Por

Allium porrum warzywo

Co zrobić we wrześniu

Pielęgnacja

Zalecenia dla gatunku — przy konkretnej odmianie mogą się różnić.

Kalendarz zabiegów

Styczeń
  • Zimą przeglądaj pory zostawione w gruncie
  • Przed silnym mrozem okryj zimujące pory Metodyka odnotowuje, że pory porażone przez wgryzkę szczypiorkę i zostawione na zimowanie w gruncie przemarzają; o samym okrywaniu źródło nie pisze — to zalecenie z praktyki ogrodniczej. Okrycie ma dwa zadania: chroni łodygi przed przemarznięciem i sprawia, że ziemia nie zamarza na kamień, więc pora da się wyjąć z grządki także w środku zimy.
  • Wykopuj zimujące pory partiami przez całą zimę Pory przeznaczone do zimowania w gruncie zostają na grządce po listopadowym zbiorze odmian późnych i przez zimę tylko bardzo wolno rosną — grządka działa wtedy jak naturalna przechowalnia. Wyjmowanie roślin na bieżąco jest bezpieczniejsze niż wykopanie wszystkiego naraz, bo pory z uszkodzeniami po miniarce porówce i śmietce cebulance w przechowalni szybko gniją.
  • Styczniowy wysiew na rozsadę pod zbiór wczesno-letni Metodyka podaje, że wysiew pora na rozsadę prowadzi się od stycznia do maja, zależnie od planowanego terminu zbioru — najwcześniejszy termin dotyczy uprawy na zbiór wczesno-letni, czyli od początku lipca. Por po wschodach rośnie bardzo wolno, więc rozsada potrzebuje kilkunastu tygodni; siew dopiero w marcu daje już tylko zbiór jesienny.
Luty
  • Zimą przeglądaj pory zostawione w gruncie
  • Przed silnym mrozem okryj zimujące pory Metodyka odnotowuje, że pory porażone przez wgryzkę szczypiorkę i zostawione na zimowanie w gruncie przemarzają; o samym okrywaniu źródło nie pisze — to zalecenie z praktyki ogrodniczej. Okrycie ma dwa zadania: chroni łodygi przed przemarznięciem i sprawia, że ziemia nie zamarza na kamień, więc pora da się wyjąć z grządki także w środku zimy.
  • Wykopuj zimujące pory partiami przez całą zimę Pory przeznaczone do zimowania w gruncie zostają na grządce po listopadowym zbiorze odmian późnych i przez zimę tylko bardzo wolno rosną — grządka działa wtedy jak naturalna przechowalnia. Wyjmowanie roślin na bieżąco jest bezpieczniejsze niż wykopanie wszystkiego naraz, bo pory z uszkodzeniami po miniarce porówce i śmietce cebulance w przechowalni szybko gniją.
  • Styczniowy wysiew na rozsadę pod zbiór wczesno-letni Metodyka podaje, że wysiew pora na rozsadę prowadzi się od stycznia do maja, zależnie od planowanego terminu zbioru — najwcześniejszy termin dotyczy uprawy na zbiór wczesno-letni, czyli od początku lipca. Por po wschodach rośnie bardzo wolno, więc rozsada potrzebuje kilkunastu tygodni; siew dopiero w marcu daje już tylko zbiór jesienny.
Marzec
  • Sprawdź przedplon i zaplanuj przerwę w uprawie Trzy z czterech chorób opisanych w metodyce pora — biała zgnilizna, różowa zgnilizna korzeni i częściowo alternarioza — mają źródło w glebie albo w resztkach roślin. Grzyb białej zgnilizny wytwarza sklerocja przeżywające w glebie latami, więc na zasiedlonym stanowisku metodyka każe przerwać uprawę warzyw cebulowych nawet na 8–10 lat. Powrót pora na to samo miejsce zbyt szybko to najczęstsza przyczyna kłopotów.
  • Przed sadzeniem zrób odkrywki glebowe
  • Nie sadź pora obok cebuli i zeszłorocznych porów Wciornastek tytoniowiec, wgryzka szczypiorka i miniarka porówka zimują dokładnie tam: na porach zostawionych w gruncie, na cebuli ozimej i na resztkach roślin cebulowych. Wiosną, po wyjściu z diapauzy, mają do nowej rozsady kilka metrów zamiast kilkuset. Metodyka nazywa to poważnym zagrożeniem dla świeżo posadzonej rozsady.
