Śmiałek szczeciniasty

Deschampsia setacea trawa ozdobna

Co zrobić we wrześniu

Jesienią fosfor i potas — usztywniają źdźbła i ograniczają choroby
Przeglądaj kępy co dwa tygodnie przez cały sezon
Szukaj białego nalotu na najmłodszych liściach
Od czerwca do września sprawdzaj źdźbła i kwiatostany na mszyce
Zbielałe smugi na liściach i tablice lepowe — wciornastki
Deformacje i przebarwienia bez widocznego sprawcy — szpeciele
Skoczki i zmieniki — obejrzyj, ale nie opryskuj

Pielęgnacja

Zimowla Gruba ściółka u nasady

Zalecenia dla gatunku — przy konkretnej odmianie mogą się różnić.

Wymagania

Stanowisko	słońce
Wysokość	do 65 cm
Kwitnienie	lip–sie
Odczyn	kwaśna
Mrozoodporność	mrozoodporna pod okryciem · strefa 6+
Pokrój	bylina zielna

Kalendarz zabiegów

Zabiegi opisane dla rodzaju — wybrane te, które dotyczą także tego gatunku i odmiany.

Luty	Kępy gniją na gruncie zalewanym — zadbaj o przepuszczalność Trawy ozdobne nie mają dużych wymagań, ale jednego nie wybaczają: wody stojącej wokół korzeni. Na glebie ciężkiej i gliniastej zalegająca woda prowadzi wprost do gnicia korzeni. Gleba ilasta jest w dodatku słabo napowietrzona i w suszy zaskorupia się. Zanim posadzisz — sprawdź odczyn gleby Wybieraj gatunki i odmiany o niskiej wrażliwości na choroby
Marzec	Zetnij kępę dopiero wiosną, gdy w środku zazieleni się nowy pęd To najważniejszy zabieg w całym roku i najczęściej mylony co do terminu. Pozostawione na zimę źdźbła chronią bryłę korzeniową przed przemarznięciem, a przy okazji zdobią działkę przez całą zimę liśćmi i kwiatostanami. Trawy przycięte jesienią są wyraźnie bardziej narażone na wymarznięcie. Cięcie spóźnione o kilka tygodni jest z kolei równie kosztowne — obcina już wyrośnięte młode pędy. Rozrośniętą kępę podziel wiosną Trawy dzieli się i sadzi na przedwiośniu, razem z innymi bylinami — wtedy podzielone fragmenty mają cały sezon na ukorzenienie. Podział to zarazem sposób na kępy, które rozrosły się ponad przewidziane dla nich miejsce. Doświadczenie poznańskie na czterech gatunkach seslerii daje temu zabiegowi jedyne polskie liczby, jakie udało się znaleźć: podział wykonywany na początku maja przez trzy kolejne lata dawał przeżywalność 95–100%, o ile dzielono kępę na 3–5 części. Ta sama praca pokazuje, gdzie jest granica: przy dzieleniu na najdrobniejsze możliwe fragmenty o 1–3 pędach przeżywalność bywała czterokrotnie niższa. Kępy gniją na gruncie zalewanym — zadbaj o przepuszczalność Trawy ozdobne nie mają dużych wymagań, ale jednego nie wybaczają: wody stojącej wokół korzeni. Na glebie ciężkiej i gliniastej zalegająca woda prowadzi wprost do gnicia korzeni. Gleba ilasta jest w dodatku słabo napowietrzona i w suszy zaskorupia się. Posadź trawy, licząc się z ich docelowym rozmiarem Trawy w pojemnikach można sadzić przez cały sezon, ale najczęściej robi się to przedwiośniem, razem z podziałem kęp. Kupując drobną roślinkę w doniczce, łatwo zapomnieć, że miskant potrafi dojść do 2 m wysokości, a trzcinnik w kwitnieniu prawie tyle samo. Nowo posadzone i podzielone kępy podlewaj przez pierwsze tygodnie Świeżo podzielona kępa ma poszarpany, mocno okrojony system korzeniowy i nie jest w stanie sama pobrać dość wody. Przy niedoborze wody brzegi liści brązowieją i zasychają. Zanim posadzisz — sprawdź odczyn gleby Wybieraj gatunki i odmiany o niskiej wrażliwości na choroby Przy zakupie wyjmij trawę z doniczki i obejrzyj korzenie Uprzątnij ścięte źdźbła — nie zostawiaj ich pod kępą Resztki roślinne pozostawione przy kępie są miejscem zarodnikowania grzybów — program ochrony powtarza to zalecenie przy każdej z chorób traw ozdobnych. Ścięte źdźbła leżące u nasady w dodatku podtrzymują wilgoć dokładnie tam, gdzie zaczyna się zgnilizna twardzikowa i ryzoktonioza.
