Cebula

Allium cepa warzywo

Co zrobić w październiku

Po zbiorze usuń wszystkie resztki i przekop glebę Resztki cebul zostawione w polu to główne miejsce zimowania mączniaka rzekomego, a bobówki śmietki przetrwają w glebie do wiosny. Głębokie przekopanie wyrzuca je na powierzchnię, gdzie giną lub są zjadane przez ptaki.
Co 2–3 tygodnie przejrzyj cebulę w piwnicy

Pielęgnacja

Siew Wysiew przed zimą, na mróz

Zalecenia dla gatunku — przy konkretnej odmianie mogą się różnić.

Wymagania

Stanowisko	słońce
Wysokość	30 cm–46 cm
Szerokość	15 cm–30 cm
Odczyn	obojętna, zasadowa
Mrozoodporność	strefa 5+

Kalendarz zabiegów

Styczeń	Co 2–3 tygodnie przejrzyj cebulę w piwnicy Trzymaj cebulę w chłodzie i suchu przez całą zimę Grzyb powodujący zgniliznę szyjki zarodnikuje najlepiej w 20°C i przy wysokiej wilgotności, a fuzarioza rozwija się do 30°C z optimum przy 27°C. Ciepła, wilgotna piwnica to dla obu gotowe warunki. Po zbiorze nie da się już nic opryskać — o tym, ile cebuli dotrwa do wiosny, decyduje wyłącznie to, w jakim powietrzu leży. Zimą wybierz materiał na wiosenne sadzenie Materiał sadzeniowy przenosi problemy prosto na nową grządkę: mączniak rzekomy zimuje w cebuli i wiosną daje porażenie pierwotne, fuzarioza przetrwa w dymce w postaci chlamydospor, białą zgniliznę wprowadza na działkę zakażona dymka, a niszczyka — nasiona z porażonego stanowiska. Zimą jest na to czas i pełny wybór — w kwietniu bierze się to, co zostało.
Luty	Co 2–3 tygodnie przejrzyj cebulę w piwnicy Trzymaj cebulę w chłodzie i suchu przez całą zimę Grzyb powodujący zgniliznę szyjki zarodnikuje najlepiej w 20°C i przy wysokiej wilgotności, a fuzarioza rozwija się do 30°C z optimum przy 27°C. Ciepła, wilgotna piwnica to dla obu gotowe warunki. Po zbiorze nie da się już nic opryskać — o tym, ile cebuli dotrwa do wiosny, decyduje wyłącznie to, w jakim powietrzu leży. Zimą wybierz materiał na wiosenne sadzenie Materiał sadzeniowy przenosi problemy prosto na nową grządkę: mączniak rzekomy zimuje w cebuli i wiosną daje porażenie pierwotne, fuzarioza przetrwa w dymce w postaci chlamydospor, białą zgniliznę wprowadza na działkę zakażona dymka, a niszczyka — nasiona z porażonego stanowiska. Zimą jest na to czas i pełny wybór — w kwietniu bierze się to, co zostało.
Marzec	Sprawdź przedplon i zachowaj przerwę w uprawie Najgroźniejsze choroby cebuli — mączniak rzekomy, fuzaryjna zgnilizna i biała zgnilizna — przeżywają w glebie i w resztkach roślin. Powrót cebuli na tę samą grządkę zbyt szybko to najczęstsza przyczyna problemów. Przed siewem zrób odkrywki glebowe Co 2–3 tygodnie przejrzyj cebulę w piwnicy Zimą wybierz materiał na wiosenne sadzenie Materiał sadzeniowy przenosi problemy prosto na nową grządkę: mączniak rzekomy zimuje w cebuli i wiosną daje porażenie pierwotne, fuzarioza przetrwa w dymce w postaci chlamydospor, białą zgniliznę wprowadza na działkę zakażona dymka, a niszczyka — nasiona z porażonego stanowiska. Zimą jest na to czas i pełny wybór — w kwietniu bierze się to, co zostało.
