Grab pospolity 'Columnaris'
Carpinus betulus 'Columnaris' drzewo liściaste
Odmiana rośliny Grab pospolity (Carpinus betulus). Zalecenia poniżej dotyczą gatunku.
Co zrobić w październiku
- Sadzenie Materiał gołokorzenny — sadź w mar, kwi, paź, lis · zalecenie ogólne dla grupy
- Grab na żywopłot sadź po opadnięciu liści — od połowy października do początku listopada Roślina posadzona w stanie bezlistnym nie traci wody przez liście, więc całą siłę kieruje w odbudowę korzeni; jesienią gleba jest wilgotna, a upał już nie grozi — dlatego PZD uważa ten okres za najpewniejszy dla sadzonek z gołym korzeniem i z bryłą, a drugą połowę października i początek listopada nazywa najlepszym momentem na nowe nasadzenia. Wczesna wiosna, przed ruszeniem wegetacji, jest terminem zapasowym. Ośrodek doradztwa w Szepietowie wymienia grab wśród gatunków na wysokie żywopłoty (2–3 m) i wśród gatunków, które dobrze rosną także w cieniu — tam, gdzie brak światła ogałaca żywopłoty od dołu. O glebie decyduje się raz: grab w naturze rośnie na glebach świeżych, niezbyt suchych i niepodmokłych (Wikipedia), więc pas pod żywopłot trzeba wybrać i przygotować przed sadzeniem.
- Po posadzeniu podlej obficie, a w pierwszych latach nie zostawiaj żywopłotu bez wody Świeżo posadzona roślina ma korzenie tylko w obrębie dołka i nie sięga wody głębiej, a w żywopłocie kilkadziesiąt roślin dzieli ten sam wąski pas ziemi. PZD każe podlać obficie zaraz po posadzeniu i dosypać ziemi, jeśli po pierwszym podlaniu osiadła; ośrodek doradztwa w Szepietowie przypomina o regularnym podlewaniu żywopłotu zwłaszcza w pierwszych latach po posadzeniu.
- Jesienią daj fosfor i potas, nie azot
- Utrzymuj czysto pod żywopłotem przez cały sezon Metodyka IO uzasadnia odchwaszczanie trzema argumentami naraz: chwasty konkurują o wodę i składniki pokarmowe, mogą być źródłem infekcji wielu patogenów i szkodników, a przy zagęszczeniu podnoszą wilgotność wokół rośliny, co nasila choroby grzybowe. Przy grabie najmocniej waży pierwszy z nich: grab rośnie naturalnie na glebach niezbyt suchych (Wikipedia), więc każdy metr chwastów w pasie pod żywopłotem pije wodę, której grabowi zabraknie w lipcu.
- Wygrab liście i ścinki spod żywopłotu — jesienią i jeszcze raz wiosną Metodyka IO zaleca jesienne zbieranie opadłych liści i ich spalenie, żeby nie dopuścić do przezimowania wielu grzybów chorobotwórczych i szkodników; pod żywopłotem zbiera się przez sezon także drugi rodzaj resztek — ścinki po strzyżeniu, których metodyka każe nie zostawiać na miejscu. Przy grabie jest jednak haczyk organizacyjny: część liści nie opada jesienią, tylko zostaje na gałązkach i spada dopiero na przedwiośniu, gdy ruszają pąki. Jesienne grabienie nie kończy więc sprawy i drugi przegląd w marcu jest potrzebny. UWAGA: opóźnionego opadania liści nie potwierdza żadne z cytowanych źródeł — patrz `review.notes` pkt 5.
- Przejdź wzdłuż żywopłotu co 10 dni i obejrzyj liście
Pielęgnacja
- Sadzenie Materiał gołokorzenny — sadź w mar, kwi, paź, lis · zalecenie ogólne dla grupy
- Siew Wysiew przed zimą, na mróz
Zalecenia ogólne dla gatunku — odmiana dziedziczy je po nim.
Wymagania
| Stanowisko | słońce, półcień |
|---|---|
| Odczyn | kwaśna, lekko kwaśna, obojętna, zasadowa |
| Mrozoodporność | w pełni mrozoodporna · strefa 4+ |
Kalendarz zabiegów
Zabiegi opisane dla gatunku — odmiana dziedziczy je po nim.
| Styczeń |
|
|---|---|
| Luty |
|
| Marzec |
|
| Kwiecień |
|
| Maj |
|
| Czerwiec |
|
| Lipiec |
|
| Sierpień |
|
| Wrzesień |
|
| Październik |
|
| Listopad |
|
| Grudzień |
|
Zależne od pogody i obserwacji
- Tnij w trapez — dół szerszy niż góra, inaczej żywopłot wyłysieje od dołu To jest najczęstszy i najtrudniejszy do odkręcenia błąd przy żywopłotach, dlatego ma tu osobny zabieg — identyczny jak przy ligustrze, bo zasada jest ta sama. Broszura PZD stawia sprawę wprost: przy żywopłotach ciętych zazwyczaj zaleca się prowadzenie żywopłotu z szerszą podstawą i pochylonymi ścianami, co poprawia doświetlenie dolnych partii roślin i zapobiega ich ogałacaniu się. W tej samej broszurze pada diagnoza przyczyny: najważniejszym czynnikiem decydującym o zagęszczeniu żywopłotu liściastego jest światło, a jego niedobór powoduje ogałacanie się pędów, zwłaszcza w dolnych partiach, oraz powstawanie luk w częściach górnych. Żywopłot strzyżony pionowo albo szerszy u góry sam sobie zacienia dół i po kilku latach masz gołe patyki przy ziemi.
