miarę wzrostu pędu tkanki w tych miejscach pękają podłużnie, a kora oddziela się wąskimi pasami. Najwięcej uszkodzeń na 3-6 dolnych międzywęźlach. Po zdrewnieniu na pędach tworzą się czarne, drobne owocniki o średnicy 0,2-0,4 mm. Na liściach małe, jasnozielone lub chlorotyczne plamki z ciemniejszym środkiem, liście marszczą się wzdłuż nerwów, plamy brunatnieją i wykruszają się. Porażone owoce brązowieją i stają się gumowate.
• Guzowatość winorośli Agrobacterium vitis — Narośla na nadziemnych częściach rośliny, głównie na zdrewniałych pniach i latoroślach, u sadzonek szczepionych najczęściej w miejscu zrastania zrazu z podkładką. Guzy początkowo białoszare, potem brunatnieją i pokrywają się warstwą tkanki korkowej. Pierwszym objawem bywa czerwone przebarwienie liści już latem. Rozrastający się guz potrafi zaobrączkować cały pęd w ciągu jednego sezonu, po czym roślina traci zdolność przewodzenia wody i zamiera.
• Czarna zgnilizna winorośli Guignardia bidwellii — Na liściach niewielkie, okrągłe, jasnobrązowe nekrozy o średnicy 2-10 mm, widoczne po obu stronach blaszki, pojawiające się w ciągu tygodnia lub dwóch od infekcji. Później na wierzchu przybierają barwę czerwono-brązową z cienką brązową obwódką, a w ich obrębie rozwijają się czarne, kuliste owocniki. Nekrozy na ogonkach obrączkują je i cały liść więdnie. Na owocach najpierw małe, białawe plamki z brązową obwódką, które potrafią rosnąć nawet o centymetr na dobę; w ciągu kilku dni jagody zasychają, marszczą się i zmieniają w twarde, czarne mumie.
• Pseudopeziza (rotbrenner) Pseudopeziza tracheiphila — Już kilka dni po infekcji na liściach odmian o jasnych owocach pojawiają się żółtozielone plamy, a na odmianach o ciemnych owocach plamy od jaskrawoczerwonych do czerwono-brązowych. Środek plamy brązowieje i zasycha, a całą plamę otacza charakterystyczna, wąska żółtawa lub czerwonawa obwódka oddzielająca ją od zielonej części liścia. Wczesne infekcje obejmują pierwszych sześć liści młodego pędu, późniejsze sięgają do dwunastego liścia i mogą doprowadzić do silnej defoliacji.
• Liściozwój winorośli Grapevine Leafroll associated Viruses (GLRaVs) — Wiosną choroba przebiega bezobjawowo. Pod koniec lata, najpierw u podstawy latorośli, brzegi liści zwijają się do spodu. Jednocześnie blaszka między nerwami przebarwia się na jasnożółto albo czerwono, zależnie od odmiany, a wąski pas wokół głównych nerwów pozostaje zielony. Grona są mniejsze, jagody mają niską zawartość cukru, a odmiany ciemne pozostają niewybarwione. Porażone rośliny nie zamierają i mogą latami zarażać kolejne krzewy przy cięciu.