Kwiecień	Sprawdź przedplon i zachowaj przerwę w uprawie Najgroźniejsze choroby cebuli — mączniak rzekomy, fuzaryjna zgnilizna i biała zgnilizna — przeżywają w glebie i w resztkach roślin. Powrót cebuli na tę samą grządkę zbyt szybko to najczęstsza przyczyna problemów. Przed siewem zrób odkrywki glebowe 2–3 tygodnie po posadzeniu dymki usuń chore rośliny Metodyka wskazuje to jako kluczowy zabieg przeciw mączniakowi rzekomemu: rośliny z porażeniem pierwotnym (patogen przezimował w cebuli) są źródłem wtórnego zakażenia całej grządki. Usunięcie kilku roślin na wiosnę oszczędza serii oprysków latem. Sprawdź podstawy roślin — śmietka cebulanka Faza 1–3 liści: policz „okienka” w szczypiorze Nie dopuszczaj do zachwaszczenia Cebula ma wąskie liście i słabo zacienia glebę, więc łatwo zarasta. Metodyka wskazuje chwasty nie tylko jako konkurencję, ale wprost jako czynnik podnoszący wilgotność powietrza wokół roślin — czyli napędzający mączniaka rzekomego. Są też rezerwuarem wciornastków.
Maj	2–3 tygodnie po posadzeniu dymki usuń chore rośliny Metodyka wskazuje to jako kluczowy zabieg przeciw mączniakowi rzekomemu: rośliny z porażeniem pierwotnym (patogen przezimował w cebuli) są źródłem wtórnego zakażenia całej grządki. Usunięcie kilku roślin na wiosnę oszczędza serii oprysków latem. Chłodno i bardzo wilgotno — mączniak rzekomy cebuli Oceniaj nasilenie chorób w skali procentowej Sprawdź podstawy roślin — śmietka cebulanka Faza 1–3 liści: policz „okienka” w szczypiorze W upały sprawdzaj szczypior — wciornastek tytoniowiec Nie dopuszczaj do zachwaszczenia Cebula ma wąskie liście i słabo zacienia glebę, więc łatwo zarasta. Metodyka wskazuje chwasty nie tylko jako konkurencję, ale wprost jako czynnik podnoszący wilgotność powietrza wokół roślin — czyli napędzający mączniaka rzekomego. Są też rezerwuarem wciornastków.
Czerwiec	Chłodno i bardzo wilgotno — mączniak rzekomy cebuli Oceniaj nasilenie chorób w skali procentowej Sprawdź podstawy roślin — śmietka cebulanka Faza 1–3 liści: policz „okienka” w szczypiorze Czerwiec: sprawdź szczypior na wgryzkę W upały sprawdzaj szczypior — wciornastek tytoniowiec Nie dopuszczaj do zachwaszczenia Cebula ma wąskie liście i słabo zacienia glebę, więc łatwo zarasta. Metodyka wskazuje chwasty nie tylko jako konkurencję, ale wprost jako czynnik podnoszący wilgotność powietrza wokół roślin — czyli napędzający mączniaka rzekomego. Są też rezerwuarem wciornastków. Zniekształcone, spękane cebule — podejrzenie niszczyka Niszczyk zjadliwy to nicień kwarantannowy z listy A2 EPPO — po stwierdzeniu obowiązuje obligatoryjne zwalczanie wszystkimi dostępnymi metodami. Cebula z zainfekowanego pola nie nadaje się do przechowywania.
Lipiec	Chłodno i bardzo wilgotno — mączniak rzekomy cebuli Oceniaj nasilenie chorób w skali procentowej Sprawdź podstawy roślin — śmietka cebulanka Faza 1–3 liści: policz „okienka” w szczypiorze Czerwiec: sprawdź szczypior na wgryzkę W upały sprawdzaj szczypior — wciornastek tytoniowiec Nie dopuszczaj do zachwaszczenia Cebula ma wąskie liście i słabo zacienia glebę, więc łatwo zarasta. Metodyka wskazuje chwasty nie tylko jako konkurencję, ale wprost jako czynnik podnoszący wilgotność powietrza wokół roślin — czyli napędzający mączniaka rzekomego. Są też rezerwuarem wciornastków. Zniekształcone, spękane cebule — podejrzenie niszczyka Niszczyk zjadliwy to nicień kwarantannowy z listy A2 EPPO — po stwierdzeniu obowiązuje obligatoryjne zwalczanie wszystkimi dostępnymi metodami. Cebula z zainfekowanego pola nie nadaje się do przechowywania.