- Ostre narzędzie, sucha i słoneczna pogoda, cięcie nad pąkiem skierowanym na zewnątrz
- Wytnij pędy suche, chore i połamane — poniżej nekrozy Metodyka IO stawia sprawę jednoznacznie: po stwierdzeniu chorób lub szkodników należy wycinać i palić silnie porażone pędy, a pędy obumarłe wycinać PONIŻEJ miejsca nekrozy, nad silnym bocznym odgałęzieniem. W żywopłocie ma to dodatkowy wymiar — rośliny stoją ciasno, dotykają się gałęziami i porażony pęd jest źródłem zakażenia dla sąsiadów w jednej linii.
- Rozważ grab zamiast żywotnika — co na to źródła, a czego nie mówią
- Przy zakupie na żywopłot liczy się korzeń, nie wysokość rośliny Żywopłot kupuje się w kilkudziesięciu sztukach naraz, więc jedna zła partia to zła cała ściana na kilkanaście lat. PZD: system korzeniowy krzewów musi być zdrowy i rozbudowany, a korzenie nie mogą być przesuszone — to podstawowy warunek przyjęcia się i dalszego wzrostu. Metodyka IO dokłada wątek fitosanitarny i zaczyna higienę ogrodu właśnie od zakupu, bo najtaniej pozbywa się choroby wtedy, kiedy się jej jeszcze nie kupiło.
- Pamiętaj, co żywopłot robi z ziemią i światłem obok siebie
- W upał osłoń świeżo posadzony żywopłot agrowłókniną Metodyka IO podaje to jako regułę dla wszystkich świeżo sadzonych roślin ozdobnych: przy bardzo intensywnej operacji słonecznej i wysokiej temperaturze powietrza rośliny po posadzeniu nakrywa się na kilka dni białą agrowłókniną ograniczającą transpirację. Świeżo posadzony grab nie ma jeszcze czynnego systemu korzeniowego i traci wodę szybciej, niż ją pobiera — brązowieje wtedy nie z choroby, tylko z przesuszenia.
- Tydzień bez deszczu — podlej żywopłot rzadko, ale głęboko Grab w naturze rośnie na glebach świeżych, niezbyt suchych (Wikipedia), a w żywopłocie rośliny stoją ciasno i dzielą wodę z wąskiego pasa ziemi. PZD przypomina, że w upalne lata cierpią nie tylko warzywa, ale i wieloletnie drzewa i krzewy ozdobne — na działkach widać wtedy krzewy uschnięte pod nieobecność właścicieli. Najbardziej narażone są żywopłoty młode.
- Zanim zaczniesz wapnować pod grabem — zmierz odczyn gleby
- Zanim uruchomisz nożyce — zajrzyj w żywopłot, gniazda są pod ochroną prawną Żywopłot z grabu jest na działce jednym z niewielu miejsc, gdzie ptak może się schować i uwić gniazdo, a od strony prawnej sprawa nie jest uznaniowa. Rozporządzenie Ministra Środowiska z 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. 2016 poz. 2183) wprowadza w § 6 ust. 1 zakaz „niszczenia siedlisk lub ostoi, będących ich obszarem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku, migracji lub żerowania” (pkt 7) oraz zakaz „niszczenia, usuwania lub uszkadzania gniazd” (pkt 8). Jedyne odstępstwo, jakie to samo rozporządzenie przewiduje dla terenów zieleni (§ 9 pkt 2), dopuszcza usuwanie gniazd ptasich od 16 października do końca lutego i tylko wtedy, gdy wymagają tego względy bezpieczeństwa lub sanitarne. Poza tym oknem gniazda są nietykalne. Metodyka IO patrzy na to od strony pożytku: zaleca zapewnienie ptakom dogodnych miejsc do gnieżdżenia i pokarmu, bo ptaki — głównie sikory — konsumują duże ilości owadów. PZD wymienia zaś grab wśród drzew i krzewów, które są dla ptaków naturalną stołówką zimą. UWAGA: rozporządzenie zakazuje niszczenia gniazd, a nie strzyżenia żywopłotu w maju — instrukcja poniżej jest wnioskiem z tych zakazów, nie cytatem, i wymaga oceny prawnej.