Szkodniki

• Przędziorek chmielowiec Tetranychus urticae — Wysysa zawartość komórek ze spodu liści. Na wierzchu liścia powstają najpierw małe, potem zlewające się żółte plamy, brzegi silnie uszkodzonych liści zawijają się do góry, liście brązowieją i zasychają. Na spodzie widać delikatną pajęczynę. Skutek to mniejszy plon, mniej cukru w owocach i większa wrażliwość krzewów na mróz.
• Pilśniowiec winoroślowy (i inne szpeciele) Eriophyes vitis, Phyllocoptes vitis, Epitrimerus vitis — Na spodzie liści tworzą się nieregularne plamy pilści — najpierw srebrzyste, od drugiej połowy lipca brązowiejące i zasychające. Na wierzchu liścia w tych miejscach powstają wypukłe, jasne nabrzmienia. Zaatakowane części rośliny mogą ulec całkowitemu zniszczeniu. Obrzęk i wyroślec dodatkowo deformują blaszkę liściową i dają cienkie latorośle o nierównych międzywęźlach.
• Opuchlaki: truskawkowiec, lucernowiec, rudonóg Otiorhynchus sulcatus, O. ligustici, O. ovatus — Wczesną wiosną chrząszcze wyjadają pąki, a później wygryzają na brzegach liści charakterystyczne zakola. W maju i czerwcu obrączkują młode pędy u nasady, przez co jednoroczne pędy mogą zamierać. Larwy ogryzają korę z korzeni i niszczą drobne korzenie — to najczęstsza przyczyna zamierania młodych krzewów.
• Pędraki chrabąszczy Melolontha melolontha — Larwy żyjące w glebie podgryzają korzenie i szyjkę korzeniową, przez co młode krzewy zamierają, zwłaszcza w pierwszym roku po posadzeniu. Pędrak potrafi wędrować wzdłuż rzędu i niszczyć kolejne rośliny. Największe szkody w pobliżu lasów i zadrzewień.
• Drutowce (larwy sprężykowatych) Agriotes lineatus — Larwy drążą kanały w korzeniach lub wgryzają się do nich, przez co młode rośliny słabną i zamierają, szczególnie w pierwszym roku po posadzeniu. Larwa jest walcowata, twarda, żółtawa do brązowej, dorasta do 25 mm.
• Ogrodnica niszczylistka i guniak czerwczyk Phyllopertha horticola, Amphimallon solstitiale — Chrząszcze szkieletują liście i zostawiają w nich nieregularne dziury. Larwy żerują na korzeniach, częściej jednak na korzeniach traw niż winorośli; rośliny stopniowo więdną.
• Skoczek winoroślowy Empoasca vitis — Larwy i osobniki dorosłe wysysają soki z komórek liści. Na liściach powstają nekrozy, nerwy stają się suche, blaszka brązowieje. Przy dużej liczebności liście przedwcześnie opadają, a wzrost i owocowanie są hamowane. Owad ma 2-3 mm, jest zielonkawy i ucieka skacząc.
• Muszka plamoskrzydła Drosophila suzukii — Samica ząbkowanym pokładełkiem nacina skórkę zdrowej, dojrzewającej jagody i składa w niej jaja. Skórka zapada się wokół miejsca żerowania larw, a rany są wtórnie zakażane przez grzyby (m.in. Botrytis) i inne owady, co przyspiesza gnicie. Odmiany o ciemnych owocach są uszkadzane silniej.
• Zwójka kwasigroneczka i zwójka krzyżóweczka Eupoecilia ambiguella, Lobesia botrana — Gąsienice pierwszego pokolenia oplatają pajęczyną kwiatostany i wyżerają kwiaty. Gąsienice pokolenia letniego wgryzają się w niedojrzałe jagody, a potem przechodzą pod korę, gdzie się przepoczwarczają. Poza stratą jagód gąsienice mogą przenosić zarodniki różnych patogenów.
• Mszyce Aphididae — Zasiedlają wierzchołki latorośli i najmłodsze liście. Liście się skręcają i zasychają, pąki się nie rozwijają, zawiązki i młode pędy są zniekształcone. Kwitnienie jest hamowane, owocowanie osłabione. Obecność mszyc zdradzają mrówki żerujące na ich słodkich odchodach.
• Filoksera winiec Daktulosphaira vitifoliae — Forma liściowa żeruje na spodzie liści, a na wierzchu blaszki tworzą się okrągłe galasy, początkowo zielone, później czerwieniejące. Groźniejsza forma korzeniowa tworzy galasy na korzeniach, które utrudniają przewodzenie wody i pokarmu; uszkodzone korzenie gniją, a krzewy stopniowo zamierają.
• Ptaki (szpaki i kwiczoły) Sturnus vulgaris, Turdus pilaris — Wydziobują dojrzewające jagody, preferując małe, w pełni dojrzałe owoce o ciemno zabarwionej skórce. Straty bywają duże lokalnie i szczególnie w suche lata.

Odmiany

Odmiany dziedziczą zalecenia po gatunku; różnią się pokrojem, barwą i wysokością.

• Winorośl 'Incana' Vitis vinifera 'Incana'
• Winorośl 'Purpurea' Vitis vinifera 'Purpurea'