Aronia czerwona

Aronia arbutifolia krzew liściasty

Inne nazwy: forma wielkoowocowa

Co zrobić w październiku

Sadzenie Materiał gołokorzenny — sadź w mar, kwi, paź, lis · zalecenie ogólne dla grupy
Sprawdzaj spody liści — przędziorek chmielowiec
Przeglądaj młode pędy na mszyce
Nowe krzewy sadź jesienią Aronia bardzo wcześnie rusza wiosną, więc przy sadzeniu wiosennym łatwo uszkodzić nabrzmiałe pąki. Jesienią gleba jest wilgotna i krzew zdąży się ukorzenić przed zimą.
Co 3–4 lata sprawdź odczyn gleby i w razie potrzeby wapnuj Aronia znosi glebę kwaśną, ale najlepiej rośnie w lekko kwaśnej. Na glebie silnie zakwaszonej gorzej pobiera składniki i jest bardziej podatna na choroby i stresy.
Po kwitnieniu oglądaj liście i usuwaj te z plamami Plamistość liści to najczęstsza choroba aronii; przy silnym porażeniu krzew traci liście przed czasem i plon wyraźnie spada. Środków chemicznych do jej zwalczania metodyka nie przewiduje — liczy się usuwanie źródła infekcji.
Dwa tygodnie po kwitnieniu obejrzyj liście i owoce — parch
Od końca maja oglądaj pąki i owoce — rdza
Jesienią wygrab i usuń opadłe liście Plamistość liści i parch zimują na opadłych, porażonych liściach i wiosną właśnie z nich zakażają krzew.
Okryj na zimę Ta roślina przetrwa mróz tylko pod okryciem — okryj ją agrowłókniną.

Pielęgnacja

Sadzenie Materiał gołokorzenny — sadź w mar, kwi, paź, lis · zalecenie ogólne dla grupy
Siew Wysiew przed zimą, na mróz
Nawożenie Nawóz organiczny / kompost (kwi) · zalecenie ogólne dla grupy
Zimowla Okryj agrowłókniną · zalecenie ogólne dla grupy

Zalecenia dla gatunku — przy konkretnej odmianie mogą się różnić.

Wymagania

Stanowisko	słońce, półcień
Wysokość	1,8 m–3,7 m
Szerokość	91 cm–1,5 m
Kwitnienie	maj–cze
Odczyn	kwaśna, lekko kwaśna, obojętna, zasadowa
Mrozoodporność	mrozoodporna pod okryciem · strefa 3+

Kalendarz zabiegów

Zabiegi opisane dla rodzaju — wybrane te, które dotyczą także tego gatunku i odmiany.