  • Nie przesadzaj z azotem, zadbaj o potas i fosfor To jedna z najbardziej praktycznych informacji w całej metodyce: przenawożenie azotem zwiększa podatność pora na rdzę, czyli na jego najgroźniejszą chorobę. Nadmiar azotu daje też słabo wykształconą tkankę mechaniczną — miękkie, soczyste liście, które chętniej atakują wciornastki. Odwrotnie działają fosfor i potas: wzmacniają tkankę mechaniczną i utrudniają szkodnikom żerowanie.
Kwiecień
  • Sprawdź przedplon i zaplanuj przerwę w uprawie Trzy z czterech chorób opisanych w metodyce pora — biała zgnilizna, różowa zgnilizna korzeni i częściowo alternarioza — mają źródło w glebie albo w resztkach roślin. Grzyb białej zgnilizny wytwarza sklerocja przeżywające w glebie latami, więc na zasiedlonym stanowisku metodyka każe przerwać uprawę warzyw cebulowych nawet na 8–10 lat. Powrót pora na to samo miejsce zbyt szybko to najczęstsza przyczyna kłopotów.
  • Przed sadzeniem zrób odkrywki glebowe
  • Nie sadź pora obok cebuli i zeszłorocznych porów Wciornastek tytoniowiec, wgryzka szczypiorka i miniarka porówka zimują dokładnie tam: na porach zostawionych w gruncie, na cebuli ozimej i na resztkach roślin cebulowych. Wiosną, po wyjściu z diapauzy, mają do nowej rozsady kilka metrów zamiast kilkuset. Metodyka nazywa to poważnym zagrożeniem dla świeżo posadzonej rozsady.
  • Wysiewaj zaprawione nasiona i przeglądaj rozsadę przed sadzeniem Metodyka podaje, że nasiona pora należy zaprawić przeciw chorobom niezależnie od terminu uprawy — to podstawowa profilaktyka przeciw białej i różowej zgniliźnie, które atakują już młode rośliny. Osobno zaznacza, że wysadzanie zdrowej, mocnej i dobrze wyrośniętej rozsady osłabia szkody od wiosennego pokolenia miniarki porówki, bo silne rośliny szybciej się regenerują.
  • Nie przesadzaj z azotem, zadbaj o potas i fosfor To jedna z najbardziej praktycznych informacji w całej metodyce: przenawożenie azotem zwiększa podatność pora na rdzę, czyli na jego najgroźniejszą chorobę. Nadmiar azotu daje też słabo wykształconą tkankę mechaniczną — miękkie, soczyste liście, które chętniej atakują wciornastki. Odwrotnie działają fosfor i potas: wzmacniają tkankę mechaniczną i utrudniają szkodnikom żerowanie.
  • Rozchyl liście i policz wciornastki w pachwinach
  • Szukaj białych plamek ułożonych w rzędy — miniarka porówka
  • Kwiecień–maj: pierwsze wygryzione okienka to chowacz
Maj
  • Wysiewaj zaprawione nasiona i przeglądaj rozsadę przed sadzeniem Metodyka podaje, że nasiona pora należy zaprawić przeciw chorobom niezależnie od terminu uprawy — to podstawowa profilaktyka przeciw białej i różowej zgniliźnie, które atakują już młode rośliny. Osobno zaznacza, że wysadzanie zdrowej, mocnej i dobrze wyrośniętej rozsady osłabia szkody od wiosennego pokolenia miniarki porówki, bo silne rośliny szybciej się regenerują.
  • Na zbiór jesienny sadź rozsadę jak najpóźniej To najskuteczniejsza darmowa metoda na miniarkę porówkę, jaką podaje metodyka. Samice pierwszego pokolenia latają od drugiej lub trzeciej dekady kwietnia, a ostatnie kończą loty w końcu maja albo na początku czerwca. Jeśli posadzisz rozsadę dopiero wtedy, gdy one już przestały składać jaja, cała wiosenna fala szkodnika po prostu mija twoje pory.
  • Wczesne pory na zbiór letni przykryj agrowłókniną Pory sadzone na początku kwietnia trafiają dokładnie w okres nalotu samic miniarki porówki i składania przez nie jaj. Nie da się ich uratować opóźnieniem sadzenia, więc metodyka poleca fizyczną barierę — samica po prostu nie dosięgnie liści.
  • Odchwaszczaj i przy okazji obsypuj rośliny u podstawy Por rośnie po wschodach bardzo wolno i słabo zacienia glebę, więc grządka zarasta błyskawicznie. Metodyka wyznacza wymagany okres wolny od chwastów: przy uprawie z rozsady to 7–8 tygodni po posadzeniu, przy uprawie z siewu od wschodów do fazy 3–5 liści. Chwasty to nie tylko konkurencja — zachwaszczone grządki są silniej atakowane przez śmietkę cebulankę, a kwitnące chwasty wabią dorosłe muchówki i motyle, które potem składają jaja na porach.
