Piwonia
Paeonia spp. roślina ozdobna
Co zrobić we wrześniu
- Sadź i przesadzaj piwonię późnym latem, nie wiosną To jedno z niewielu twardych zaleceń terminowych dla piwonii: rozmnaża się ją i przesadza od późnego lata do wczesnej jesieni, bo wiosenny stres przy przesadzaniu potrafi zahamować kwitnienie w następnym roku. Kupując piwonię w pojemniku możesz ją posadzić w każdej chwili sezonu, ale karp z gołym korzeniem — a tak sprzedaje się większość odmian — trafia do ziemi w sierpniu i wrześniu, żeby zdążył się ukorzenić przed zimą.
- Oczka 3–5 cm pod ziemią — od tego zależy, czy piwonia zakwitnie To najczęstsza przyczyna zdania „mam piwonię od lat i ani jednego kwiatu”. Odmiany bylinowe sadzi się bardzo płytko, przysypując pąki odnawiające tylko delikatną, 3–5-centymetrową warstwą ziemi. Posadzone zbyt głęboko mogą zupełnie nie zakwitnąć — roślina rośnie, wypuszcza liście, wygląda zdrowo i po prostu nie zawiązuje pąków kwiatowych, rok po roku. Nie ma na to żadnej rady poza wykopaniem i posadzeniem od nowa, a to znów kosztuje sezon lub dwa.
- Podziel starą kępę pod koniec sierpnia — po 3–5 oczek na sadzonkę
- Nowo posadzoną piwonię podlewaj regularnie do zimy Świeżo posadzony karp nie ma jeszcze kontaktu z glebą na tyle dobrego, żeby pobierać wodę z głębszych warstw, a to on musi się ukorzenić przed zimą — cały sens sadzenia w sierpniu i wrześniu polega na tym, żeby zdążył. Metodyka przypomina też, że przy niedoborze wody brązowieją i zasychają brzegi liści, a nowo posadzone rośliny są na niekorzystne warunki zimowe najbardziej narażone.
- Po kwitnieniu sprawdzaj liście na biały nalot
- Piwonia mizernieje mimo podlewania — obejrzyj korzenie
Pielęgnacja
- Sadzenie Sadzi się jako materiał z pojemnika · gołokorzenne w paź–lis · co min. 1 m
Zalecenia dla gatunku — przy konkretnej odmianie mogą się różnić.
Kalendarz zabiegów
| Marzec |
|
|---|---|
| Kwiecień |
|
| Maj |
|
| Czerwiec |
|
| Lipiec |
|
| Sierpień |
|
| Wrzesień |
|
| Październik |
|
| Listopad |
|
Zależne od pogody i obserwacji
- W suszy podlewaj rzadko, ale obficie — i nigdy po liściach Piwonia ma największe zapotrzebowanie na wodę w okresie zawiązywania pąków kwiatowych i w czasie kwitnienia — jeśli wtedy zabraknie wody, pąki się nie rozwiną albo kwiaty będą drobne. Ale sposób podlewania jest równie ważny jak jego termin: zwilżanie roślin przy podlewaniu i pozostawianie ich mokrych na noc sprzyja porażeniu przez choroby, głównie szarą pleśń, a zraszanie liści piwonii wiąże się dodatkowo z rozwojem mączniaka. Piwonia nie znosi też przelania — w zbyt wilgotnej ziemi korzenie gniją.
- Chory pęd wytnij od razu i wynieś z działki Przy braku dobrych rozwiązań chemicznych dla piwonii usuwanie porażonych części jest najskuteczniejszym zabiegiem, jaki masz. Metodyka mówi wprost: po stwierdzeniu chorób należy wycinać i palić silnie porażone pędy, a obumarłe wycinać poniżej miejsca nekrozy. Zostawiony w kępie chory pęd produkuje zarodniki dla wszystkich sąsiednich, a na obumarłej tkance szarej pleśni tworzą się twarde, czarne sklerocja o średnicy od jednego do kilkunastu milimetrów, które przetrwają zimę.
