Floks (płomyk)
Phlox paniculata, Phlox subulata roślina ozdobna
Co zrobić we wrześniu
- Floks szydlasty dziel pod koniec sierpnia, nie wiosną
- Odchwaszczaj — chwasty podnoszą wilgotność wokół kępy Metodyka kończy opis septoriozy zaleceniem, żeby unikać nadmiernego zagęszczenia roślin i ich zachwaszczenia, zmniejszając w ten sposób nadmierną wilgotność wokół roślin; to samo wraca przy szarej pleśni. Chwasty wokół floksa działają dokładnie jak zbyt gęsta kępa — trzymają wilgoć przy ziemi, tam gdzie zaczynają się plamistości i mączniak. Dodatkowo na glebach zachwaszczonych, szczególnie perzem, najliczniej występują szkodniki glebowe.
- Deszcz z wiatrem w czasie kwitnienia — zabezpiecz pędy
- Wycinaj przekwitłe wiechy przez całe lato PZD zaleca regularne usuwanie przekwitłych kwiatostanów, bo przedłuża to kwitnienie bylin. U floksa, który kwitnie od lipca do października, ma to podwójny sens: roślina nie traci sił na zawiązywanie nasion i szybciej wypuszcza kwiatostany boczne, a z kępy znika to, co gnije. Przekwitające, mokre płatki są przy szarej pleśni najczęstszym punktem startu — objawy pojawiają się najczęściej właśnie na kwiatach w okresie kwitnienia, a plamy na płatkach zabijają tkankę w ciągu dwóch–trzech dni.
- Zbieraj poplamione i opadłe liście przez cały sezon Sprawca septoriozy zimuje w postaci piknidiów i zarodników na resztkach roślin w podłożu, a metodyka kończy opis choroby jednoznacznie: opadłe liście z roślin należy zbierać. U floksa to zalecenie trafia w najczulsze miejsce, bo plamistości i septorioza zaczynają zawsze od dolnych liści, tych stykających się z ziemią — a właśnie tam liście najdłużej pozostają mokre i tam nikt nie zagląda.
- Od połowy czerwca oglądaj dolne liście — mączniak prawdziwy
- Pędy skarłowaciałe i zniekształcone — sprawdź, czy to nie nicienie
- Plamy na dolnych liściach — plamistość i septorioza
- Sprzędzione liście wierzchołkowe — zwójka
- Mszyce na wierzchołkach — wektor wirusa, nie tylko szkodnik
- Wilgotność powyżej 94% — warunki dla szarej pleśni
Pielęgnacja
- Sadzenie Sadzi się jako materiał z pojemnika · co najwyżej 30 cm
- Siew Wysiew w mar
Zalecenia dla gatunku — przy konkretnej odmianie mogą się różnić.
Kalendarz zabiegów
| Luty |
|
|---|---|
| Marzec |
|
| Kwiecień |
|
| Maj |
|
| Czerwiec |
|
| Lipiec |
|
| Sierpień |
|
| Wrzesień |
|
| Październik |
|
| Listopad |
|
Zależne od pogody i obserwacji
- W suszę podlewaj obficie — ale zawsze pod korzeń PZD wymienia płomyki wiechowate razem z astrami jako byliny szczególnie wrażliwe na suszę i zaleca regularne nawadnianie bylin kwitnących latem. Floks reaguje na brak wody szybciej niż większość rabatowych bylin: więdnie w ciągu dnia, a przy dłuższej suszy brązowieją i zasychają brzegi liści, wiechy drobnieją i kwitnienie się skraca. Sposób podlewania jest przy tym równie ważny jak jego termin — metodyka wiąże zwilżanie roślin przy podlewaniu i pozostawianie ich mokrych na noc z porażeniem przez choroby.
- Roślinę z nicieniami się usuwa, nie leczy Metodyka poświęca osobny punkt usuwaniu z nasadzeń roślin chorych i uszkodzonych, a przy nicieniach nie ma alternatywy: niszczyk zjadliwy żeruje wewnątrz pędów i liści, zimuje w glebie, w resztkach roślin i w nasionach, jest organizmem kwarantannowym i nie istnieje żaden preparat dostępny w uprawie amatorskiej, który by go dosięgnął. Kępa zostawiona „na próbę, może się poprawi” zaraża kolejne rośliny i glebę wokół siebie.
