Pięciornik krzewiasty
Potentilla fruticosa (syn. Dasiphora fruticosa) roślina ozdobna
Co zrobić we wrześniu
- Obcinaj zaschnięte kwiaty w czasie kwitnienia — krzew wypuści następne
- Sprawdź, czy żywopłot mieści się w regulaminie ROD To jedyny zabieg w tym rekordzie, który nie wynika z biologii, tylko z regulaminu ROD — a bywa źródłem realnych konfliktów z sąsiadem. PZD przypomina zasady wprost: żywopłot na granicy działek można posadzić tylko po uzyskaniu pisemnej zgody użytkownika sąsiedniej działki, a jego wysokość nie może przekraczać 1 m. Dla pięciornika to akurat dobra wiadomość: gatunek naturalnie mieści się w tym limicie i nie trzeba go ciąć wbrew jego pokrojowi.
- Wyściółkuj i pol ręcznie — herbicydów w rabacie nie stosuj Metodyka stawia sprawę mocno: chwasty są konkurencją o wodę i składniki pokarmowe, ale przede wszystkim mogą być źródłem infekcji wielu patogenów i szkodników — a szkodniki glebowe występują najliczniej właśnie przy dużym zachwaszczeniu, szczególnie perzem. Wskazuje też drogę wyjścia dla działkowca: ręczne usuwanie chwastów w połączeniu ze ściółkowaniem „jest wystarczające i nie ma potrzeby stosowania środków chemicznych do niszczenia chwastów”. U pięciornika, który rośnie nisko i szeroko, ściółka ma jeszcze jedną zaletę — nie trzeba wchodzić między pędy z motyką.
- Od kwietnia obejdź krzewy raz w tygodniu
- Biały, mączysty nalot na najmłodszych liściach — mączniak prawdziwy
Kalendarz zabiegów
| Styczeń |
|
|---|---|
| Luty |
|
| Marzec |
|
| Kwiecień |
|
| Maj |
|
| Czerwiec |
|
| Lipiec |
|
| Sierpień |
|
| Wrzesień |
|
| Październik |
|
| Listopad |
|
Zależne od pogody i obserwacji
- Tnij ostrym narzędziem, w suchy dzień, tuż nad pąkiem
- Obejrzyj roślinę przed kupnem — to najtańszy zabieg ochronny
- Dopiero po dwóch tygodniach bez deszczu — wcześniej nie zawracaj sobie głowy Ten alert celowo odzywa się później niż przy innych krzewach na Twojej działce. Pięciornik krzewiasty jest w „Standardach zieleni Warszawy” oznaczony jako tolerujący okresowe susze i sadzony w pasach przyulicznych, gdzie nikt go nie podlewa. Podlewanie go „na wszelki wypadek” to zmarnowana woda i zmarnowany czas. Reaguj dopiero wtedy, gdy susza jest długa, a metodyka podaje jednoznaczny objaw: brązowienie i zasychanie brzegów liści.
- Pięciornik kwitnie pół roku — okna na oprysk praktycznie nie ma Od czerwca do jesieni ten krzew jest nieprzerwanie obsypany otwartymi kwiatami, a więc nieprzerwanie oblegany przez pszczoły samotnice i trzmiele, które metodyka każe chronić (wymienia z nazwy murarkę ogrodową, lepiarkę wiosenną, porobnicę miodunkową i trzmiela ziemnego). Metodyka ostrzega przy doborze środków ochrony o „niebezpieczeństwie […] w formie opryskiwania dla pszczół”. Praktyczny wniosek jest taki, że u pięciornika oprysk odpada niemal na cały sezon wegetacyjny — i to nie jest problem, bo metodyka podkreśla, że w wielu przypadkach stwierdzenie szkodnika w ogóle nie oznacza podjęcia z nim walki.