Sierpień	Chłodno i bardzo wilgotno — mączniak rzekomy cebuli Oceniaj nasilenie chorób w skali procentowej Sprawdź podstawy roślin — śmietka cebulanka W upały sprawdzaj szczypior — wciornastek tytoniowiec Nie dopuszczaj do zachwaszczenia Cebula ma wąskie liście i słabo zacienia glebę, więc łatwo zarasta. Metodyka wskazuje chwasty nie tylko jako konkurencję, ale wprost jako czynnik podnoszący wilgotność powietrza wokół roślin — czyli napędzający mączniaka rzekomego. Są też rezerwuarem wciornastków. Zbieraj po załamaniu szczypioru i dobrze dosusz Zgnilizna szyjki cebuli zaczyna się właśnie w szyjce i ujawnia dopiero w przechowalni — cebula zebrana wilgotna lub źle dosuszona zgnije po kilku tygodniach, mimo że przy zbiorze wyglądała zdrowo. Po zbiorze usuń wszystkie resztki i przekop glebę Resztki cebul zostawione w polu to główne miejsce zimowania mączniaka rzekomego, a bobówki śmietki przetrwają w glebie do wiosny. Głębokie przekopanie wyrzuca je na powierzchnię, gdzie giną lub są zjadane przez ptaki. Zniekształcone, spękane cebule — podejrzenie niszczyka Niszczyk zjadliwy to nicień kwarantannowy z listy A2 EPPO — po stwierdzeniu obowiązuje obligatoryjne zwalczanie wszystkimi dostępnymi metodami. Cebula z zainfekowanego pola nie nadaje się do przechowywania.
Wrzesień	Zbieraj po załamaniu szczypioru i dobrze dosusz Zgnilizna szyjki cebuli zaczyna się właśnie w szyjce i ujawnia dopiero w przechowalni — cebula zebrana wilgotna lub źle dosuszona zgnije po kilku tygodniach, mimo że przy zbiorze wyglądała zdrowo. Po zbiorze usuń wszystkie resztki i przekop glebę Resztki cebul zostawione w polu to główne miejsce zimowania mączniaka rzekomego, a bobówki śmietki przetrwają w glebie do wiosny. Głębokie przekopanie wyrzuca je na powierzchnię, gdzie giną lub są zjadane przez ptaki. Co 2–3 tygodnie przejrzyj cebulę w piwnicy
Październik	Po zbiorze usuń wszystkie resztki i przekop glebę Resztki cebul zostawione w polu to główne miejsce zimowania mączniaka rzekomego, a bobówki śmietki przetrwają w glebie do wiosny. Głębokie przekopanie wyrzuca je na powierzchnię, gdzie giną lub są zjadane przez ptaki. Co 2–3 tygodnie przejrzyj cebulę w piwnicy
Listopad	Co 2–3 tygodnie przejrzyj cebulę w piwnicy Trzymaj cebulę w chłodzie i suchu przez całą zimę Grzyb powodujący zgniliznę szyjki zarodnikuje najlepiej w 20°C i przy wysokiej wilgotności, a fuzarioza rozwija się do 30°C z optimum przy 27°C. Ciepła, wilgotna piwnica to dla obu gotowe warunki. Po zbiorze nie da się już nic opryskać — o tym, ile cebuli dotrwa do wiosny, decyduje wyłącznie to, w jakim powietrzu leży.
Grudzień	Co 2–3 tygodnie przejrzyj cebulę w piwnicy Trzymaj cebulę w chłodzie i suchu przez całą zimę Grzyb powodujący zgniliznę szyjki zarodnikuje najlepiej w 20°C i przy wysokiej wilgotności, a fuzarioza rozwija się do 30°C z optimum przy 27°C. Ciepła, wilgotna piwnica to dla obu gotowe warunki. Po zbiorze nie da się już nic opryskać — o tym, ile cebuli dotrwa do wiosny, decyduje wyłącznie to, w jakim powietrzu leży.