Kwiecień	Zetnij kępę dopiero wiosną, gdy w środku zazieleni się nowy pęd To najważniejszy zabieg w całym roku i najczęściej mylony co do terminu. Pozostawione na zimę źdźbła chronią bryłę korzeniową przed przemarznięciem, a przy okazji zdobią działkę przez całą zimę liśćmi i kwiatostanami. Trawy przycięte jesienią są wyraźnie bardziej narażone na wymarznięcie. Cięcie spóźnione o kilka tygodni jest z kolei równie kosztowne — obcina już wyrośnięte młode pędy. Rozrośniętą kępę podziel wiosną Trawy dzieli się i sadzi na przedwiośniu, razem z innymi bylinami — wtedy podzielone fragmenty mają cały sezon na ukorzenienie. Podział to zarazem sposób na kępy, które rozrosły się ponad przewidziane dla nich miejsce. Doświadczenie poznańskie na czterech gatunkach seslerii daje temu zabiegowi jedyne polskie liczby, jakie udało się znaleźć: podział wykonywany na początku maja przez trzy kolejne lata dawał przeżywalność 95–100%, o ile dzielono kępę na 3–5 części. Ta sama praca pokazuje, gdzie jest granica: przy dzieleniu na najdrobniejsze możliwe fragmenty o 1–3 pędach przeżywalność bywała czterokrotnie niższa. Posadź trawy, licząc się z ich docelowym rozmiarem Trawy w pojemnikach można sadzić przez cały sezon, ale najczęściej robi się to przedwiośniem, razem z podziałem kęp. Kupując drobną roślinkę w doniczce, łatwo zapomnieć, że miskant potrafi dojść do 2 m wysokości, a trzcinnik w kwitnieniu prawie tyle samo. Nowo posadzone i podzielone kępy podlewaj przez pierwsze tygodnie Świeżo podzielona kępa ma poszarpany, mocno okrojony system korzeniowy i nie jest w stanie sama pobrać dość wody. Przy niedoborze wody brzegi liści brązowieją i zasychają. Zasil kępy na start sezonu Nawozy azotowe stosuje się wiosną i w okresie wegetacji — wtedy trawa odbudowuje ulistnienie po cięciu i faktycznie ten azot zużyje. Wybieraj gatunki i odmiany o niskiej wrażliwości na choroby Uprzątnij ścięte źdźbła — nie zostawiaj ich pod kępą Resztki roślinne pozostawione przy kępie są miejscem zarodnikowania grzybów — program ochrony powtarza to zalecenie przy każdej z chorób traw ozdobnych. Ścięte źdźbła leżące u nasady w dodatku podtrzymują wilgoć dokładnie tam, gdzie zaczyna się zgnilizna twardzikowa i ryzoktonioza. Przeglądaj kępy co dwa tygodnie przez cały sezon Szukaj białego nalotu na najmłodszych liściach 18–21°C i częste deszcze — warunki sprzyjają rdzy Ciepło około 20–24°C i deszcz — czas plamistości liści Skoczki i zmieniki — obejrzyj, ale nie opryskuj
Maj	Zasil kępy na start sezonu Nawozy azotowe stosuje się wiosną i w okresie wegetacji — wtedy trawa odbudowuje ulistnienie po cięciu i faktycznie ten azot zużyje. Przeglądaj kępy co dwa tygodnie przez cały sezon Szukaj białego nalotu na najmłodszych liściach 18–21°C i częste deszcze — warunki sprzyjają rdzy Ciepło około 20–24°C i deszcz — czas plamistości liści Deformacje i przebarwienia bez widocznego sprawcy — szpeciele Skoczki i zmieniki — obejrzyj, ale nie opryskuj