- Okno pogodowe na zabieg
Choroby
- Mączniak prawdziwy płomyka Erysiphe cichoracearum (syn. Golovinomyces cichoracearum) — Biały, mączysty nalot grzybni i zarodnikowania na powierzchni młodych liści i pędów, niekiedy także płatków kwiatowych. Początkowo pojedyncze plamy nalotu na blaszce liściowej, a w ciągu kilku dni nalot pokrywa całą powierzchnię najmłodszych liści i pędów. Na grzybni formowane są bardzo liczne, okrągłe, drobne, jasnobrązowe, a następnie czarne otocznie. Wzrost porażonych roślin jest zahamowany, a silnie porażone liście i pędy zamierają. U floksa objawy zaczynają się zwykle od dolnej części kępy, tam gdzie najdłużej utrzymuje się wilgoć, i w pełni sezonu potrafią pobielić całą roślinę.
- Plamistość liści płomyka Ascochyta phlogis var. phlogis, Cercospora spp. — Na liściach pojawiają się pojedyncze lub liczne jasnobrązowe plamy, szybko się powiększające. Wokół plam może występować ciemniejsza obwódka o szerokości 1–2 mm. W miarę wzrostu blaszek liściowych martwa tkanka w obrębie plam wykrusza się. Przy dużym nasileniu choroby liście żółkną, brązowieją i masowo opadają. Na powierzchni plam tworzą się skupienia zarodnikowania: u Ascochyta i Phyllosticta w postaci piknidiów, a u Cercospora — na spodniej stronie liścia, w miejscu plam, wyrastają przez aparaty szparkowe pęczki trzonków z zarodnikami konidialnymi, widoczne jako delikatny nalot.
- Septorioza płomyka Septoria phlogis — Na liściach brązowe plamy o średnicy od kilkunastu milimetrów do kilku centymetrów, otoczone ciemnobrązową lub czerwoną obwódką. Na powierzchni plam widać liczne czarne punkty — piknidia, czyli skupienia zarodników grzyba; to najpewniejsza cecha odróżniająca septoriozę od pozostałych plamistości. Silnie porażone liście żółkną i masowo opadają. W czasie zwilżenia roślin z piknidiów uwalniane są zarodniki konidialne, przenoszone kroplami wody podczas opadów lub podlewania, a także przez owady; grzyb wnika do liści przez aparaty szparkowe. Objawy pojawiają się po kilku, a nawet kilkunastu dniach od infekcji. Zimują piknidia i zarodniki na resztkach roślin w podłożu.
- Szara pleśń Botrytis cinerea — Na liściach pojedyncze, wodniste, brązowe, szybko powiększające się plamy, które zamierają. Na pędach nekroza rozpoczyna się od miejsca zranienia lub cięcia i stopniowo obejmuje cały obwód, prowadząc do zamierania pędu. Najczęściej objawy pojawiają się na kwiatach w okresie kwitnienia — na płatkach powstają pojedyncze plamy, które w ciągu 2–3 dni zabijają tkankę. Przy wysokiej wilgotności powietrza plamy są wodniste i gwałtownie się powiększają, a na ich powierzchni tworzy się obfity, szary, pylący nalot zarodników; przy niskiej wilgotności plamy nie rozszerzają się, zasychają i wykruszają. Na obumarłych tkankach pojawiają się czarne, błyszczące, twarde sklerocja o średnicy 1–15 mm.
- Wirus mozaiki ogórka (CMV) Cucumber mosaic virus — Metodyka wymienia płomyka razem z dalią jako żywiciela wirusa mozaiki ogórka (tab. 13, s. 81), ale nie opisuje objawów na floksie — poniżej ogólna charakterystyka wiroz z tej samej metodyki. Wirozy pojawiają się najczęściej na roślinach w pełni ich rozwoju. Czynniki chorobotwórcze wnikają do rośliny przez tkanki zranione podczas cięcia, szczepienia i innych prac pielęgnacyjnych albo są wprowadzane podczas żerowania owadów-wektorów, najczęściej mszyc, oraz szkodliwych nicieni glebowych (krępaki Trichodorus i Paratrichodorus, długacze Longidorus). Rośliny wirusowe nie dają się wyleczyć.
- Rizoktonioza Rhizoctonia solani — Choroba występująca bardzo często na roślinach jednorocznych, dwuletnich i bylinach. Grzyb tworzy bardzo liczne, brązowawe strzępki grzybni, które infekują podstawę pędu i korzenie, i rosną również po powierzchni wilgotnego podłoża, infekując kolejne rośliny. Pierwszym objawem jest zamieranie pojedynczych pędów i stopniowe rozszerzanie się zgnilizny. Szczególnie wrażliwe są młode, intensywnie rosnące rośliny oraz sadzonki. Praktyczna uwaga dla floksa: zamieranie pojedynczych pędów w kępie daje też niszczyk zjadliwy — różnica jest w tym, że przy rizoktoniozie pęd gnije u podstawy, a przy nicieniach jest zdeformowany i skarłowaciały, ale nie zgniły.