Styczeń	Przytnij krzew w drugiej połowie zimy Aronia potrzebuje dużo światła — owocuje tam, gdzie słońce dociera do wnętrza krzewu. Cięcie jest też najprostszym zabiegiem sanitarnym: razem z pędami wynosisz z działki zimujące choroby i szkodniki.
Luty	Przytnij krzew w drugiej połowie zimy Aronia potrzebuje dużo światła — owocuje tam, gdzie słońce dociera do wnętrza krzewu. Cięcie jest też najprostszym zabiegiem sanitarnym: razem z pędami wynosisz z działki zimujące choroby i szkodniki.
Marzec	Na przedwiośniu poszukaj na pędach złóż jaj zwójki Przeglądaj młode pędy na mszyce Gdy nabrzmiewają pąki, obejrzyj korę pędów — misecznik Nawóź azotem skromnie, raz wczesną wiosną Aronia ma bardzo małe wymagania. Nadmiar azotu wydłuża wzrost, zagęszcza krzew i zwiększa podatność na choroby i szkodniki; niedobór widać po jasnych lub czerwonawych liściach, cienkich pędach i drobnych, twardych owocach.
Kwiecień	Na przedwiośniu poszukaj na pędach złóż jaj zwójki Szukaj gąsienic w pąkach kwiatowych — omacnica jarzębianka Przed i w czasie kwitnienia strząśnij krzew nad płachtą — tutkarz W kwietniu i maju przejrzyj rozety liściowe — piędzik przedzimek Sprawdzaj spody liści — przędziorek chmielowiec Przeglądaj młode pędy na mszyce Gdy nabrzmiewają pąki, obejrzyj korę pędów — misecznik Przed sadzeniem sprawdź glebę na pędraki, drutowce i larwy opuchlaków Szkodniki glebowe ogryzają korzenie i szyjkę korzeniową; najwięcej szkód robią na najmłodszych krzewach. Środków na nie w glebie nie ma, więc liczy się wybór miejsca. Nawóź azotem skromnie, raz wczesną wiosną Aronia ma bardzo małe wymagania. Nadmiar azotu wydłuża wzrost, zagęszcza krzew i zwiększa podatność na choroby i szkodniki; niedobór widać po jasnych lub czerwonawych liściach, cienkich pędach i drobnych, twardych owocach. Odchwaść pod krzewami na przełomie kwietnia i maja oraz w czerwcu Konkurencja chwastów to główne zagrożenie dla młodych krzewów w pierwszych 2–3 latach po posadzeniu. Aronia jest na nią najbardziej wrażliwa od kwietnia do sierpnia. Wiosną wyściółkuj ziemię pod krzewem Ściółka ogranicza chwasty, wyrównuje wilgotność i temperaturę gleby, a rozkładając się dokarmia krzew.
Maj	Pod koniec kwitnienia sprawdź zwinięte liście — zwójka Szukaj gąsienic w pąkach kwiatowych — omacnica jarzębianka Przed i w czasie kwitnienia strząśnij krzew nad płachtą — tutkarz W kwietniu i maju przejrzyj rozety liściowe — piędzik przedzimek Sprawdzaj spody liści — przędziorek chmielowiec Przeglądaj młode pędy na mszyce W maju i czerwcu szukaj na liściach srebrzystej przędzy — przędzeń gruszowy Przed sadzeniem sprawdź glebę na pędraki, drutowce i larwy opuchlaków Szkodniki glebowe ogryzają korzenie i szyjkę korzeniową; najwięcej szkód robią na najmłodszych krzewach. Środków na nie w glebie nie ma, więc liczy się wybór miejsca. Odchwaść pod krzewami na przełomie kwietnia i maja oraz w czerwcu Konkurencja chwastów to główne zagrożenie dla młodych krzewów w pierwszych 2–3 latach po posadzeniu. Aronia jest na nią najbardziej wrażliwa od kwietnia do sierpnia. Wiosną wyściółkuj ziemię pod krzewem Ściółka ogranicza chwasty, wyrównuje wilgotność i temperaturę gleby, a rozkładając się dokarmia krzew. Długo mokro — przewietrz krzew przed szarą pleśnią Od końca maja oglądaj pąki i owoce — rdza
Czerwiec	Sprawdzaj spody liści — przędziorek chmielowiec Przeglądaj młode pędy na mszyce W maju i czerwcu szukaj na liściach srebrzystej przędzy — przędzeń gruszowy Od końca czerwca strząsaj chrząszcze na płachtę — opuchlaki i naliściaki Przed sadzeniem sprawdź glebę na pędraki, drutowce i larwy opuchlaków Szkodniki glebowe ogryzają korzenie i szyjkę korzeniową; najwięcej szkód robią na najmłodszych krzewach. Środków na nie w glebie nie ma, więc liczy się wybór miejsca. Odchwaść pod krzewami na przełomie kwietnia i maja oraz w czerwcu Konkurencja chwastów to główne zagrożenie dla młodych krzewów w pierwszych 2–3 latach po posadzeniu. Aronia jest na nią najbardziej wrażliwa od kwietnia do sierpnia. Po kwitnieniu oglądaj liście i usuwaj te z plamami Plamistość liści to najczęstsza choroba aronii; przy silnym porażeniu krzew traci liście przed czasem i plon wyraźnie spada. Środków chemicznych do jej zwalczania metodyka nie przewiduje — liczy się usuwanie źródła infekcji. Po kwitnieniu usuń zbrązowiałe kwiatostany Szara pleśń i brunatna zgnilizna porażają kwiaty, a z nich przerastają do zawiązków, które gniją i opadają. Usunięte kwiatostany to mniej zarodników na owoce. Długo mokro — przewietrz krzew przed szarą pleśnią Dwa tygodnie po kwitnieniu obejrzyj liście i owoce — parch Od końca maja oglądaj pąki i owoce — rdza
