Klon ostroząbkowy

Acer argutum drzewo liściaste

Co zrobić w październiku

Sadzenie Materiał gołokorzenny — sadź w mar, kwi, paź, lis · zalecenie ogólne dla grupy
Wygrab liście spod klonu — to jedyny skuteczny zabieg przeciw czarnej plamistości Metodyka opisuje cykl sprawcy wprost i to jest najważniejsze zdanie w całym tym rekordzie: Venturia inaequalis, Guignardia aesculi i Rhytisma acerinum zimują NA OPADŁYCH LIŚCIACH w postaci otoczni z workami i zarodnikami workowymi, które wiosną są uwalniane i dokonują pierwotnej infekcji nowo pojawiających się liści. Innymi słowy: liście, które zostawisz pod drzewem w listopadzie, są jedynym powodem, dla którego w sierpniu znów zobaczysz czarne plamy. Grabienie nie jest więc zabiegiem pomocniczym — to cała ochrona przed tą chorobą.
Duży klon sadzi się raz na całe życie ogrodu — policz miejsce, zanim kupisz Klon zwyczajny dorasta do 18–27 m (rzadko 30 m) i rośnie szybko: po 5 latach ma około 5 m wysokości, po 20 latach około 20 m przy koronie szerokiej na 16 m (Wikipedia). Wobec gleby jest tolerancyjny (pH od 3,7 do 8,0) i bardzo mrozoodporny, więc na przeciętnej działce rzadko przegrywa z warunkami — przegrywa z miejscem. Dlatego o sadzeniu decyduje się przed zakupem. Jeśli ogród leży w ROD, regulamin dopuszcza na działce tylko karłowe gatunki i odmiany drzew ozdobnych, a drzewa i silnie rosnące krzewy każe sadzić co najmniej 2 m od granicy (PZD). Termin: Zarząd Zieleni m.st. Warszawy za najkorzystniejszy dla drzew z bryłą korzeniową uznaje jesień, od połowy października do pierwszych większych przymrozków, oraz wczesną wiosnę przed ruszeniem wegetacji; drzewa z pojemników można sadzić przez cały rok, zależnie od pogody.
Załóż jesienią opaskę lepową na pień — samice piędzika wchodzą po nim pieszo

Pielęgnacja

Sadzenie Materiał gołokorzenny — sadź w mar, kwi, paź, lis · zalecenie ogólne dla grupy
Cięcie Latem (lut, cze) · przed rozwinięciem liści obficie krwawi sokiem
Nawożenie Nie wymaga nawożenia
Zimowla Mrozoodporna — okrycia nie wymaga
Podlewanie Umiarkowane

Zalecenia dla gatunku — przy konkretnej odmianie mogą się różnić.

Wymagania

Wysokość	5 m–10 m
Kwitnienie	kwi–maj
Mrozoodporność	strefa 6+
Pokrój	drzewo

Kalendarz zabiegów

Zabiegi opisane dla rodzaju — wybrane te, które dotyczą także tego gatunku i odmiany.