Czerwiec	Zasil kępy na start sezonu Nawozy azotowe stosuje się wiosną i w okresie wegetacji — wtedy trawa odbudowuje ulistnienie po cięciu i faktycznie ten azot zużyje. Przeglądaj kępy co dwa tygodnie przez cały sezon Szukaj białego nalotu na najmłodszych liściach 18–21°C i częste deszcze — warunki sprzyjają rdzy Ciepło około 20–24°C i deszcz — czas plamistości liści Od czerwca do września sprawdzaj źdźbła i kwiatostany na mszyce Zbielałe smugi na liściach i tablice lepowe — wciornastki Deformacje i przebarwienia bez widocznego sprawcy — szpeciele Skoczki i zmieniki — obejrzyj, ale nie opryskuj
Lipiec	Ostatni azot do końca lipca — potem już nie Przeglądaj kępy co dwa tygodnie przez cały sezon Szukaj białego nalotu na najmłodszych liściach Od czerwca do września sprawdzaj źdźbła i kwiatostany na mszyce Zbielałe smugi na liściach i tablice lepowe — wciornastki Deformacje i przebarwienia bez widocznego sprawcy — szpeciele Skoczki i zmieniki — obejrzyj, ale nie opryskuj
Sierpień	Ostatni azot do końca lipca — potem już nie Przeglądaj kępy co dwa tygodnie przez cały sezon Szukaj białego nalotu na najmłodszych liściach Od czerwca do września sprawdzaj źdźbła i kwiatostany na mszyce Zbielałe smugi na liściach i tablice lepowe — wciornastki Deformacje i przebarwienia bez widocznego sprawcy — szpeciele Skoczki i zmieniki — obejrzyj, ale nie opryskuj
Wrzesień	Jesienią fosfor i potas — usztywniają źdźbła i ograniczają choroby Przeglądaj kępy co dwa tygodnie przez cały sezon Szukaj białego nalotu na najmłodszych liściach Od czerwca do września sprawdzaj źdźbła i kwiatostany na mszyce Zbielałe smugi na liściach i tablice lepowe — wciornastki Deformacje i przebarwienia bez widocznego sprawcy — szpeciele Skoczki i zmieniki — obejrzyj, ale nie opryskuj
Październik	Jesienią zostaw kępy w spokoju — nie ścinaj ich Jesienne porządki kuszą, żeby zetrzeć wszystko do gołej ziemi, ale u traw ozdobnych to błąd, który kosztuje kondycję kępy: przycięte późną jesienią są bardziej narażone na przemarznięcie. Suche źdźbła są zimą zarówno osłoną, jak i główną wartością dekoracyjną tej grupy roślin. Jesienią fosfor i potas — usztywniają źdźbła i ograniczają choroby Jesienią przekop miejsce pod wiosenne nasadzenie Głębokie przekopanie jesienią wydobywa na powierzchnię zimujące stadia szkodników glebowych — pędraki, drutowce i rolnice — które padają łupem ptaków albo giną podczas mrozów. To najtańsze ograniczenie pędraków, jakie da się zrobić na działce. Przeglądaj kępy co dwa tygodnie przez cały sezon Szukaj białego nalotu na najmłodszych liściach Zbielałe smugi na liściach i tablice lepowe — wciornastki Deformacje i przebarwienia bez widocznego sprawcy — szpeciele Okryj na zimę Ta roślina przetrwa mróz tylko pod okryciem — usyp grubą ściółkę u nasady.
Listopad	Jesienią zostaw kępy w spokoju — nie ścinaj ich Jesienne porządki kuszą, żeby zetrzeć wszystko do gołej ziemi, ale u traw ozdobnych to błąd, który kosztuje kondycję kępy: przycięte późną jesienią są bardziej narażone na przemarznięcie. Suche źdźbła są zimą zarówno osłoną, jak i główną wartością dekoracyjną tej grupy roślin. Jesienią przekop miejsce pod wiosenne nasadzenie Głębokie przekopanie jesienią wydobywa na powierzchnię zimujące stadia szkodników glebowych — pędraki, drutowce i rolnice — które padają łupem ptaków albo giną podczas mrozów. To najtańsze ograniczenie pędraków, jakie da się zrobić na działce. Przeglądaj kępy co dwa tygodnie przez cały sezon Zbielałe smugi na liściach i tablice lepowe — wciornastki Deformacje i przebarwienia bez widocznego sprawcy — szpeciele Okryj na zimę Ta roślina przetrwa mróz tylko pod okryciem — usyp grubą ściółkę u nasady.
Grudzień	Okryj na zimę Ta roślina przetrwa mróz tylko pod okryciem — usyp grubą ściółkę u nasady.