  • Rozważ ściółkowanie grządki Ściółka odcina światło od gleby, więc chwasty nie kiełkują — a to dla pora, który przez pierwsze tygodnie prawie nie zacienia gleby, ma duże znaczenie. Metodyka dodaje, że ściółkowanie poprawia mikroklimat w strefie korzeni: podnosi temperaturę gleby i przyspiesza wzrost roślin.
  • Rozchyl liście i policz wciornastki w pachwinach
  • Ciepło i sucho — zagęść lustracje na wciornastka
  • Szukaj białych plamek ułożonych w rzędy — miniarka porówka
  • Kwiecień–maj: pierwsze wygryzione okienka to chowacz
  • Sprawdzaj podstawy roślin — śmietka cebulanka
  • Czerwiec–lipiec: pory zamierające placami Biała zgnilizna zabija pory placowo, właśnie w czerwcu i lipcu, gdy temperatura mieści się w jej optimum 17–21°C. Metodyka nazywa ją groźną chorobą w porach uprawianych z siewu. Podstępna jest dlatego, że w lata suche i upalne objawy bywają niezauważalne — powyżej 25°C i w okolicach 5°C procesy chorobowe są zahamowane — a sklerocja i tak zostają w glebie na lata.
Czerwiec
  • Na zbiór jesienny sadź rozsadę jak najpóźniej To najskuteczniejsza darmowa metoda na miniarkę porówkę, jaką podaje metodyka. Samice pierwszego pokolenia latają od drugiej lub trzeciej dekady kwietnia, a ostatnie kończą loty w końcu maja albo na początku czerwca. Jeśli posadzisz rozsadę dopiero wtedy, gdy one już przestały składać jaja, cała wiosenna fala szkodnika po prostu mija twoje pory.
  • Wczesne pory na zbiór letni przykryj agrowłókniną Pory sadzone na początku kwietnia trafiają dokładnie w okres nalotu samic miniarki porówki i składania przez nie jaj. Nie da się ich uratować opóźnieniem sadzenia, więc metodyka poleca fizyczną barierę — samica po prostu nie dosięgnie liści.
  • Odchwaszczaj i przy okazji obsypuj rośliny u podstawy Por rośnie po wschodach bardzo wolno i słabo zacienia glebę, więc grządka zarasta błyskawicznie. Metodyka wyznacza wymagany okres wolny od chwastów: przy uprawie z rozsady to 7–8 tygodni po posadzeniu, przy uprawie z siewu od wschodów do fazy 3–5 liści. Chwasty to nie tylko konkurencja — zachwaszczone grządki są silniej atakowane przez śmietkę cebulankę, a kwitnące chwasty wabią dorosłe muchówki i motyle, które potem składają jaja na porach.
  • Rozważ ściółkowanie grządki Ściółka odcina światło od gleby, więc chwasty nie kiełkują — a to dla pora, który przez pierwsze tygodnie prawie nie zacienia gleby, ma duże znaczenie. Metodyka dodaje, że ściółkowanie poprawia mikroklimat w strefie korzeni: podnosi temperaturę gleby i przyspiesza wzrost roślin.
  • Rozchyl liście i policz wciornastki w pachwinach
  • Ciepło i sucho — zagęść lustracje na wciornastka
  • Szukaj białych plamek ułożonych w rzędy — miniarka porówka
  • Czerwiec: policz okienka w liściach sercowych
  • Sprawdzaj podstawy roślin — śmietka cebulanka
  • Czerwiec–lipiec: pory zamierające placami Biała zgnilizna zabija pory placowo, właśnie w czerwcu i lipcu, gdy temperatura mieści się w jej optimum 17–21°C. Metodyka nazywa ją groźną chorobą w porach uprawianych z siewu. Podstępna jest dlatego, że w lata suche i upalne objawy bywają niezauważalne — powyżej 25°C i w okolicach 5°C procesy chorobowe są zahamowane — a sklerocja i tak zostają w glebie na lata.
Lipiec