Styczeń	Zimowa lustracja pędów — sprawdź, co zimuje na gałązkach
Luty	Zimowa lustracja pędów — sprawdź, co zimuje na gałązkach
Kwiecień	Wiosną wyrywaj klonowe siewki, póki wychodzą z korzeniem Skrzydlaki klonu roznosi wiatr — obracając się jak śmigło, mogą opaść daleko od drzewa. Opadają jesienią, zimują pod śniegiem, a wiosną kiełkują; dorosły klon zwyczajny wydaje około 2 tysięcy nasion rocznie, z których kiełkuje średnio trzy czwarte (Wikipedia). Siewki pojawiają się więc wiosną w rabatach, żywopłocie i szczelinach nawierzchni, także wtedy, gdy klon rośnie za płotem. Najbardziej dotyczy to klonu jesionolistnego: w Polsce zdziczał, rozsiewa się sam i zachwaszcza otoczenie, a zalicza się go do roślin inwazyjnych, groźnych dla rodzimej flory (Wikipedia; osobny zabieg o jego statusie).
Maj	Wiosną wyrywaj klonowe siewki, póki wychodzą z korzeniem Skrzydlaki klonu roznosi wiatr — obracając się jak śmigło, mogą opaść daleko od drzewa. Opadają jesienią, zimują pod śniegiem, a wiosną kiełkują; dorosły klon zwyczajny wydaje około 2 tysięcy nasion rocznie, z których kiełkuje średnio trzy czwarte (Wikipedia). Siewki pojawiają się więc wiosną w rabatach, żywopłocie i szczelinach nawierzchni, także wtedy, gdy klon rośnie za płotem. Najbardziej dotyczy to klonu jesionolistnego: w Polsce zdziczał, rozsiewa się sam i zachwaszcza otoczenie, a zalicza się go do roślin inwazyjnych, groźnych dla rodzimej flory (Wikipedia; osobny zabieg o jego statusie).
Czerwiec	Żywe gałęzie tnij latem, przy pełnym ulistnieniu — nie wiosną Standard pielęgnacji i cięcia drzew ZZW podaje regułę bez wyjątków dla gatunku: gałęzie żywe i zamierające tnij w okresie od pełnego rozwoju liści do początku ich opadania. Dla drzewa oznacza to cięcie wtedy, gdy ma pełną sprawność fizjologiczną i najlepiej zamyka ranę, a nie wtedy, gdy dopiero rusza. Ta sama reguła wyklucza najczęstszy błąd działkowca — „porządki” w koronie w marcu, przy okazji wiosennych prac. UWAGA: popularne uzasadnienie „klon wiosną płacze sokiem, więc się go wtedy nie tnie” NIE MA pokrycia w żadnym z trzech sprawdzonych źródeł (metodyka IO 2014, standard ZZW, broszura PZD o cięciu) — reguła, na której stoi ten zabieg, jest sezonowa i dotyczy wszystkich drzew, nie płaczu klonu. Jeśli obserwujesz wyciek soku po marcowym cięciu, potraktuj to jako dodatkowy argument, a nie jako źródło zalecenia. Lustracja pod kątem mączniaka prawdziwego klonu
Lipiec	Czarne plamy na liściach klonu — co to jest i czego NIE robić To najbardziej rozpoznawalny objaw na klonie i najczęstszy powód paniki: od lipca na liściach pojawiają się duże, czarne, jakby polakierowane plamy, często z jaśniejszą obwódką. Sprawcą jest grzyb Rhytisma acerinum, wymieniony w metodyce w tabeli chorób drzew liściastych jako „plamistość liści klonu”. Metodyka zalicza go do grupy plamistości liści (plamy powiększające się, przy dużym nasileniu liście żółkną, brązowieją i przedwcześnie opadają) i podaje, że zarodniki rozprzestrzeniają się w kroplach wody podczas opadów lub podlewania oraz że grzyb zimuje w opadłych liściach. UWAGA — CZEGO ŹRÓDŁO NIE MÓWI: w metodyce nie ma powszechnie powtarzanego zdania, że czarna plamistość „drzewu nie szkodzi”. Nie ma tam też oceny jej znaczenia gospodarczego. Napisane jest tylko tyle, że silne porażenie liści z tej grupy chorób kończy się ich przedwczesnym opadaniem, i tego się trzymamy. Żywe gałęzie tnij latem, przy pełnym ulistnieniu — nie wiosną Standard pielęgnacji i cięcia drzew ZZW podaje regułę bez wyjątków dla gatunku: gałęzie żywe i zamierające tnij w okresie od pełnego rozwoju liści do początku ich opadania. Dla drzewa oznacza to cięcie wtedy, gdy ma pełną sprawność fizjologiczną i najlepiej zamyka ranę, a nie wtedy, gdy dopiero rusza. Ta sama reguła wyklucza najczęstszy błąd działkowca — „porządki” w koronie w marcu, przy okazji wiosennych prac. UWAGA: popularne uzasadnienie „klon wiosną płacze sokiem, więc się go wtedy nie tnie” NIE MA pokrycia w żadnym z trzech sprawdzonych źródeł (metodyka IO 2014, standard ZZW, broszura PZD o cięciu) — reguła, na której stoi ten zabieg, jest sezonowa i dotyczy wszystkich drzew, nie płaczu klonu. Jeśli obserwujesz wyciek soku po marcowym cięciu, potraktuj to jako dodatkowy argument, a nie jako źródło zalecenia. Lustracja pod kątem mączniaka prawdziwego klonu
