Zawilec

Anemone spp. roślina ozdobna

Co zrobić we wrześniu

Sadzenie Cebule i kłącza — sadź w wrz–lis · zalecenie ogólne dla grupy
Odchwaszczaj ręcznie — motyka między zawilcami robi więcej szkody PODR zalicza regularne odchwaszczanie do najważniejszych zabiegów przy bylinach. Metodyka podaje powód, który wykracza poza estetykę: chwasty „mogą być źródłem infekcji wielu patogenów i szkodników”, a przy septoriozie i szarej pleśni zaleca wprost unikanie zachwaszczenia, bo podnosi ono wilgotność wokół roślin. Metodyka dodaje jeszcze jedno: szkodniki glebowe występują najliczniej przy dużym zachwaszczeniu, szczególnie perzem.
Usuwaj przekwitłe kwiaty — przedłużysz kwitnienie o tygodnie PODR wymienia usuwanie przekwitłych kwiatostanów wśród najważniejszych zabiegów pielęgnacyjnych przy bylinach. U zawilca japońskiego ma to wyjątkowo wyraźny efekt, bo kwitnie on długo i sukcesywnie: pąki otwierają się kolejno na rozgałęzionych pędach, a roślina, która nie zawiązuje nasion, wypuszcza kolejne. Do tego dochodzi argument ochroniarski — metodyka opisuje szarą pleśń jako chorobę, której objawy pojawiają się „najczęściej na kwiatach w okresie kwitnienia roślin”, a przekwitłe płatki przyklejone do liści to typowe miejsce jej startu.
Przed założeniem rabaty sprawdź, co siedzi w ziemi
Od kwietnia raz w tygodniu obejrzyj zawilce z bliska
Czarne plamy między nerwami liści — szukaj węgorka chryzantemowca
Plamy na liściach: odróżnij rdzę od septoriozy
Parno i mglisto w czasie kwitnienia — sprawdź kwiaty na szarą pleśń

Pielęgnacja

Sadzenie Cebule i kłącza — sadź w wrz–lis · zalecenie ogólne dla grupy
Siew Wysiew pod osłony w lut–mar

Zalecenia dla gatunku — przy konkretnej odmianie mogą się różnić.