Zależne od pogody i obserwacji

Podlewaj rano i przestań przed zbiorem Mokry szczypior przez całą noc to gotowe warunki dla mączniaka rzekomego, którego optimum to zaledwie 10–14°C przy wilgotności bliskiej 100%. Z kolei podlewanie tuż przed zbiorem pogarsza przechowywanie i sprzyja zgniliźnie szyjki.
Okno pogodowe na zabieg

Choroby

Mączniak rzekomy cebuli Peronospora destructor — Na szczypiorze i pędach jasnozielone lub zielonożółte plamy, początkowo małe, z czasem obejmujące znaczną część liścia. Przy wilgotnej pogodzie na plamach pojawia się szarofioletowy nalot trzonków i zarodników. Porażone liście żółkną i przedwcześnie zasychają.
Alternarioza cebuli Alternaria porri — Najbardziej podatne są starsze liście. Początkowo żółte lub jasnobrązowe, lekko wodniste plamy, które powiększają się i przybierają brązowofioletowe zabarwienie; na plamach widoczny ciemny nalot zarodnikowania.
Fuzaryjna zgnilizna cebuli Fusarium oxysporum f. sp. cepae — Grzyb atakuje już w okresie kiełkowania nasion. Na piętce cebuli pojawia się gnicie, korzenie zamierają, rośliny żółkną od końców szczypioru i łatwo wyciąga się je z ziemi. W przechowalni cebula gnije od piętki.
Głownia cebuli Urocystis cepulae — Na liścieniach i młodych liściach ciemne, wydłużone smugi, które pękają, uwalniając czarny proszek zarodników. Poraża wyłącznie cebulę uprawianą z siewu — dymka jest wolna od tego problemu.
Biała zgnilizna cebuli Sclerotium cepivorum — Pierwsze objawy w czerwcu: rośliny żółkną i więdną, a u podstawy cebuli pojawia się biała, watowata grzybnia z czarnymi sklerocjami. Cebula gnije.
Różowa zgnilizna korzeni cebuli Setophoma terrestris — Objawy od drugiej połowy sezonu: korzenie różowieją, potem brunatnieją i zamierają. Rośliny słabo rosną, cebule są drobne. Nasila się w latach z wysoką temperaturą.
Zgnilizna szyjki cebuli Botrytis allii — Gnicie zaczyna się wokół szyjki cebuli; porażona tkanka ciemnieje, a na jej powierzchni pojawia się szary nalot trzonków konidialnych. Objawy ujawniają się najczęściej dopiero w przechowalni.
Antraknoza cebuli Colletotrichum circinans — Na suchych łuskach okrywowych i wokół szyjki koncentryczne kręgi ciemnozielonej grzybni; przy dużej wilgotności choroba przechodzi na łuski wewnętrzne, tworząc drobne żółte zmiany. Silnie porażona cebula marszczy się i przedwcześnie kiełkuje. Zagraża głównie odmianom o białej łusce, zwykle pod koniec sezonu i w przechowalni.
Zgorzel siewek Pythium spp., Phytophthora spp., Fusarium spp., Rhizoctonia solani i in. — Kiełki gniją przed wschodami albo wschodzące siewki przewracają się z przewężoną, brunatną szyjką; porażone rośliny giną w ciągu kilkunastu dni. Dotyczy wyłącznie cebuli z siewu.
Bakterioza cebuli Burkholderia cepacia, Burkholderia gladioli pv. allicola — Miękka zgnilizna od szyjki, wodniste i gnijące łuski wewnętrzne, które powoli zasychają, albo śluzowata zgnilizna z żółtym zabarwieniem łusek wewnętrznych. Objawy często ujawniają się dopiero w przechowalni.

Szkodniki

Śmietka cebulanka Delia antiqua — Larwy wgryzają się w cebulę u podstawy; roślina żółknie, więdnie i zamiera. Szkody wychodzą placami.
Wciornastek tytoniowiec Thrips tabaci — Wysysa soki z nasad liści, powodując srebrzyste smugi i przebarwienia szczypioru; przy silnym opanowaniu rośliny słabiej plonują.
Chowacz szczypiorak Oprohinus suturalis — Chrząszcze wygryzają w szczypiorze charakterystyczne jasne „okienka”; larwy żerują wewnątrz liści.
Wgryzka szczypiorka Acrolepiopsis assectella — Gąsienice wyjadają wnętrze szczypioru, zostawiając wygryzione okienka; przy silnym porażeniu liście zasychają.
Miniarka porówka Napomyza gymnostoma — Larwy drążą korytarze (miny) w szczypiorze i cebuli; uszkodzone rośliny łatwiej gniją.
Rolnice (gąsienice sówkowatych) Agrotis segetum i inne — Gąsienice podgryzają rośliny przy ziemi; młodsze żerują na roślinie w dzień, starsze nocą, a dniem kryją się w glebie.
Pędraki Melolontha melolontha — Larwy żerują na korzeniach i cebulach; rośliny więdną i słabo rosną.
Niszczyk zjadliwy Ditylenchus dipsaci — Nicień powodujący skarłowacenie roślin, zgrubienie i powyginanie szczypioru oraz spękanie i gąbczastość cebul. Cebula z zainfekowanego pola nie nadaje się do przechowywania.
Miniarka cebulowa Liriomyza cepae — Samice nakłuwają liście i składają jaja do ich wnętrza; w miejscach nakłuć jasne punkciki. Larwy wyżerają w szczypiorze wąskie korytarze biegnące w dół rośliny, a uszkodzone rośliny łatwiej porażają bakterie i grzyby.

Dane o tej roślinie pochodzą z: Extension Gardener Plant Toolbox, GRIN Taxonomy, Unsere Freiland-Stauden (Wiedeń 1922). Pełny wykaz z licencjami: źródła danych.