Szkodniki
- Niszczyk zjadliwy Ditylenchus dipsaci — Nicień żerujący WEWNĄTRZ pędów i liści. Płomyk wiechowaty jest w metodyce jedyną byliną ozdobną wymienioną z nazwy jako jego żywiciel (tab. 5, s. 60); poza tym atakuje cebule roślin ozdobnych — tulipana, narcyza — oraz cebulę jadalną i czosnek. Objaw: liście i pędy zniekształcone, zahamowane we wzroście i przebarwione na żółto. Ciało nitkowate, długości 1–1,3 mm, bezbarwne, głowa niewyodrębniona od reszty ciała. Zimuje w glebie, w resztkach roślin i w nasionach. WAŻNE: niszczyk zjadliwy znajduje się na liście organizmów kwarantannowych — schemat nie ma dla szkodników pola `quarantine` (jest tylko przy chorobach), stąd ta informacja tutaj.
- Pienik ślinianka Philaenus spumarius — Na pędach i ogonkach liściowych pojawia się pienista wydzielina, a w niej ukryta larwa wysysająca soki. Metodyka wymienia płomyka wśród żywicieli razem z astrem nowobelgijskim, złocieniem i rudbekią (tab. 5a, s. 60). Szkodnik wielożerny, uszkodzenia mają charakter głównie estetyczny.
- Zwójka lucernianka Cnephasiella incertana — Gąsienice sprzędzają liście wierzchołkowe i żerują wewnątrz zlepionego pakietu. Metodyka wymienia płomyka wśród żywicieli obok złocienia, dzielżanu, pierwiosnka, rudbekii i języczki (tab. 14a, s. 87). U floksa uszkodzony wierzchołek pędu oznacza jeden kwiatostan mniej.
- Mszyce (jako wektory wiroz) Aphidoidea — UWAGA: metodyka nie wymienia żadnego konkretnego gatunku mszycy przy płomyku — mszyca burakowa, wskazana dla wielu bylin, ma wymienionych innych żywicieli (budleja, funkia, złocień). Wpisane tutaj wyłącznie z powodu roli wektora: źródło podaje, że wirusy przenoszone są i wprowadzane podczas żerowania owadów-wektorów, najczęściej mszyc i szkodliwych nicieni glebowych (krępaki, długacze), a płomyk jest w metodyce wymieniony jako żywiciel wirusa mozaiki ogórka. Bezpośrednia szkodliwość na floksie: skręcanie i deformacja młodych liści, zahamowanie wzrostu pędów, rosa miodowa i sadzaki.
- Szkodniki glebowe (pędraki, drutowce, rolnice, larwy opuchlaków) Melolonthidae, Elateridae, Agrotis spp., Otiorhynchus spp. — Larwy żerujące w glebie na korzeniach i podziemnych częściach roślin. Metodyka podkreśla ich kilkuletni cykl rozwojowy, więc pozostawienie ich bez działań zagraża roślinom przez wiele sezonów. Najliczniej występują na glebach lekkich i przy dużym zachwaszczeniu, szczególnie perzem. UWAGA: metodyka nie wymienia płomyka przy tych szkodnikach — to zalecenie przedsadzeniowe dla nasadzeń ozdobnych w ogóle.
Odmiany
Odmiany dziedziczą zalecenia po gatunku; różnią się pokrojem, barwą i wysokością.