Sierpień	Czarne plamy na liściach klonu — co to jest i czego NIE robić To najbardziej rozpoznawalny objaw na klonie i najczęstszy powód paniki: od lipca na liściach pojawiają się duże, czarne, jakby polakierowane plamy, często z jaśniejszą obwódką. Sprawcą jest grzyb Rhytisma acerinum, wymieniony w metodyce w tabeli chorób drzew liściastych jako „plamistość liści klonu”. Metodyka zalicza go do grupy plamistości liści (plamy powiększające się, przy dużym nasileniu liście żółkną, brązowieją i przedwcześnie opadają) i podaje, że zarodniki rozprzestrzeniają się w kroplach wody podczas opadów lub podlewania oraz że grzyb zimuje w opadłych liściach. UWAGA — CZEGO ŹRÓDŁO NIE MÓWI: w metodyce nie ma powszechnie powtarzanego zdania, że czarna plamistość „drzewu nie szkodzi”. Nie ma tam też oceny jej znaczenia gospodarczego. Napisane jest tylko tyle, że silne porażenie liści z tej grupy chorób kończy się ich przedwczesnym opadaniem, i tego się trzymamy. Żywe gałęzie tnij latem, przy pełnym ulistnieniu — nie wiosną Standard pielęgnacji i cięcia drzew ZZW podaje regułę bez wyjątków dla gatunku: gałęzie żywe i zamierające tnij w okresie od pełnego rozwoju liści do początku ich opadania. Dla drzewa oznacza to cięcie wtedy, gdy ma pełną sprawność fizjologiczną i najlepiej zamyka ranę, a nie wtedy, gdy dopiero rusza. Ta sama reguła wyklucza najczęstszy błąd działkowca — „porządki” w koronie w marcu, przy okazji wiosennych prac. UWAGA: popularne uzasadnienie „klon wiosną płacze sokiem, więc się go wtedy nie tnie” NIE MA pokrycia w żadnym z trzech sprawdzonych źródeł (metodyka IO 2014, standard ZZW, broszura PZD o cięciu) — reguła, na której stoi ten zabieg, jest sezonowa i dotyczy wszystkich drzew, nie płaczu klonu. Jeśli obserwujesz wyciek soku po marcowym cięciu, potraktuj to jako dodatkowy argument, a nie jako źródło zalecenia. Lustracja pod kątem mączniaka prawdziwego klonu
Wrzesień	Czarne plamy na liściach klonu — co to jest i czego NIE robić To najbardziej rozpoznawalny objaw na klonie i najczęstszy powód paniki: od lipca na liściach pojawiają się duże, czarne, jakby polakierowane plamy, często z jaśniejszą obwódką. Sprawcą jest grzyb Rhytisma acerinum, wymieniony w metodyce w tabeli chorób drzew liściastych jako „plamistość liści klonu”. Metodyka zalicza go do grupy plamistości liści (plamy powiększające się, przy dużym nasileniu liście żółkną, brązowieją i przedwcześnie opadają) i podaje, że zarodniki rozprzestrzeniają się w kroplach wody podczas opadów lub podlewania oraz że grzyb zimuje w opadłych liściach. UWAGA — CZEGO ŹRÓDŁO NIE MÓWI: w metodyce nie ma powszechnie powtarzanego zdania, że czarna plamistość „drzewu nie szkodzi”. Nie ma tam też oceny jej znaczenia gospodarczego. Napisane jest tylko tyle, że silne porażenie liści z tej grupy chorób kończy się ich przedwczesnym opadaniem, i tego się trzymamy. Żywe gałęzie tnij latem, przy pełnym ulistnieniu — nie wiosną Standard pielęgnacji i cięcia drzew ZZW podaje regułę bez wyjątków dla gatunku: gałęzie żywe i zamierające tnij w okresie od pełnego rozwoju liści do początku ich opadania. Dla drzewa oznacza to cięcie wtedy, gdy ma pełną sprawność fizjologiczną i najlepiej zamyka ranę, a nie wtedy, gdy dopiero rusza. Ta sama reguła wyklucza najczęstszy błąd działkowca — „porządki” w koronie