Lipiec	Sprawdzaj spody liści — przędziorek chmielowiec Przeglądaj młode pędy na mszyce Od końca czerwca strząsaj chrząszcze na płachtę — opuchlaki i naliściaki Przed sadzeniem sprawdź glebę na pędraki, drutowce i larwy opuchlaków Szkodniki glebowe ogryzają korzenie i szyjkę korzeniową; najwięcej szkód robią na najmłodszych krzewach. Środków na nie w glebie nie ma, więc liczy się wybór miejsca. Po kwitnieniu oglądaj liście i usuwaj te z plamami Plamistość liści to najczęstsza choroba aronii; przy silnym porażeniu krzew traci liście przed czasem i plon wyraźnie spada. Środków chemicznych do jej zwalczania metodyka nie przewiduje — liczy się usuwanie źródła infekcji. Po kwitnieniu usuń zbrązowiałe kwiatostany Szara pleśń i brunatna zgnilizna porażają kwiaty, a z nich przerastają do zawiązków, które gniją i opadają. Usunięte kwiatostany to mniej zarodników na owoce. Długo mokro — przewietrz krzew przed szarą pleśnią Dwa tygodnie po kwitnieniu obejrzyj liście i owoce — parch Od końca maja oglądaj pąki i owoce — rdza
Sierpień	Sprawdzaj spody liści — przędziorek chmielowiec Przeglądaj młode pędy na mszyce Przed sadzeniem sprawdź glebę na pędraki, drutowce i larwy opuchlaków Szkodniki glebowe ogryzają korzenie i szyjkę korzeniową; najwięcej szkód robią na najmłodszych krzewach. Środków na nie w glebie nie ma, więc liczy się wybór miejsca. Po kwitnieniu oglądaj liście i usuwaj te z plamami Plamistość liści to najczęstsza choroba aronii; przy silnym porażeniu krzew traci liście przed czasem i plon wyraźnie spada. Środków chemicznych do jej zwalczania metodyka nie przewiduje — liczy się usuwanie źródła infekcji. Dwa tygodnie po kwitnieniu obejrzyj liście i owoce — parch Od końca maja oglądaj pąki i owoce — rdza
Wrzesień	Sprawdzaj spody liści — przędziorek chmielowiec Przeglądaj młode pędy na mszyce Nowe krzewy sadź jesienią Aronia bardzo wcześnie rusza wiosną, więc przy sadzeniu wiosennym łatwo uszkodzić nabrzmiałe pąki. Jesienią gleba jest wilgotna i krzew zdąży się ukorzenić przed zimą. Po kwitnieniu oglądaj liście i usuwaj te z plamami Plamistość liści to najczęstsza choroba aronii; przy silnym porażeniu krzew traci liście przed czasem i plon wyraźnie spada. Środków chemicznych do jej zwalczania metodyka nie przewiduje — liczy się usuwanie źródła infekcji. Dwa tygodnie po kwitnieniu obejrzyj liście i owoce — parch Od końca maja oglądaj pąki i owoce — rdza Jesienią wygrab i usuń opadłe liście Plamistość liści i parch zimują na opadłych, porażonych liściach i wiosną właśnie z nich zakażają krzew.
Październik	Sprawdzaj spody liści — przędziorek chmielowiec Przeglądaj młode pędy na mszyce Nowe krzewy sadź jesienią Aronia bardzo wcześnie rusza wiosną, więc przy sadzeniu wiosennym łatwo uszkodzić nabrzmiałe pąki. Jesienią gleba jest wilgotna i krzew zdąży się ukorzenić przed zimą. Co 3–4 lata sprawdź odczyn gleby i w razie potrzeby wapnuj Aronia znosi glebę kwaśną, ale najlepiej rośnie w lekko kwaśnej. Na glebie silnie zakwaszonej gorzej pobiera składniki i jest bardziej podatna na choroby i stresy. Po kwitnieniu oglądaj liście i usuwaj te z plamami Plamistość liści to najczęstsza choroba aronii; przy silnym porażeniu krzew traci liście przed czasem i plon wyraźnie spada. Środków chemicznych do jej zwalczania metodyka nie przewiduje — liczy się usuwanie źródła infekcji. Dwa tygodnie po kwitnieniu obejrzyj liście i owoce — parch Od końca maja oglądaj pąki i owoce — rdza Jesienią wygrab i usuń opadłe liście Plamistość liści i parch zimują na opadłych, porażonych liściach i wiosną właśnie z nich zakażają krzew. Okryj na zimę Ta roślina przetrwa mróz tylko pod okryciem — okryj ją agrowłókniną.
Listopad	Nowe krzewy sadź jesienią Aronia bardzo wcześnie rusza wiosną, więc przy sadzeniu wiosennym łatwo uszkodzić nabrzmiałe pąki. Jesienią gleba jest wilgotna i krzew zdąży się ukorzenić przed zimą. Co 3–4 lata sprawdź odczyn gleby i w razie potrzeby wapnuj Aronia znosi glebę kwaśną, ale najlepiej rośnie w lekko kwaśnej. Na glebie silnie zakwaszonej gorzej pobiera składniki i jest bardziej podatna na choroby i stresy. Jesienią wygrab i usuń opadłe liście Plamistość liści i parch zimują na opadłych, porażonych liściach i wiosną właśnie z nich zakażają krzew. Okryj na zimę Ta roślina przetrwa mróz tylko pod okryciem — okryj ją agrowłókniną.
Grudzień	Okryj na zimę Ta roślina przetrwa mróz tylko pod okryciem — okryj ją agrowłókniną.