- Parno i mgliście — przełóż strzyżenie żywopłotu
- Rośliny zamierają po kolei wzdłuż rzędu — sprawdź nasadę pędów pod korą
Choroby
- Mączniak prawdziwy grabu Microsphaera ellisii, Phyllactinia guttata — Biały, mączysty nalot grzybni i zarodnikowania na powierzchni młodych liści i pędów: początkowo pojedyncze plamy, w ciągu kilku dni nalot pokrywa całą powierzchnię najmłodszych liści. Na grzybni formują się liczne, okrągłe, drobne, jasnobrązowe, a następnie czarne otocznie. W przypadku sprawców z rodzaju Phyllactinia — a taki jest przy grabie wymieniony wprost — objawy pojawiają się dopiero w okresie lata: żółtozielone plamy na górnej stronie liści i delikatny, biały nalot grzybni od spodu. Wzrost porażonych roślin jest zahamowany, silnie porażone liście i pędy zamierają.
- Szara pleśń Botrytis cinerea — Na liściach pojedyncze, wodniste, brązowe, szybko powiększające się plamy. Na pędach nekroza rozpoczyna się od miejsca cięcia i stopniowo obejmuje cały obwód, prowadząc do zamierania — u strzyżonego żywopłotu to główna droga wejścia. Przy wysokiej wilgotności na plamach tworzy się obfity, szary, pylący nalot zarodników; przy niskiej plamy nie rozszerzają się, tylko zasychają i wykruszają. Wewnątrz obumarłych tkanek czarne, twarde sklerocja o średnicy 1–15 mm.
- Opieńka miodowa Armillaria mellea — Pierwsze symptomy to zahamowanie wzrostu, przejaśnienie pędów, żółknięcie i brązowienie, a końcowym etapem jest zamieranie roślin. U nasady pędów zakażonej rośliny kora pęka i odchodzi od drewna, a po jej odchyleniu widać białawą, płatowatą grzybnię. Patogen rozwija się w glebie, tworząc sznury grzybniowe przerastające kolejno od rośliny do rośliny — w nasadzeniach żywopłotowych objawia się to stopniowym zamieraniem kolejnych roślin w rzędzie.
Zagrożenia opisane dla gatunku — odmiana dziedziczy je po nim.
Szkodniki
- Pordzewiacz grabowy Phyllocoptes compressus — Szpeciel wymieniony w tabeli szkodników drzew liściastych w wierszu „rdzawienie dolnej strony liści”; grab pospolity jest pierwszym z czterech podanych żywicieli (dalej jesion wyniosły, lipa i wiąz 'Camperdownii'). Metodyka nie opisuje ani biologii, ani terminu pojawu tego gatunku — z opisu ogólnego szpecieli wiadomo tylko, że ciało samicy ma kształt robakowaty lub wrzecionowaty i długość do 0,2 mm, z dwiema parami odnóży w przedniej części ciała, a do wykrycia potrzebna jest lupa powiększająca co najmniej sześciokrotnie. Uszkodzenie ma charakter estetyczny: spód blaszki liściowej brązowieje i wygląda jak przypalony.
- Przędziorek grabowiec Eotetranychus carpini — Roztocz wymieniony w tabeli szkodników drzew liściastych w wierszu „mozaikowate przebarwianie liści”, z dwoma żywicielami: grab pospolity i wierzba. Z opisu ogólnego przędziorków: ciało samicy owalne, długości 0,3–0,8 mm, barwy żółtej z brązowymi plamami albo zielonej, żółtej, pomarańczowej lub czerwonawej zależnie od gatunku; w przedniej części ciała igiełkowate chelicery; osobniki dorosłe mają cztery pary odnóży, larwy trzy. Metodyka wiąże przędziorki z suchym powietrzem: podlewanie roślin podnosi wilgotność powietrza, co ogranicza ich rozmnażanie, a intensywny deszcz lub silny strumień wody zrzuca je z roślin. Liście bardzo silnie uszkodzone przez przędziorka nie regenerują się i metodyka zaleca ich usunięcie i spalenie.
- Tutkarz cygarowiec Byctiscus betulae — Chrząszcz wymieniony w tabeli szkodników drzew liściastych w wierszu „całkowite lub częściowe zwijanie liści wzdłuż nerwu”, z trzema żywicielami: brzoza brodawkowata, grab pospolity i lipa. Metodyka nie podaje dla niego biologii ani terminu pojawu; z opisu ogólnego chrząszczy wiadomo, że pierwsza para skrzydeł jest stwardniała w pokrywy, a u ryjkowcowatych głowa kończy się silnie wydłużonym ryjkiem. Uszkodzenie na żywopłocie ma charakter estetyczny i jest łatwe do usunięcia ręcznie, bo zwinięty liść jest dobrze widoczny.
Zagrożenia opisane dla gatunku — odmiana dziedziczy je po nim.
Dane o tej roślinie pochodzą z: Extension Gardener Plant Toolbox, The Woody Plant Seed Manual (Agriculture Handbook 727, 2008), Zrejonizowany dobór drzew i krzewów do uprawy w Polsce, e-katalogroslin.pl. Pełny wykaz z licencjami: źródła danych.