  • Odchwaszczaj i przy okazji obsypuj rośliny u podstawy Por rośnie po wschodach bardzo wolno i słabo zacienia glebę, więc grządka zarasta błyskawicznie. Metodyka wyznacza wymagany okres wolny od chwastów: przy uprawie z rozsady to 7–8 tygodni po posadzeniu, przy uprawie z siewu od wschodów do fazy 3–5 liści. Chwasty to nie tylko konkurencja — zachwaszczone grządki są silniej atakowane przez śmietkę cebulankę, a kwitnące chwasty wabią dorosłe muchówki i motyle, które potem składają jaja na porach.
  • Rozchyl liście i policz wciornastki w pachwinach
  • Ciepło i sucho — zagęść lustracje na wciornastka
  • Szukaj białych plamek ułożonych w rzędy — miniarka porówka
  • Czerwiec: policz okienka w liściach sercowych
  • Sprawdzaj podstawy roślin — śmietka cebulanka
  • Ciepła i wilgotna druga połowa lata — alternarioza
  • Czerwiec–lipiec: pory zamierające placami Biała zgnilizna zabija pory placowo, właśnie w czerwcu i lipcu, gdy temperatura mieści się w jej optimum 17–21°C. Metodyka nazywa ją groźną chorobą w porach uprawianych z siewu. Podstępna jest dlatego, że w lata suche i upalne objawy bywają niezauważalne — powyżej 25°C i w okolicach 5°C procesy chorobowe są zahamowane — a sklerocja i tak zostają w glebie na lata.
Sierpień
  • Odchwaszczaj i przy okazji obsypuj rośliny u podstawy Por rośnie po wschodach bardzo wolno i słabo zacienia glebę, więc grządka zarasta błyskawicznie. Metodyka wyznacza wymagany okres wolny od chwastów: przy uprawie z rozsady to 7–8 tygodni po posadzeniu, przy uprawie z siewu od wschodów do fazy 3–5 liści. Chwasty to nie tylko konkurencja — zachwaszczone grządki są silniej atakowane przez śmietkę cebulankę, a kwitnące chwasty wabią dorosłe muchówki i motyle, które potem składają jaja na porach.
  • Rozchyl liście i policz wciornastki w pachwinach
  • Ciepło i sucho — zagęść lustracje na wciornastka
  • Szukaj białych plamek ułożonych w rzędy — miniarka porówka
  • Sprawdzaj podstawy roślin — śmietka cebulanka
  • Ciepła i wilgotna druga połowa lata — alternarioza
  • Czerwiec–lipiec: pory zamierające placami Biała zgnilizna zabija pory placowo, właśnie w czerwcu i lipcu, gdy temperatura mieści się w jej optimum 17–21°C. Metodyka nazywa ją groźną chorobą w porach uprawianych z siewu. Podstępna jest dlatego, że w lata suche i upalne objawy bywają niezauważalne — powyżej 25°C i w okolicach 5°C procesy chorobowe są zahamowane — a sklerocja i tak zostają w glebie na lata.
Wrzesień
  • Odchwaszczaj i przy okazji obsypuj rośliny u podstawy Por rośnie po wschodach bardzo wolno i słabo zacienia glebę, więc grządka zarasta błyskawicznie. Metodyka wyznacza wymagany okres wolny od chwastów: przy uprawie z rozsady to 7–8 tygodni po posadzeniu, przy uprawie z siewu od wschodów do fazy 3–5 liści. Chwasty to nie tylko konkurencja — zachwaszczone grządki są silniej atakowane przez śmietkę cebulankę, a kwitnące chwasty wabią dorosłe muchówki i motyle, które potem składają jaja na porach.
  • Rozchyl liście i policz wciornastki w pachwinach
  • Szukaj białych plamek ułożonych w rzędy — miniarka porówka
  • Sprawdzaj podstawy roślin — śmietka cebulanka
  • Ciepła i wilgotna druga połowa lata — alternarioza
  • Czerwiec–lipiec: pory zamierające placami Biała zgnilizna zabija pory placowo, właśnie w czerwcu i lipcu, gdy temperatura mieści się w jej optimum 17–21°C. Metodyka nazywa ją groźną chorobą w porach uprawianych z siewu. Podstępna jest dlatego, że w lata suche i upalne objawy bywają niezauważalne — powyżej 25°C i w okolicach 5°C procesy chorobowe są zahamowane — a sklerocja i tak zostają w glebie na lata.
  • Zbieraj, gdy łodyga osiągnie typową dla odmiany grubość Por nie sygnalizuje dojrzałości tak wyraźnie jak cebula. Metodyka opisuje moment zbioru w skali BBCH jako zakończenie wzrostu, kiedy długość i średnica łodygi rzekomej są typowe dla odmiany. Zbierany za wcześnie daje cienkie łodygi, a przetrzymany na grządce w porażonej uprawie coraz bardziej gnije od środka.