Zależne od pogody i obserwacji

Jeśli podlewasz, to pod krzew, nie po liściach Aronia dobrze znosi i suszę, i nadmiar wody, ale mokre liście sprzyjają plamistości liści i szarej pleśni.
Okno pogodowe na zabieg

Choroby

Plamistość liści aronii Phyllosticta spp., Mycosphaerella spp., Alternaria spp. — Zwykle od drugiej połowy maja na całej blaszce drobne, brązowawe, okrągławe plamki, które przy sprzyjającej pogodzie zlewają się w rozległe nekrozy. Po wyschnięciu plamy jaśnieją, a ich brzegi grubieją. Przy silnym porażeniu krzew przedwcześnie traci liście.
Szara pleśń Botrytis cinerea — Kwiaty brunatnieją i zasychają, a grzyb przerasta z nich do zawiązków. Na owocach miękkie, brązowe plamy gnilne z szarym, pylącym nalotem.
Brunatna zgnilizna Monilinia aucupariae — Wczesną wiosną grzyb rozwija się wzdłuż głównych nerwów młodych liści, potem poraża pąki kwiatowe i krótkopędy. Na liściach i kwiatach pojawia się nalot zarodników, a zakażone przez nie młode zawiązki gniją i opadają.
Parch gruszy na aronii Venturia pyrina — Na liściach, zwykle wzdłuż głównego nerwu, najpierw oliwkowozielonkawe, potem brunatne, aksamitne, okrągławe plamy. Na owocach duże plamy od jasnobrązowych do ciemnobrunatnych; rosnące owoce pękają przy suchych, korkowatych plamach, tworząc głębokie szczeliny.
Rdza pigwy na aronii Gymnosporangium spp. — Najczęściej na pąkach kwiatowych i owocach, rzadziej na liściach: porażone pąki nadmiernie nabrzmiewają, a działki kielicha i owoce pokrywają się jaskrawopomarańczowymi plamkami. W połowie lata na plamach wyrastają stożkowate wyrostki z zarodnikami.

Zagrożenia opisane dla rodzaju — przy konkretnym gatunku i odmianie nasilenie bywa inne.