w marcu, przy okazji wiosennych prac. UWAGA: popularne uzasadnienie „klon wiosną płacze sokiem, więc się go wtedy nie tnie” NIE MA pokrycia w żadnym z trzech sprawdzonych źródeł (metodyka IO 2014, standard ZZW, broszura PZD o cięciu) — reguła, na której stoi ten zabieg, jest sezonowa i dotyczy wszystkich drzew, nie płaczu klonu. Jeśli obserwujesz wyciek soku po marcowym cięciu, potraktuj to jako dodatkowy argument, a nie jako źródło zalecenia. Lustracja pod kątem mączniaka prawdziwego klonu Załóż jesienią opaskę lepową na pień — samice piędzika wchodzą po nim pieszo
Październik	Wygrab liście spod klonu — to jedyny skuteczny zabieg przeciw czarnej plamistości Metodyka opisuje cykl sprawcy wprost i to jest najważniejsze zdanie w całym tym rekordzie: Venturia inaequalis, Guignardia aesculi i Rhytisma acerinum zimują NA OPADŁYCH LIŚCIACH w postaci otoczni z workami i zarodnikami workowymi, które wiosną są uwalniane i dokonują pierwotnej infekcji nowo pojawiających się liści. Innymi słowy: liście, które zostawisz pod drzewem w listopadzie, są jedynym powodem, dla którego w sierpniu znów zobaczysz czarne plamy. Grabienie nie jest więc zabiegiem pomocniczym — to cała ochrona przed tą chorobą. Duży klon sadzi się raz na całe życie ogrodu — policz miejsce, zanim kupisz Klon zwyczajny dorasta do 18–27 m (rzadko 30 m) i rośnie szybko: po 5 latach ma około 5 m wysokości, po 20 latach około 20 m przy koronie szerokiej na 16 m (Wikipedia). Wobec gleby jest tolerancyjny (pH od 3,7 do 8,0) i bardzo mrozoodporny, więc na przeciętnej działce rzadko przegrywa z warunkami — przegrywa z miejscem. Dlatego o sadzeniu decyduje się przed zakupem. Jeśli ogród leży w ROD, regulamin dopuszcza na działce tylko karłowe gatunki i odmiany drzew ozdobnych, a drzewa i silnie rosnące krzewy każe sadzić co najmniej 2 m od granicy (PZD). Termin: Zarząd Zieleni m.st. Warszawy za najkorzystniejszy dla drzew z bryłą korzeniową uznaje jesień, od połowy października do pierwszych większych przymrozków, oraz wczesną wiosnę przed ruszeniem wegetacji; drzewa z pojemników można sadzić przez cały rok, zależnie od pogody. Załóż jesienią opaskę lepową na pień — samice piędzika wchodzą po nim pieszo
Listopad	Wygrab liście spod klonu — to jedyny skuteczny zabieg przeciw czarnej plamistości Metodyka opisuje cykl sprawcy wprost i to jest najważniejsze zdanie w całym tym rekordzie: Venturia inaequalis, Guignardia aesculi i Rhytisma acerinum zimują NA OPADŁYCH LIŚCIACH w postaci otoczni z workami i zarodnikami workowymi, które wiosną są uwalniane i dokonują pierwotnej infekcji nowo pojawiających się liści. Innymi słowy: liście, które zostawisz pod drzewem w listopadzie, są jedynym powodem, dla którego w sierpniu znów zobaczysz czarne plamy. Grabienie nie jest więc zabiegiem pomocniczym — to cała ochrona przed tą chorobą. Duży klon sadzi się raz na całe życie ogrodu — policz miejsce, zanim kupisz Klon zwyczajny dorasta do 18–27 m (rzadko 30 m) i rośnie szybko: po 5 latach ma około 5 m wysokości, po 20 latach około 20 m przy koronie szerokiej na 16 m (Wikipedia). Wobec gleby jest tolerancyjny (pH od 3,7 do 8,0) i bardzo mrozoodporny, więc na przeciętnej działce rzadko przegrywa z warunkami — przegrywa z miejscem. Dlatego o sadzeniu decyduje się przed zakupem. Jeśli ogród leży w ROD, regulamin dopuszcza na działce tylko karłowe gatunki i odmiany drzew ozdobnych, a drzewa i silnie rosnące krzewy każe sadzić co najmniej 2 m od granicy (PZD). Termin: Zarząd Zieleni m.st. Warszawy za najkorzystniejszy dla drzew z bryłą korzeniową uznaje jesień, od połowy października do pierwszych większych przymrozków, oraz wczesną wiosnę przed ruszeniem wegetacji; drzewa z pojemników można sadzić przez cały rok, zależnie od pogody.
Grudzień	Zimowa lustracja pędów — sprawdź, co zimuje na gałązkach