Choroby
- Szara pleśń piwonii Botrytis cinerea — Na liściach pojedyncze, wodniste, brązowe, szybko powiększające się plamy, które zamierają. Na pędach nekroza rozpoczyna się od zranienia (także od miejsca cięcia po ścięciu kwiatów) i stopniowo obejmuje cały obwód, co prowadzi do zamierania pędu. U piwonii najbardziej charakterystyczne jest to wiosną: młode, dopiero wybijające pędy brunatnieją i czernieją u samej nasady, przewracają się i zamierają, a zawiązane pąki kwiatowe brunatnieją i zasychają, nie rozwijając się. Najczęściej jednak objawy pojawiają się na kwiatach w okresie kwitnienia — na płatkach powstają pojedyncze plamy, które w ciągu 2–3 dni zabijają tkankę. Przy wysokiej wilgotności powietrza plamy są wodniste i gwałtownie się powiększają, a na ich powierzchni tworzy się obfity, szary, pylący nalot zarodników; przy niskiej wilgotności plamy nie rozszerzają się, zasychają i wykruszają. Na obumarłych tkankach pojawiają się czarne, błyszczące, twarde sklerocja o średnicy 1–15 mm — formy przetrwalnikowe grzyba.
- Rdza piwonii i sosny Cronartium flaccidum — Metodyka podaje dla tej choroby wyłącznie sprawcę i żywicieli (piwonia, nasturcja większa), bez opisu objawów. Poniżej ogólny obraz rdz z tej samej metodyki: na górnej stronie liści liczne, okrągłe, żółte lub pomarańczowe plamy, a od spodu, w miejscu plam, pomarańczowe lub ciemnobrązowe, wypukłe skupienia zarodników. Sprawca jest dwudomowy — część cyklu przechodzi na sośnie, gdzie na igłach formują się kolumnowe wzniesienia z licznymi zarodnikami.
- Mączniak prawdziwy — Biały, mączysty nalot grzybni i zarodnikowania na powierzchni młodych liści i pędów, niekiedy także płatków kwiatowych. Początkowo pojedyncze plamy nalotu na blaszce liściowej, w ciągu kilku dni nalot pokrywa całą powierzchnię najmłodszych liści i pędów. Na grzybni formowane są bardzo liczne, okrągłe, drobne, jasnobrązowe, a następnie czarne otocznie. Wzrost porażonych roślin jest zahamowany, silnie porażone liście i pędy zamierają.
- Fytoftoroza (zgnilizna podstawy pędu i korzeni) Phytophthora cryptogea, Phytophthora plurivora — Choroba bylin, roślin iglastych i liściastych. Objawy widoczne początkowo na części pędów, które szarzeją lub brązowieją, następnie choroba rozszerza się stopniowo na całą roślinę. U nasady, po niewielkim usunięciu kory, widać brązową zgniliznę rozszerzającą się nawet do 20 cm nad podłożem oraz na korzenie. Na bylinach rozwój choroby jest znacznie szybszy niż na roślinach liściastych.
- Zgnilizna twardzikowa Sclerotinia sclerotiorum — Choroba roślin zielnych i bylin. Grzyb przetrwalnikuje w glebie w formie czarnych sklerocjów kształtu fasolowatego. W obecności rośliny żywicielskiej sklerocja kiełkują, a strzępki wrastają do podstawy pędu lub liści stykających się z glebą. Na porażonych częściach rozwija się biała, watowata grzybnia, w której formują się początkowo białe, potem brązowiejące i czerniejące sklerocja — także wewnątrz porażonych łodyg.
- Rizoktonioza Rhizoctonia solani — Choroba występująca bardzo często na roślinach jednorocznych, dwuletnich i bylinach. Grzyb tworzy bardzo liczne, brązowawe strzępki grzybni, które infekują podstawę pędu i korzenie, i rosną również na powierzchni wilgotnego podłoża, infekując kolejne rośliny. Pierwszym objawem jest zamieranie pojedynczych pędów i stopniowe rozszerzanie się zgnilizny. Szczególnie wrażliwe są młode, intensywnie rosnące rośliny.
Szkodniki
- Guzak północny Meloidogyne hapla — Nicień przebywa w glebie i żeruje na korzeniach krzewów i bylin, w tym piwonii — to jedyny szkodnik, przy którym metodyka wymienia piwonię z nazwy. Larwy inwazyjne wnikają do korzeni, na których tworzą się mniej lub bardziej regularne, kuliste lub wrzecionowate wyrośla wielkości 1–5 mm; wewnątrz znajduje się jedna lub kilka samic. Dodatkowo powstają bardzo liczne korzenie przybyszowe tworzące tzw. brodę. Samica gruszkowata, długości 0,8–1,9 mm, biała; samiec nitkowaty, długości 1–1,3 mm.