Szkodniki

Przędziorek chmielowiec Tetranychus urticae — Wysysa soki ze spodu liści; na górnej stronie żółte, zlewające się plamki, liście brązowieją, zawijają brzegi i opadają. Krzew słabiej zawiązuje pąki, owoce mają mniej cukru, a osłabione rośliny gorzej zimują.
Zwójka różóweczka i inne zwójkówki liściowe Archips rosana — Gąsienice wygryzają dziurki i szkieletują liście, zwijają je w rulon albo sprzędzają całe rozety; przy gradacji niszczą też kwiatostany i zawiązki owoców.
Omacnica jarzębianka Acrobasis advenella — Gąsienice zimują w spękaniach kory u dołu pędów, a gdy ruszają pąki, wchodzą w kwiatostany i wyjadają pąki kwiatowe, stopniowo je oprzędzając — plon wyraźnie spada. Jedno pokolenie w roku; motyle latają w lipcu i sierpniu.
Tutkarz bachusek Rhynchites bacchus — Chrząszcze uszkadzają pąki liściowe i kwiatowe i nakłuwają zawiązki; od końca maja do sierpnia samice składają jaja do zawiązków, a larwy żerują wewnątrz owoców. Młode chrząszcze w sierpniu i wrześniu uszkadzają pąki na młodych pędach.
Przędzeń gruszowy Neurotoma saltuum — Larwy żerują gromadnie na liściach, szkieletując je i otaczając miejsce żerowania srebrzystą przędzą. Dorosłe błonkówki pojawiają się w maju i czerwcu, larwy zimują w kokonach w glebie.
Chrabąszcz majowy (pędraki) Melolontha melolontha — Chrząszcze szkieletują liście, przy gradacji aż do gołożeru. Pędraki podgryzają szyjkę korzeniową i korzenie — krzewy słabną, więdną i zamierają, najczęściej na najmłodszych nasadzeniach, zwłaszcza w pobliżu lasów. Podobnie szkodzi chrabąszcz kasztanowiec.
Ogrodnica niszczylistka Phyllopertha horticola — Chrząszcze nalatują w końcu maja i w czerwcu i nieregularnie szkieletują liście, czasem uszkadzają zawiązki. Pędraki żywią się głównie korzeniami traw, sporadycznie krzewów. Szkody na aronii nie są duże; podobnie szkodzi guniak czerwczyk.
Osiewnik rolowiec (drutowce) Agriotes lineatus — Larwy — drutowce — żerują na korzeniach; uszkodzone korzenie gniją, a krzewy więdną i zasychają. Najbardziej zagrożone są młode nasadzenia na miejscu łąki, pastwiska lub ugoru.
Opuchlaki (truskawkowiec i lucernowiec) Otiorhynchus sulcatus, Otiorhynchus ligustici — Chrząszcze wyjadają wiosną pąki, potem wygryzają półkoliste zatoki na brzegach liści i obrączkują młode pędy u nasady. Larwy ogryzają korę korzeni i niszczą drobne korzenie — krzewy słabną, jednoroczne mogą zamierać.
Mszyce Aphididae — Wysysają soki z młodych pędów i liści; pędy się deformują, liście skręcają i odbarwiają, wzrost słabnie. Na rosie miodowej rozwijają się grzyby sadzakowe, które brudzą owoce.
Naliściaki Phyllobius spp. (m.in. Phyllobius maculicornis) — Chrząszcze wygryzają ząbkowane zatoki na brzegach liści, najczęściej w czerwcu i lipcu. Larwy żyją w glebie na korzeniach roślin zielnych i strat nie powodują.
Piędzik przedzimek Operophtera brumata — Gąsienice od końca marca lub kwietnia wyjadają pąki, kwiaty i dziury w liściach, niszczą słupki i pręciki oraz zawiązki; przy masowym pojawie gołożer. Samice nie latają — w październiku i listopadzie wchodzą na pędy i składają jaja w szczelinach kory.
Misecznik śliwowiec Parthenolecanium corni — Larwy od marca wysysają soki z pędów, powodując zamieranie kory i łyka; latem młode larwy żerują na liściach. Pędy słabiej rosną i zasychają, owoce drobnieją, a czarny nalot grzybów sadzakowych brudzi pędy i owoce.
Muszka plamoskrzydła Drosophila suzukii — Samica nacina skórkę dojrzewającego owocu i składa w nim jaja; larwy żerują w miąższu i niszczą owoc.

Zagrożenia opisane dla rodzaju — przy konkretnym gatunku i odmianie nasilenie bywa inne.

Dane o tej roślinie pochodzą z: Extension Gardener Plant Toolbox, Manual of Cultivated Trees and Shrubs Hardy in North America, TRY — Categorical Traits Dataset, The Woody Plant Seed Manual (Agriculture Handbook 727, 2008), Wikipedia (niemiecka), World Checklist of Vascular Plants, e-katalogroslin.pl. Pełny wykaz z licencjami: źródła danych.