- Floks 'Aida' Phlox 'Aida'
- Floks 'Amazing Grace' Phlox 'Amazing Grace'
- Floks 'Amethyst' Phlox 'Amethyst'
- Floks 'Anastasia' Phlox 'Anastasia'
- Floks 'Antoinette Six' Phlox 'Antoinette Six'
- Floks 'Appofalp' Phlox 'Appofalp'
- Floks 'Appofamwe' Phlox 'Appofamwe'
- Floks 'Appofapide' Phlox 'Appofapide'
- Floks 'Appotwpu' Phlox 'Appotwpu'
- Floks 'Atropurpurea' Phlox 'Atropurpurea'
- Floks 'Babje Leto' Phlox 'Babje Leto'
- Floks 'Balkapopink' Phlox 'Balkapopink'
- Floks 'Balkapopur' Phlox 'Balkapopur'
- Floks 'Bareightysix' Phlox 'Bareightysix'
- Floks 'Barphearcer' Phlox 'Barphearcer'
- Floks 'Barphflare' Phlox 'Barphflare'
- Floks 'Barsixty' Phlox 'Barsixty'
- Floks 'Barten' Phlox 'Barten'
- Floks 'Barthirtysix' Phlox 'Barthirtysix'
- Floks 'Bavaria' Phlox 'Bavaria'
- Floks 'Blue Paradise' Phlox 'Blue Paradise'
- Floks 'Bright Eyes' Phlox 'Bright Eyes'
- Floks 'Calvides White' Phlox 'Calvides White'
- Floks 'Crackerjack' Phlox 'Crackerjack'
- Floks 'Creme de la Creme' Phlox 'Creme de la Creme'
- Floks 'David' Phlox 'David'
- Floks 'Dophlflacoim' Phlox 'Dophlflacoim'
- Floks 'Dophlflaproce' Phlox 'Dophlflaproce'
- Floks 'Dophlflaprosopi' Phlox 'Dophlflaprosopi'
- Floks 'Düsterlohe' Phlox 'Düsterlohe'
- Floks 'Early Red' Phlox 'Early Red'
- Floks 'Emerald Cushion Blue' Phlox 'Emerald Cushion Blue'
- Floks 'Flame Marine' Phlox 'Flame Marine'
- Floks 'Flophfadr' Phlox 'Flophfadr'
- Floks 'Fondant Fancy' Phlox 'Fondant Fancy'
- Floks 'Fujiyama' Phlox 'Fujiyama'
- Floks 'G.F. Wilson' Phlox 'G.F. Wilson'
- Floks 'Graf Zeppelin' Phlox 'Graf Zeppelin'
- Floks 'Juliglut' Phlox 'Juliglut'
- Floks 'Katja' Phlox 'Katja'
- Floks 'Kimono Pink-White' Phlox 'Kimono Pink-White'
- Floks 'Laura' Phlox 'Laura'
- Floks 'Leuchtstern' Phlox 'Leuchtstern'
- Floks 'Lilac Cloud' Phlox 'Lilac Cloud'
- Floks 'MacDaniel's Cushion' Phlox 'MacDaniel's Cushion'
- Floks 'Maischnee' Phlox 'Maischnee'
- Floks 'Moerheimii' Phlox 'Moerheimii'
- Floks 'Nadia' Phlox 'Nadia'
- Floks 'Narwiański Wir' Phlox 'Narwiański Wir'
- Floks 'Orange Perfection' Phlox 'Orange Perfection'
- Floks 'Pastorale' Phlox 'Pastorale'
- Floks 'Peppermint Twist' Phlox 'Peppermint Twist'
- Floks 'Purple Beauty' Phlox 'Purple Beauty'
- Floks 'Purple Eyes' Phlox 'Purple Eyes'
- Floks 'Purple Kiss' Phlox 'Purple Kiss'
- Floks 'Red Riding Hood' Phlox 'Red Riding Hood'
- Floks 'Rembrandt' Phlox 'Rembrandt'
- Floks 'Samson' Phlox 'Samson'
- Floks 'Scarlet Flame' Phlox 'Scarlet Flame'
- Floks 'Sherbet Blend' Phlox 'Sherbet Blend'
- Floks 'Skubianka' Phlox 'Skubianka'
- Floks 'Starfire' Phlox 'Starfire'
- Floks 'Tamaongalei' Phlox 'Tamaongalei'
- Floks 'Temiskaming' Phlox 'Temiskaming'
- Floks 'Tenor' Phlox 'Tenor'
- Floks 'Tequlia Sunrise' Phlox 'Tequlia Sunrise'
- Floks 'Verpri' Phlox 'Verpri'
- Floks 'Verscan' Phlox 'Verscan'
- Floks 'Verschercru' Phlox 'Verschercru'
- Floks 'Versde' Phlox 'Versde'
- Floks 'Versweta' Phlox 'Versweta'
- Floks 'Verswhite' Phlox 'Verswhite'
- Floks 'Warsaw Sunrise' Phlox 'Warsaw Sunrise'
- Floks 'White Admiral' Phlox 'White Admiral'
- Floks 'White Delight' Phlox 'White Delight'
- Floks 'Windsor' Phlox 'Windsor'
- Floks 'XPHLOFPP' Phlox 'XPHLOFPP'
- Floks 'Zwergenteppich' Phlox 'Zwergenteppich'
Dane o tej roślinie pochodzą z: Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Karniowicach, RHS — profile roślin. Pełny wykaz z licencjami: źródła danych.