- Wytnij i wynieś porażone pędy — to główna metoda ochrony tego krzewu
- Chłodno, mokro i parno — obejrzyj SPÓD liści
Choroby
- Mączniak prawdziwy pięciornika Erysiphe polygoni, Sphaerotheca macularis — Metodyka wymienia tę chorobę w tab. 11a (s. 77, choroby KRZEWÓW liściastych) z żywicielem „Pięciornik”, ale nie opisuje jej objawów na tym gatunku — poniżej ogólna charakterystyka mączniaków prawdziwych z rozdz. 8.2. Choroba pojawia się na powierzchni młodych liści i pędów, a niekiedy płatków kwiatowych, w postaci białego, mączystego nalotu grzybni i zarodnikowania grzyba. Początkowo są to pojedyncze plamy mączystego nalotu na blaszce liściowej, a w ciągu kilku dni nalot pokrywa całą powierzchnię najmłodszych liści i pędów. Na grzybni formowane są bardzo liczne, okrągłe, drobne, jasnobrązowe, a następnie czarne otocznie. Wzrost porażonych roślin jest zahamowany, a silnie porażone liście i pędy zamierają. Kluczowa cecha diagnostyczna: nalot jest na WIERZCHU liścia (u mączniaka rzekomego — od spodu).
- Mączniak rzekomy pięciornika Peronospora potentillae — UWAGA — POZYCJA WYMAGAJĄCA WERYFIKACJI: metodyka umieszcza tę chorobę w tab. 13 (s. 81), czyli w tabeli zatytułowanej „Byliny, rośliny cebulowe i bulwiaste”, z żywicielem „Pięciornik”, natomiast jej skorowidz polsko-łaciński przypisuje stronę 81 pozycji „Pięciornik krzewiasty – Potentilla fruticosa”. Peronospora potentillae bywa w piśmiennictwie wiązana głównie z pięciornikami zielnymi. Objawy na pięciorniku nie są w źródle opisane — poniżej ogólna charakterystyka mączniaków rzekomych z rozdz. 8.2: objawy różnią się wyglądem w zależności od gatunku rośliny, patogena i warunków rozwoju, ale schemat jest wspólny — na górnej stronie liści pojawiają się przebarwienia i plamy (żółte, chlorotyczne, u części żywicieli czerwieniejące), a w miejscu plam, na SPODNIEJ stronie liścia, widoczny jest obfity, jasny nalot zarodników. Silnie porażone liście brązowieją i obumierają, porażone liście szybko opadają, a roślina traci dekoracyjność. Uwalniane zarodniki konidialne rozprzestrzeniane są przez krople wody w czasie podlewania, prądy powietrza lub owady. Zimuje grzybnia na roślinach.
Szkodniki
- Znamionówka tarniówka Orgyia antiqua — Metodyka wymienia pięciornik obok jabłoni i irgi jako żywiciela tego motyla (tab. 5b, s. 63) i opisuje uszkodzenie jednym zdaniem: w liściach wygryzione duże, nieregularne dziury. Sprawcą są gąsienice; motyle z rodziny brudnicowatych mają gąsienice wyraźnie OWŁOSIONE, w odróżnieniu od nagich gąsienic sówkowatych. Samice znamionówki są bezskrzydłe. Gatunek zimuje na pędach w postaci jaj, co metodyka wykorzystuje w zaleceniu lustracji zimowej.
- Chrabąszcz majowy i guniak czerwczyk (chrząszcze i pędraki) Melolontha melolontha, Amphimallon solstitiale — Metodyka (tab. 5a, s. 61): osobniki dorosłe wygryzają dziury w liściach i płatkach kwiatowych; jako sprawców wymienia w tym wierszu chrabąszcza majowego, guniaka czerwczyka, ogrodnicę niszczylistkę, nieskora rdzawoplamego i osiewnika rolowca. Larwy tych chrząszczy — pędraki — mają ciało grube, pałąkowato zgięte, o silnych nogach tułowiowych i żerują w glebie na korzeniach. UWAGA: w tym wierszu pięciornik jest w źródle wymieniony po słowie „bylin”, mimo że skorowidz metodyki przypisuje stronę 61 pozycji „Pięciornik krzewiasty – Potentilla fruticosa”. Przypisanie tego szkodnika krzewowi wymaga potwierdzenia — patrz review.notes.