Zależne od pogody i obserwacji

Sprawdź maksymalną średnicę gałęzi — dla klonu srebrzystego to tylko 5 cm
Nie usuwaj więcej niż 30% korony — powyżej 50% to zniszczenie drzewa
Gałąź grubszą niż 3 cm tnij w trzech ruchach, żeby nie zedrzeć kory
Martwe gałęzie możesz ciąć o każdej porze roku — ale nie wszystkie musisz Standard ZZW mówi wprost: termin cięć martwych gałęzi nie ma wpływu na zdrowie drzewa. To zdejmuje z działkowca presję terminu — suchy konar nad ścieżką możesz usunąć w listopadzie tak samo dobrze jak w lipcu. Ten sam standard dodaje jednak drugą stronę: jeśli to możliwe i nie ma przeciwwskazań, pozostawiaj maksymalną ilość martwego drewna, bo martwe drewno w koronie zwiększa różnorodność biologiczną, bywa miejscem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku i żerowania wielu organizmów, w tym zagrożonych wyginięciem, a ptaki i nietoperze regulują populacje owadów żerujących na drewnie i liściach.
Po wichurze obejdź drzewo i oceń, co wisi Duży klon jest zwykle najwyższym obiektem na działce i to on decyduje o tym, co się stanie z altaną przy silnym wietrze. Standard ZZW dopuszcza cięcia przez cały rok w wypadku zagrożenia bezpieczeństwa — to jedyny wyjątek od letniego okna cięcia i dotyczy dokładnie takiej sytuacji. Klon srebrzysty jest w standardzie zaliczony do drzew źle gojących rany i to zarazem gatunek o kruchym drewnie, u którego rozłamania po wichurach zdarzają się najczęściej.
Zanim zaczniesz ciąć, zajrzyj w koronę — czy nie ma tam gniazda
Klonu nie nawoź „na wszelki wypadek” — najpierw zbadaj glebę
Przed wapnowaniem sprawdź, który klon rośnie obok — palmowy woli glebę lekko kwaśną
Kupując klon, obejrzyj go pod kątem werticiliozy — metodyka wskazuje ten gatunek imiennie To rzadki przypadek, w którym metodyka mówi o klonie wprost i formułuje zalecenie, a nie tylko wymienia go w tabeli: werticilioza pojawia się najczęściej na roślinach liściastych — „klonach, perukowcu, dereniu, sumaku” — i te gatunki roślin winny być poddane szczegółowym oględzinom w trakcie ich NABYWANIA. Powód jest brutalnie prosty: sprawca (Verticillium dahliae) infekuje roślinę przez korzenie lub lekko uszkodzoną podstawę pędu, tworzy chlamydospory, które przeżywają w glebie nawet kilkanaście lat, i nie ma na niego zabiegu ratunkowego. Choroba, którą wniesiesz na działkę w doniczce, zostaje w tym miejscu na lata także po usunięciu drzewa.
Młody klon podlewaj w suszy przez pierwsze trzy sezony po posadzeniu Drzewo posadzone w tym albo w zeszłym sezonie nie ma jeszcze rozbudowanych korzeni i zależy od deszczu albo konewki; bez wody grozi mu zamieranie gałęzi, a nawet całego drzewa (Wisconsin). Warszawski standard sadzenia obejmuje młode drzewa trzyletnią opieką i każe je podlewać przez cały sezon, od kwietnia do października, zależnie od pogody. Dorosły, dobrze ukorzeniony klon podlewania zwykle nie potrzebuje — ten zabieg dotyczy drzew młodych.
Jedna strona korony żółknie i zamiera — sprawdź, czy to nie werticilioza