Październik
  • Rozchyl liście i policz wciornastki w pachwinach
  • Szukaj białych plamek ułożonych w rzędy — miniarka porówka
  • Czerwiec–lipiec: pory zamierające placami Biała zgnilizna zabija pory placowo, właśnie w czerwcu i lipcu, gdy temperatura mieści się w jej optimum 17–21°C. Metodyka nazywa ją groźną chorobą w porach uprawianych z siewu. Podstępna jest dlatego, że w lata suche i upalne objawy bywają niezauważalne — powyżej 25°C i w okolicach 5°C procesy chorobowe są zahamowane — a sklerocja i tak zostają w glebie na lata.
  • Zbieraj, gdy łodyga osiągnie typową dla odmiany grubość Por nie sygnalizuje dojrzałości tak wyraźnie jak cebula. Metodyka opisuje moment zbioru w skali BBCH jako zakończenie wzrostu, kiedy długość i średnica łodygi rzekomej są typowe dla odmiany. Zbierany za wcześnie daje cienkie łodygi, a przetrzymany na grządce w porażonej uprawie coraz bardziej gnije od środka.
  • Po zbiorze uprzątnij resztki i głęboko przekop grządkę To najtańszy i najskuteczniejszy zabieg w całym kalendarzu pora, bo uderza jednocześnie w rdzę i w cztery gatunki szkodników. Rdza zimuje na porach zostawionych w gruncie i na resztkach roślin. W resztkach porów zimują bobówki miniarki porówki, wciornastki w wierzchniej warstwie ziemi do 10 cm, bobówki śmietki na głębokości 10–20 cm, a gąsienice i poczwarki rolnic na 20–30 cm.
Listopad
  • Rozchyl liście i policz wciornastki w pachwinach
  • Zbieraj, gdy łodyga osiągnie typową dla odmiany grubość Por nie sygnalizuje dojrzałości tak wyraźnie jak cebula. Metodyka opisuje moment zbioru w skali BBCH jako zakończenie wzrostu, kiedy długość i średnica łodygi rzekomej są typowe dla odmiany. Zbierany za wcześnie daje cienkie łodygi, a przetrzymany na grządce w porażonej uprawie coraz bardziej gnije od środka.
  • Po zbiorze uprzątnij resztki i głęboko przekop grządkę To najtańszy i najskuteczniejszy zabieg w całym kalendarzu pora, bo uderza jednocześnie w rdzę i w cztery gatunki szkodników. Rdza zimuje na porach zostawionych w gruncie i na resztkach roślin. W resztkach porów zimują bobówki miniarki porówki, wciornastki w wierzchniej warstwie ziemi do 10 cm, bobówki śmietki na głębokości 10–20 cm, a gąsienice i poczwarki rolnic na 20–30 cm.
  • Przed silnym mrozem okryj zimujące pory Metodyka odnotowuje, że pory porażone przez wgryzkę szczypiorkę i zostawione na zimowanie w gruncie przemarzają; o samym okrywaniu źródło nie pisze — to zalecenie z praktyki ogrodniczej. Okrycie ma dwa zadania: chroni łodygi przed przemarznięciem i sprawia, że ziemia nie zamarza na kamień, więc pora da się wyjąć z grządki także w środku zimy.
Grudzień
  • Zimą przeglądaj pory zostawione w gruncie
  • Przed silnym mrozem okryj zimujące pory Metodyka odnotowuje, że pory porażone przez wgryzkę szczypiorkę i zostawione na zimowanie w gruncie przemarzają; o samym okrywaniu źródło nie pisze — to zalecenie z praktyki ogrodniczej. Okrycie ma dwa zadania: chroni łodygi przed przemarznięciem i sprawia, że ziemia nie zamarza na kamień, więc pora da się wyjąć z grządki także w środku zimy.
  • Wykopuj zimujące pory partiami przez całą zimę Pory przeznaczone do zimowania w gruncie zostają na grządce po listopadowym zbiorze odmian późnych i przez zimę tylko bardzo wolno rosną — grządka działa wtedy jak naturalna przechowalnia. Wyjmowanie roślin na bieżąco jest bezpieczniejsze niż wykopanie wszystkiego naraz, bo pory z uszkodzeniami po miniarce porówce i śmietce cebulance w przechowalni szybko gniją.

Zależne od pogody i obserwacji

Choroby

Szkodniki

Dane o tej roślinie pochodzą z: Unsere Freiland-Stauden (Wiedeń 1922). Pełny wykaz z licencjami: źródła danych.