Zależne od pogody i obserwacji

W suszy podlej kępy — rano, pod korzeń Latem trawy trzeba podlewać regularnie; przy niedoborze wody brzegi liści brązowieją i zasychają, a to u rośliny czysto dekoracyjnej oznacza utratę tego, po co ją posadziliśmy. Pora dnia nie jest obojętna: zwilżanie roślin w pełnym słońcu przypala liście i młode pędy, a zwilżanie wieczorem zostawia je mokre na całą noc, co sprzyja chorobom grzybowym.
Silnie porażoną roślinę usuń w całości
Okno pogodowe na zabieg
Kępa zamiera bez powodu — sprawdź, czy pod nią nie ma pędraków
Podgryzione u nasady źdźbła — poszukaj rolnic wieczorem

Choroby

Mączniak prawdziwy traw ozdobnych Erysiphe polygoni — Na powierzchni młodych liści i pędów biały, mączysty nalot grzybni i zarodnikowania. Początkowo pojedyncze plamy, ale w ciągu kilku dni nalot pokrywa całą powierzchnię najmłodszych liści i pędów. Na grzybni tworzą się bardzo liczne, okrągłe, drobne otocznie — początkowo jasnobrązowe, potem czarne. Wzrost porażonych roślin jest zahamowany, silnie porażone liście i pędy zamierają.
Rdze traw ozdobnych Uromyces festucae, Puccinia spp. — Na górnej stronie liści liczne, okrągłe, żółte lub pomarańczowe plamy, a od spodu w miejscach plam wypukłe, pomarańczowe lub ciemnobrązowe skupienia zarodników. Silnie porażone liście ulegają deformacji, zasychają i masowo opadają.
Plamistość liści traw ozdobnych Alternaria spp., Septoria spp., Cercospora spp., Phyllosticta spp. — Na liściach pojedyncze lub liczne jasnobrązowe plamy, szybko się powiększające, często otoczone ciemniejszą obwódką szerokości 1–2 mm. W miarę wzrostu blaszki martwa tkanka w obrębie plam wykrusza się. Przy dużym nasileniu liście żółkną, brązowieją i masowo zasychają, a na powierzchni obumarłych tkanek pojawiają się zarodniki grzyba — u septoriozy w postaci licznych czarnych punktów (piknidiów) na plamach.
Zgnilizna twardzikowa Sclerotinia sclerotiorum — Grzyb przetrwalnikuje w glebie w postaci czarnych sklerocjów o fasolowatym kształcie. W obecności rośliny żywicielskiej sklerocja kiełkują, a strzępki wrastają do podstawy pędu lub do liści stykających się z glebą. Na porażonych częściach rozwija się biała, watowata grzybnia, w której formują się początkowo białe, potem brązowiejące i czerniejące sklerocja — także wewnątrz porażonych łodyg.
Pleśń śniegowa Fusarium nivale — Objawy pojawiają się przeważnie tuż po stopnieniu śniegu: na obumierających liściach i u podstawy kępy biały lub różowy nalot grzybni, złożony z bardzo licznych zarodników konidialnych. Nalot znika przy słonecznej i wietrznej pogodzie, więc jego brak nie znaczy, że choroby nie było — na porażonych liściach zostają brązowe plamy, a na obumarłej tkance mogą pojawić się ciemne, prawie czarne otocznie. Silnie porażone części kępy brunatnieją i zamierają; rośliny, które przeżyją, są osłabione i mają zahamowany wzrost.
Zgorzel fuzaryjna Fusarium spp. — Infekowane są przede wszystkim korzenie i podstawa pędu; nekroza może rozszerzać się nawet do 2/3 wysokości sadzonki, powodując jej zamieranie lub bardzo silne zahamowanie wzrostu. Choroba rozwija się przy wysokiej wilgotności podłoża i przy dużych wahaniach temperatury.
Rizoktonioza Rhizoctonia solani — Grzyb tworzy bardzo liczne, brązowawe strzępki grzybni, które infekują podstawę pędu i korzenie; rosną one również po powierzchni wilgotnego podłoża, infekując kolejne rośliny. Pierwsze symptomy to zamieranie pojedynczych pędów i stopniowe rozszerzanie się zgnilizny. Szczególnie wrażliwe są młode, intensywnie rosnące rośliny oraz sadzonki. Na wyrośniętych kępach poradnik IOR-PIB opisuje postać inną niż szkółkarska: okrągłe plamy, wstęgi lub pierścienie w darni, podłużne, soczewkowate plamy u podstawy źdźbła z wyraźną cienką brunatną obwódką odcinającą się od zdrowej tkanki, a na liściach plamy brązowe o rozmytej krawędzi. Objaw pomocniczy: specyficzny zapach wydzielający się z darni na 12–24 h przed ujawnieniem się choroby.