Choroby

Plamistość liści klonu (czarna plamistość, smoliste plamy) Rhytisma acerinum — Duże, wyraźnie odgraniczone plamy na blaszce liściowej, początkowo jasne i żółtawe, od pełni lata czarne, wypukłe i jakby polakierowane, nierzadko z jaśniejszą obwódką; nie dają się zetrzeć palcem i nie mają nalotu grzybni od spodu (tym różnią się od mączniaka). Metodyka opisuje je w ramach grupy plamistości liści: pojedyncze lub liczne plamy szybko się powiększające, wokół plam bywa ciemniejsza obwódka szerokości 1–2 mm, martwa tkanka w obrębie plam z czasem się wykrusza, a przy dużym nasileniu choroby liście żółkną, brązowieją i masowo opadają. UWAGA: charakterystyczny „lakierowany” wygląd czarnych plam i ich rozmiar nie są opisane w metodyce — pochodzą z wiedzy ogólnej i są tu wpisane wyłącznie po to, żeby użytkownik rozpoznał objaw; metodyka podaje dla tej pozycji tylko nazwę choroby, sprawcę i żywiciela (klon) oraz cykl zimowania.
Werticilioza (więdnięcie naczyniowe) Verticillium dahliae — Pierwsze objawy pojawiają się na liściach, zwykle PO JEDNEJ STRONIE rośliny: liście żółkną i zwisają na pędach. Od podstawy pnia w kierunku wierzchołka widoczna jest przebijająca się przez tkanki szarobrązowa, potem brunatniejąca smuga. Na przekroju porażonego pędu widoczne są brązowe przebarwienia w wiązkach przewodzących. Porażone drzewo zamiera stopniowo i trwa to niekiedy kilka do kilkunastu lat. Podobne objawy występują na perukowcu, dereniu i innych krzewach liściastych.
Mączniak prawdziwy klonu Uncinula tulasnei, U. bicornis, Phyllactinia guttata — Biały, mączysty nalot grzybni i zarodnikowania na powierzchni liści i młodych pędów, dający się zetrzeć palcem; początkowo pojedyncze plamy, przy nasileniu nalot pokrywa całą powierzchnię najmłodszych liści. Na grzybni formują się liczne, okrągłe, drobne, jasnobrązowe, a następnie czarne otocznie. Przy sprawcach z rodzaju Phyllactinia — wymienionym dla klonu wprost — objawy pojawiają się dopiero latem i wyglądają inaczej: żółtozielone plamy na górnej stronie liści i delikatny biały nalot grzybni od spodu. Wzrost porażonych roślin jest zahamowany, silnie porażone liście i pędy zamierają.
Fytoftoroza (zgnilizna podstawy pnia i korzeni) Phytophthora cambivora — Metodyka wymienia klon jako jeden z przykładowych żywicieli Phytophthora cambivora w tabeli patogenów glebowych („drzewa i krzewy liściaste np. irga, klon, kasztanowiec”) i nie podaje przy tym wierszu opisu objawów. Z opisu grupy: patogeny glebowe atakują korzenie i podstawę pędu, powodując ich zgniliznę, a nadziemnym objawem jest stopniowe zamieranie rośliny — słabszy przyrost, drobniejsze i jaśniejsze liście, więdnięcie mimo wilgotnej gleby, wysięki i nekrozy u podstawy pnia. Objawy z góry są nieswoiste i łatwo je pomylić z werticiliozą albo ze skutkami przesuszenia; rozstrzyga oględziny podstawy pnia i korzeni.

Zagrożenia opisane dla rodzaju — przy konkretnym gatunku i odmianie nasilenie bywa inne.

Dane o tej roślinie pochodzą z: Manual of Cultivated Trees and Shrubs Hardy in North America, Podlaski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Szepietowie, RHS — profile roślin, Serwisy Cooperative Extension amerykańskich uczelni, TRY — Categorical Traits Dataset, Wikidata, Wikipedia (niemiecka), Wikipedia (polska), World Checklist of Vascular Plants. Pełny wykaz z licencjami: źródła danych.