- Ślimaki nagie Arion vulgaris, Limax maximus — Wygryzają w liściach nieregularne dziury; metodyka wymienia je jako szkodnika wielu gatunków bylin. Powierzchnia ich ciała jest wilgotna dzięki wydzielanemu śluzowi, więc obecność rozpoznaje się po błyszczących śladach zaschniętego śluzu w miejscach żerowania. Dla piwonii najgroźniejsze są wiosną: zjedzony miękki pęd wybijający z karpy nie odrasta w tym samym sezonie.
- Szkodniki glebowe (pędraki, drutowce, rolnice, larwy opuchlaków) Melolonthidae, Elateridae, Agrotis spp., Otiorhynchus spp. — Larwy żerujące w glebie na korzeniach i podziemnych częściach roślin. Metodyka podkreśla, że są to owady o kilkuletnim cyklu rozwojowym, więc pozostawienie ich bez działań zagraża roślinom przez wiele sezonów — a przy piwonii, której nie da się przesadzić bez straty kwitnienia, znaczy to kilka lat problemu. Najliczniej występują na glebach lekkich i przy dużym zachwaszczeniu, szczególnie perzem.
Odmiany
Odmiany dziedziczą zalecenia po gatunku; różnią się pokrojem, barwą i wysokością.
- Piwonia 'Alexander Fleming' Paeonia 'Alexander Fleming'
- Piwonia 'Angel Cheeks' Paeonia 'Angel Cheeks'
- Piwonia 'Barbara' Paeonia 'Barbara'
- Piwonia 'Bartzella' Paeonia 'Bartzella'
- Piwonia 'Black Beauty' Paeonia 'Black Beauty'
- Piwonia 'Boule de Neige' Paeonia 'Boule de Neige'
- Piwonia 'Bowl of Beauty' Paeonia 'Bowl of Beauty'
- Piwonia 'Buckeye Belle' Paeonia 'Buckeye Belle'
- Piwonia 'Bunker Hill' Paeonia 'Bunker Hill'
- Piwonia 'Candy Stripe' Paeonia 'Candy Stripe'
- Piwonia 'Charles Burgess' Paeonia 'Charles Burgess'
- Piwonia 'Cherry Hill' Paeonia 'Cherry Hill'
- Piwonia 'Chiffon Parfait' Paeonia 'Chiffon Parfait'
- Piwonia 'Christmas Velvet' Paeonia 'Christmas Velvet'
- Piwonia 'Chun Xiao' Paeonia 'Chun Xiao'
- Piwonia 'Claire de Lune' Paeonia 'Claire de Lune'
- Piwonia 'Coral Charm' Paeonia 'Coral Charm'
- Piwonia 'Cora Louise' Paeonia 'Cora Louise'
- Piwonia 'Coral Sunset' Paeonia 'Coral Sunset'
- Piwonia 'Cornelia Shaylor' Paeonia 'Cornelia Shaylor'
- Piwonia 'Diana Parks' Paeonia 'Diana Parks'
- Piwonia 'Dinner Plate' Paeonia 'Dinner Plate'
- Piwonia 'Doreen' Paeonia 'Doreen'
- Piwonia 'Do Tell' Paeonia 'Do Tell'
- Piwonia 'Duchesse De Nemours' Paeonia 'Duchesse De Nemours'
- Piwonia 'Elsa Sass' Paeonia 'Elsa Sass'
- Piwonia 'Etched Salmon' Paeonia 'Etched Salmon'
- Piwonia 'Felix Crousse' Paeonia 'Felix Crousse'
- Piwonia 'Festiva Maxima' Paeonia 'Festiva Maxima'
- Piwonia 'Flame' Paeonia 'Flame'
- Piwonia 'Gay Paree' Paeonia 'Gay Paree'
- Piwonia 'Green Lotus' Paeonia 'Green Lotus'
- Piwonia 'Hei Hai Bo Tao' Paeonia 'Hei Hai Bo Tao'
- Piwonia 'Henry Bockstoce' Paeonia 'Henry Bockstoce'
- Piwonia 'Hillary' Paeonia 'Hillary'
- Piwonia 'Honey Gold' Paeonia 'Honey Gold'
- Piwonia 'Inspecteur Lavergne' Paeonia 'Inspecteur Lavergne'