Zagrożenia opisane dla rodzaju — przy konkretnym gatunku i odmianie nasilenie bywa inne.

Szkodniki

Pędraki (larwy chrabąszczowatych — guniak czerwczyk, ogrodnica niszczylistka) Scarabaeidae; Amphimallon solstitiale, Phyllopertha horticola — Larwy żerują na korzeniach, przyczyniając się do zamierania roślin. Porażona kępa żółknie, słabo trzyma się podłoża i zamiera mimo podlewania.
Mszyce traw (mszyca zbożowa, mszyca śliwowo-trzcinowa, włochatka piaskownicowo-trzcinnikowa) Sitobion avenae, Hyalopterus pruni, Laingia psammae — Żerują na liściach, źdźbłach i w kwiatostanach; w miejscach żerowania powstają żółte plamy. Włochatka tworzy kolonie na źdźbłach i dolnej stronie liści trzcinników oraz kostrzewy sinej, mszyca śliwowo-trzcinowa — duże kolonie na trzcinie.
Wciornastki traw (wciornastek zbożowy bezzębny, natrawek, trawnikowiec, kwietniczek zbożowy) Anaphothrips obscurus, Chirothrips manicatus, Aptinothrips rufus, Haplothrips aculeatus, Limothrips cerealium — Larwy i osobniki dorosłe żerują w pochwach liściowych, na liściach i w kwiatostanach, powodując odbarwianie i bielenie w miejscach żerowania. Metodyka wskazuje jako żywicieli m.in. rozplenicę japońską, trzcinnika ostrokwiatowego i strzęplicę siną.
Szpeciele traw Aceria clandestina, Abacarus hystrix, Aculodes mckenziei — Roztocze żerujące na liściach; powodują przebarwienia i zahamowanie wzrostu. Sprawcy są niewidoczni gołym okiem.
Skoczek sześciorek i skoczek trawnik Macrosteles laevis, Javesella pellucida — Pluskwiaki wysysające soki ze źdźbeł i liści; znaczenie mają głównie jako potencjalne wektory chorób wirusowych.
Zmienik lucernowiec i wysmukłek paskorogi Lygus rugulipennis, Trigonotylus caelestialium — Pluskwiaki wysysające soki z liści i wierzchołków pędów; uszkodzenia widoczne jako przebarwienia i deformacje młodych przyrostów.
Rolnice (gąsienice sówkowatych, m.in. rolnica tasiemka) Noctuidae, Noctua pronuba — Gąsienice żerują na korzeniach wszystkich gatunków traw, powodując zamieranie roślin. Żerują nocą, dniem kryją się w wierzchniej warstwie gleby.

Zagrożenia opisane dla rodzaju — przy konkretnym gatunku i odmianie nasilenie bywa inne.

Dane o tej roślinie pochodzą z: Mrozoodporność wyprowadzona z zasięgu naturalnego (GBIF × CHELSA), TRY Plant Trait Database (wydanie 6.0), Wikidata, Wikipedia (polska), World Checklist of Vascular Plants, Wysokość wyprowadzona z pomiarów TRY, Zeigerwerte von Pflanzen & Flechten in Mitteleuropa. Pełny wykaz z licencjami: źródła danych.