- Wciornastek różówek Thrips fuscipennis — Metodyka wymienia pięciornik wśród krzewów i pnączy zasiedlanych przez tego wciornastka (tab. 5, s. 60, obok bzu czarnego, budlei, krzewuszki, magnolii, róży i winobluszczu). UWAGA — BŁĄD W ŹRÓDLE: opis uszkodzenia w tym wierszu brzmi „Larwy i osobniki dorosłe żerują w pochwach liściowych powodując żółknięcie i zamieranie źdźbeł”, czyli jest przepisany z tabeli szkodników TRAW; krzew liściasty nie ma ani pochew liściowych, ani źdźbeł. Nie przeniesiono tego zdania jako objawu. To, co da się powiedzieć na podstawie ogólnego opisu przylżeńców (rozdz. 8.3): dorosłe wciornastki pokładełkowe mają 1–2 mm długości, barwę od żółtej do czarnej, dwie pary skrzydeł otoczonych frędzlą włosków; larwy są bezskrzydłe, białe lub żółte; żerują na najmłodszych liściach i w kwiatach, powodując ich odbarwienia i deformacje.
Odmiany
Odmiany dziedziczą zalecenia po gatunku; różnią się pokrojem, barwą i wysokością.
- Pięciornik krzewiasty 'Abbotswood' Potentilla fruticosa 'Abbotswood'
- Pięciornik krzewiasty 'Annette' Potentilla fruticosa 'Annette'
- Pięciornik krzewiasty 'Bailcitrus' Potentilla fruticosa 'Bailcitrus'
- Pięciornik krzewiasty 'Bailmeringue' Potentilla fruticosa 'Bailmeringue'
- Pięciornik krzewiasty 'Beesii' Potentilla fruticosa 'Beesii'
- Pięciornik krzewiasty 'Blink' Potentilla fruticosa 'Blink'
- Pięciornik krzewiasty 'Bloace' Potentilla fruticosa 'Bloace'
- Pięciornik krzewiasty 'Chilo' Potentilla fruticosa 'Chilo'
- Pięciornik krzewiasty 'Dakota Sunspot' Potentilla fruticosa 'Dakota Sunspot'
- Pięciornik krzewiasty 'Dart's Golddigger' Potentilla fruticosa 'Dart's Golddigger'
- Pięciornik krzewiasty 'Dart's Sunnyboy' Potentilla fruticosa 'Dart's Sunnyboy'
- Pięciornik krzewiasty 'Daydawn' Potentilla fruticosa 'Daydawn'
- Pięciornik krzewiasty 'Eisprinzessin' Potentilla fruticosa 'Eisprinzessin'
- Pięciornik krzewiasty 'Elizabeth' Potentilla fruticosa 'Elizabeth'
- Pięciornik krzewiasty 'Floppy Disk' Potentilla fruticosa 'Floppy Disk'
- Pięciornik krzewiasty 'Fredhem' Potentilla fruticosa 'Fredhem'
- Pięciornik krzewiasty 'Glenroy Pinkie' Potentilla fruticosa 'Glenroy Pinkie'
- Pięciornik krzewiasty 'Gold Drop' Potentilla fruticosa 'Gold Drop'
- Pięciornik krzewiasty 'Goldfinger' Potentilla fruticosa 'Goldfinger'
- Pięciornik krzewiasty 'Goldkissen' Potentilla fruticosa 'Goldkissen'
- Pięciornik krzewiasty 'Goldstar' Potentilla fruticosa 'Goldstar'
- Pięciornik krzewiasty 'Goldteppich' Potentilla fruticosa 'Goldteppich'
- Pięciornik krzewiasty 'Hachapp' Potentilla fruticosa 'Hachapp'
- Pięciornik krzewiasty 'Hachbianca' Potentilla fruticosa 'Hachbianca'
- Pięciornik krzewiasty 'Hachdon' Potentilla fruticosa 'Hachdon'
- Pięciornik krzewiasty 'Hachliss' Potentilla fruticosa 'Hachliss'
- Pięciornik krzewiasty 'Hachmann's Gigant' Potentilla fruticosa 'Hachmann's Gigant'
- Pięciornik krzewiasty 'Hendlin' Potentilla fruticosa 'Hendlin'