- Piwonia 'Jadwiga' Paeonia 'Jadwiga'
- Piwonia 'Jan van Leeuwen' Paeonia 'Jan van Leeuwen'
- Piwonia 'Julia Rose' Paeonia 'Julia Rose'
- Piwonia 'Kansas' Paeonia 'Kansas'
- Piwonia 'Karl Rosenfield' Paeonia 'Karl Rosenfield'
- Piwonia 'Koningin Wilhelmina' Paeonia 'Koningin Wilhelmina'
- Piwonia 'Lavon' Paeonia 'Lavon'
- Piwonia 'Lemon Chiffon' Paeonia 'Lemon Chiffon'
- Piwonia 'Le Printemps' Paeonia 'Le Printemps'
- Piwonia 'Lollipop' Paeonia 'Lollipop'
- Piwonia 'Louis van Houtte' Paeonia 'Louis van Houtte'
- Piwonia 'Madame Claude Tain' Paeonia 'Madame Claude Tain'
- Piwonia 'Madame Edouard Doriat' Paeonia 'Madame Edouard Doriat'
- Piwonia 'Miss America' Paeonia 'Miss America'
- Piwonia 'Monsieur Jules Elie' Paeonia 'Monsieur Jules Elie'
- Piwonia 'Mo Zi Ling' Paeonia 'Mo Zi Ling'
- Piwonia 'My Love' Paeonia 'My Love'
- Piwonia 'Neon' Paeonia 'Neon'
- Piwonia 'Nick Shaylor' Paeonia 'Nick Shaylor'
- Piwonia 'Nippon Beauty' Paeonia 'Nippon Beauty'
- Piwonia 'Noémi Demay' Paeonia 'Noémi Demay'
- Piwonia 'Nymphe' Paeonia 'Nymphe'
- Piwonia 'Old Faithful' Paeonia 'Old Faithful'
- Piwonia 'Pastel Splendor' Paeonia 'Pastel Splendor'
- Piwonia 'Peter Brand' Paeonia 'Peter Brand'
- Piwonia 'Pink Giant' Paeonia 'Pink Giant'
- Piwonia 'Pink Hawaiian Coral' Paeonia 'Pink Hawaiian Coral'
- Piwonia 'Pink Parfait' Paeonia 'Pink Parfait'
- Piwonia 'Pink Supreme' Paeonia 'Pink Supreme'
- Piwonia 'Primevère' Paeonia 'Primevère'
- Piwonia 'Princess Margaret' Paeonia 'Princess Margaret'
- Piwonia 'Profesor Wójcicki' Paeonia 'Profesor Wójcicki'
- Piwonia 'Qi Hua Lu Shuang' Paeonia 'Qi Hua Lu Shuang'
- Piwonia 'Raspberry Sundae' Paeonia 'Raspberry Sundae'
- Piwonia 'Red Charm' Paeonia 'Red Charm'
- Piwonia 'Red Grace' Paeonia 'Red Grace'
- Piwonia 'Red Sarah Bernhardt' Paeonia 'Red Sarah Bernhardt'
- Piwonia 'Red Supreme' Paeonia 'Red Supreme'
- Piwonia 'Sarah Bernhardt' Paeonia 'Sarah Bernhardt'
- Piwonia 'She's My Star' Paeonia 'She's My Star'
- Piwonia 'Shirley Temple' Paeonia 'Shirley Temple'
- Piwonia 'Snow Supreme' Paeonia 'Snow Supreme'
- Piwonia 'Solange' Paeonia 'Solange'
- Piwonia 'Sonoma Yedo' Paeonia 'Sonoma Yedo'
- Piwonia 'Sorbet' Paeonia 'Sorbet'
- Piwonia 'Sword Dance' Paeonia 'Sword Dance'
- Piwonia 'Top Brass' Paeonia 'Top Brass'
- Piwonia 'Ursyn Niemcewicz' Paeonia 'Ursyn Niemcewicz'
- Piwonia 'Ursynów' Paeonia 'Ursynów'
- Piwonia 'Victoire de la Marne' Paeonia 'Victoire de la Marne'
- Piwonia 'White Cap' Paeonia 'White Cap'
- Piwonia 'White Wings' Paeonia 'White Wings'
- Piwonia 'Władysława' Paeonia 'Władysława'
- Piwonia 'Xuan Li Duo Cai' Paeonia 'Xuan Li Duo Cai'
- Piwonia 'Yang Fei Chu Yu' Paeonia 'Yang Fei Chu Yu'
Dane o tej roślinie pochodzą z: RHS — profile roślin. Pełny wykaz z licencjami: źródła danych.