- Pięciornik krzewiasty 'Hopley's Orange' Potentilla fruticosa 'Hopley's Orange'
- Pięciornik krzewiasty 'Jackman's Variety' Potentilla fruticosa 'Jackman's Variety'
- Pięciornik krzewiasty 'Jefmarm' Potentilla fruticosa 'Jefmarm'
- Pięciornik krzewiasty 'Jolina' Potentilla fruticosa 'Jolina'
- Pięciornik krzewiasty 'Katherine Dykes' Potentilla fruticosa 'Katherine Dykes'
- Pięciornik krzewiasty 'Klondike' Potentilla fruticosa 'Klondike'
- Pięciornik krzewiasty 'KM01' Potentilla fruticosa 'KM01'
- Pięciornik krzewiasty 'Kobold' Potentilla fruticosa 'Kobold'
- Pięciornik krzewiasty 'Kupinpa' Potentilla fruticosa 'Kupinpa'
- Pięciornik krzewiasty 'Limelight' Potentilla fruticosa 'Limelight'
- Pięciornik krzewiasty 'Lissdan' Potentilla fruticosa 'Lissdan'
- Pięciornik krzewiasty 'Living Daylight' Potentilla fruticosa 'Living Daylight'
- Pięciornik krzewiasty 'Longacre' Potentilla fruticosa 'Longacre'
- Pięciornik krzewiasty 'Maanelys' Potentilla fruticosa 'Maanelys'
- Pięciornik krzewiasty 'Manchu' Potentilla fruticosa 'Manchu'
- Pięciornik krzewiasty 'Marrob' Potentilla fruticosa 'Marrob'
- Pięciornik krzewiasty 'McKay's White' Potentilla fruticosa 'McKay's White'
- Pięciornik krzewiasty 'Medicine Wheel Mountain' Potentilla fruticosa 'Medicine Wheel Mountain'
- Pięciornik krzewiasty 'Mincrero04' Potentilla fruticosa 'Mincrero04'
- Pięciornik krzewiasty 'Mount Everest' Potentilla fruticosa 'Mount Everest'
- Pięciornik krzewiasty 'New Dawn' Potentilla fruticosa 'New Dawn'
- Pięciornik krzewiasty 'Orangeade' Potentilla fruticosa 'Orangeade'
- Pięciornik krzewiasty 'Orange Star' Potentilla fruticosa 'Orange Star'
- Pięciornik krzewiasty 'Pink Beauty' Potentilla fruticosa 'Pink Beauty'
- Pięciornik krzewiasty 'Pink Whisper' Potentilla fruticosa 'Pink Whisper'
- Pięciornik krzewiasty 'Pretty Polly' Potentilla fruticosa 'Pretty Polly'
- Pięciornik krzewiasty 'Primrose Beauty' Potentilla fruticosa 'Primrose Beauty'
- Pięciornik krzewiasty 'Red Ace' Potentilla fruticosa 'Red Ace'
- Pięciornik krzewiasty 'Red Joker' Potentilla fruticosa 'Red Joker'
- Pięciornik krzewiasty 'Red Lady' Potentilla fruticosa 'Red Lady'
- Pięciornik krzewiasty 'Rosiflor' Potentilla fruticosa 'Rosiflor'
- Pięciornik krzewiasty 'Royal Flush' Potentilla fruticosa 'Royal Flush'
- Pięciornik krzewiasty 'Sandved' Potentilla fruticosa 'Sandved'
- Pięciornik krzewiasty 'Snowbird' Potentilla fruticosa 'Snowbird'
- Pięciornik krzewiasty 'Snowflake' Potentilla fruticosa 'Snowflake'
- Pięciornik krzewiasty 'Sommerflor' Potentilla fruticosa 'Sommerflor'
- Pięciornik krzewiasty 'Sunset' Potentilla fruticosa 'Sunset'
- Pięciornik krzewiasty 'Tangerine' Potentilla fruticosa 'Tangerine'
- Pięciornik krzewiasty 'Tilford Cream' Potentilla fruticosa 'Tilford Cream'
- Pięciornik krzewiasty 'Uman' Potentilla fruticosa 'Uman'
- Pięciornik krzewiasty 'Yellow Bird' Potentilla fruticosa 'Yellow Bird'
- Pięciornik krzewiasty 'Yellow Giant' Potentilla fruticosa 'Yellow Giant'