Kalendarz zabiegów

Marzec	Wybierz półcień i przygotuj próchniczną, wilgotną glebę Zawilce to rośliny runa i obrzeży zarośli — w pełnym, południowym słońcu na suchej glebie męczą się, a w cieniu drzew i budynków radzą sobie tam, gdzie większość bylin rabatowych zawodzi. Standardy kształtowania zieleni Warszawy wymieniają zawilca gajowego na obu listach dla trudnego światła: „półcień, luźne zadrzewienia” oraz „miejsca silnie ocienione”. PZD w poradach na sierpień poleca zawilce wprost jako rośliny do cienia, obok żurawek, orlików i kopytnika. Gleba ma znaczenie nie mniejsze: metodyka podkreśla, że spulchnienie i wzbogacenie w próchnicę poprawia przewiewność i zdolność magazynowania wody, a to przekłada się na odporność roślin na choroby i szkodniki. Zawilce wiosenne: gajowy pod drzewa, wieńcowy na wiosnę do gruntu To dwie różne rośliny i dwa różne terminy, a łączy je jedno: obie są geofitami, które trzeba posadzić wtedy, gdy nie ma ich widać. Zawilec gajowy tworzy pełzające kłącza i w naturalnych warunkach rozrasta się w runie lasów liściastych — Standardy zieleni Warszawy wymieniają go zarówno dla półcienia i luźnych zadrzewień, jak i dla miejsc silnie ocienionych. Zawilec wieńcowy PZD zalicza do „cebulowych na lato”, które „sadzimy wiosną, a podziwiamy latem i jesienią”. Przedwiośnie: zetnij to, co zostało z zeszłego roku Jeżeli zeszłoroczne pędy zawilca japońskiego zostały na rabacie przez zimę (a jest po temu dobry powód — chronią kępę), to teraz trzeba je usunąć, zanim wyjdą nowe liście. PZD w poradach marcowych: „Przycinamy byliny, usuwając z nich suche liście i pędy”, a w liście prac przedwiosennych jeszcze wyraźniej: „Mocno (nisko przy ziemi) przycinamy byliny, jeśli nie zrobiliśmy tego zabiegu jesienią”. Poza porządkiem chodzi o zdrowie: na resztkach roślinnych zimują sprawcy septoriozy (metodyka: „zimują piknidia i zarodniki na resztkach roślin w podłożu”) i szarej pleśni. Zdejmij zimowe okrycie — ale trzymaj je pod ręką Okrycie zdjęte za późno jest równie kosztowne, co założone za późno: pod włókniną i stroiszem w marcowym słońcu robi się ciepło i wilgotno, młode pędy się wyciągają, a rośliny zaparzają. PZD wyznacza moment: „Kiedy zaczyna robić się cieplej i prognozy nie zapowiadają już mrozów, możemy powoli zdejmować zimowe okrycia z roślin”. Druga część zalecenia jest równie ważna: „Wraz ze wzrostem temperatur rozgarniamy kopczyki usypane wokół bylin i róż oraz zdejmujemy osłony z roślin. Pamiętajmy jednak, aby mieć je stale w pogotowiu by ponownie okryć rośliny w razie ewentualnych mrozów”. Zawilec japoński wychodzi poza rabatę — ogranicz go, zanim zajmie sąsiadów Rozmnażaj z brzegu kępy — całej nie ruszaj
Kwiecień	Wybierz półcień i przygotuj próchniczną, wilgotną glebę Zawilce to rośliny runa i obrzeży zarośli — w pełnym, południowym słońcu na suchej glebie męczą się, a w cieniu drzew i budynków radzą sobie tam, gdzie większość bylin rabatowych zawodzi. Standardy kształtowania zieleni Warszawy wymieniają zawilca gajowego na obu listach dla trudnego światła: „półcień, luźne zadrzewienia” oraz „miejsca silnie ocienione”. PZD w poradach na sierpień poleca zawilce wprost jako rośliny do cienia, obok żurawek, orlików i kopytnika. Gleba ma znaczenie nie mniejsze: metodyka podkreśla, że spulchnienie i wzbogacenie w próchnicę poprawia przewiewność i zdolność magazynowania wody, a to przekłada się na odporność roślin na choroby i szkodniki. Zawilca japońskiego sadź wiosną — nie jesienią Zawilec japoński potrzebuje pełnego sezonu na zakorzenienie, zanim spotka pierwszą zimę. PODR podaje, że byliny kupione w pojemniku „najlepiej przyjmują się wiosną lub późnym latem”, a te „zakupione i posadzone późną jesienią trzeba koniecznie zabezpieczyć przed mrozem”. Przy tym gatunku łatwiej jest zdążyć z sadzeniem, niż potem walczyć o przezimowanie — a że zawilec japoński rusza późno, wiosną nie ma pokusy, żeby go przy okazji przesadzać po raz drugi. Zawilce wiosenne: gajowy pod drzewa, wieńcowy na wiosnę do gruntu To dwie różne rośliny i dwa różne terminy, a łączy je jedno: obie są geofitami, które trzeba posadzić wtedy, gdy nie ma ich widać. Zawilec gajowy tworzy pełzające kłącza i w naturalnych warunkach rozrasta się w runie lasów liściastych — Standardy zieleni Warszawy wymieniają go zarówno dla półcienia i luźnych zadrzewień, jak i dla miejsc silnie ocienionych. Zawilec wieńcowy PZD zalicza do „cebulowych na lato”, które „sadzimy wiosną, a podziwiamy latem i jesienią”. Świeże nasadzenia podlewaj regularnie przez pierwszy sezon Zawilec japoński przez pierwsze tygodnie nie ma jeszcze systemu korzeniowego wychodzącego poza bryłę, z którą go posadziłeś, a jest to roślina wymagająca stale lekko wilgotnej gleby. Przesuszenie w tym okresie nie zabija go od razu, tylko cofa go o cały sezon — kępa nie zdąży się rozrosnąć i wejdzie w zimę słaba, a to jest dokładnie ta sytuacja, w której młode nasadzenie wymarza. Ściółka pod zawilcami robi za wilgoć i za odchwaszczanie naraz Zawilce chcą gleby stale lekko wilgotnej i próchnicznej, a ściółka utrzymuje jedno i buduje drugie. PZD zaleca wprost, żeby „ziemię wokół roślin wyściółkować kilkucentymetrową warstwą kory lub drewnianych zrębków”. Metodyka dokłada argument ochroniarski: kompostowana kora sosnowa nie tylko poprawia właściwości fizyko-chemiczne gleby, ale jest „doskonałym komponentem ograniczającym rozwój patogenów w glebie i zabezpieczającym rośliny przed infekcją przez grzyby glebowe”. Trzeci zysk jest praktyczny: metodyka wskazuje ściółkowanie jako metodę, która w połączeniu z ręcznym odchwaszczaniem wystarcza i pozwala zrezygnować z chemii przeciw chwastom. Kompost wiosną — i uwaga na azot Zawilce nie są roślinami żarłocznymi i najlepiej reagują na próchnicę, a nie na nawóz mineralny. PZD zalicza wzbogacanie gleby kompostem do prac marcowych na rabatach. Metodyka podaje jednak dwa twarde ograniczenia dla azotu i oba dotyczą wprost chorób tego gatunku: nadmiar azotu daje „bujny rozwój liści, słabe kwitnienie; tkanki wiotkie podatne na patogeny i szkodniki”, a „zbyt obfite nawożenie nawozami azotowymi przy niedoborze fosforu jest przyczyną występowania w dużym nasileniu patogenów bezwzględnych (mączniaki prawdziwe, rdze), zaś nawozy fosforowe i potasowe ograniczają występowanie tych chorób”. Mączniak prawdziwy i dwie rdze to trzy z sześciu chorób zawilca w metodyce. Przedwiośnie: zetnij to, co zostało z zeszłego roku Jeżeli zeszłoroczne pędy zawilca japońskiego zostały na rabacie przez zimę (a jest po temu dobry powód — chronią kępę), to teraz trzeba je usunąć, zanim wyjdą nowe liście. PZD w poradach marcowych: „Przycinamy byliny, usuwając z nich suche liście i pędy”, a w liście prac przedwiosennych jeszcze wyraźniej: „Mocno (nisko przy ziemi) przycinamy byliny, jeśli nie zrobiliśmy tego zabiegu jesienią”. Poza porządkiem chodzi o zdrowie: na resztkach roślinnych zimują sprawcy septoriozy (metodyka: „zimują piknidia i zarodniki na resztkach roślin w podłożu”) i szarej pleśni. Zdejmij zimowe okrycie — ale trzymaj je pod ręką Okrycie zdjęte za późno jest równie kosztowne, co założone za późno: pod włókniną i stroiszem w marcowym słońcu robi się ciepło i wilgotno, młode pędy się wyciągają, a rośliny zaparzają. PZD wyznacza moment: „Kiedy zaczyna robić się cieplej i prognozy nie zapowiadają już mrozów, możemy powoli zdejmować zimowe okrycia z roślin”. Druga część zalecenia jest równie ważna: „Wraz ze wzrostem temperatur rozgarniamy kopczyki usypane wokół bylin i róż oraz zdejmujemy osłony z roślin. Pamiętajmy jednak, aby mieć je stale w pogotowiu by ponownie okryć rośliny w razie ewentualnych mrozów”. Nawrót mrozu wiosną — przykryj to, co już wyszło Odchwaszczaj ręcznie — motyka między zawilcami robi więcej szkody PODR zalicza regularne odchwaszczanie do najważniejszych zabiegów przy bylinach. Metodyka podaje powód, który wykracza poza estetykę: chwasty „mogą być źródłem infekcji wielu patogenów i szkodników”, a przy septoriozie i szarej pleśni zaleca wprost unikanie zachwaszczenia, bo podnosi ono wilgotność wokół roślin. Metodyka dodaje jeszcze jedno: szkodniki glebowe występują najliczniej przy dużym zachwaszczeniu, szczególnie perzem. Zawilec japoński wychodzi poza rabatę — ogranicz go, zanim zajmie sąsiadów Rozmnażaj z brzegu kępy — całej nie ruszaj Od kwietnia raz w tygodniu obejrzyj zawilce z bliska Po deszczu sprawdź, czy ślimaki nie wyjadają młodych liści
Maj	Wybierz półcień i przygotuj próchniczną, wilgotną glebę Zawilce to rośliny runa i obrzeży zarośli — w pełnym, południowym słońcu na suchej glebie męczą się, a w cieniu drzew i budynków radzą sobie tam, gdzie większość bylin rabatowych zawodzi. Standardy kształtowania zieleni Warszawy wymieniają zawilca gajowego na obu listach dla trudnego światła: „półcień, luźne zadrzewienia” oraz „miejsca silnie ocienione”. PZD w poradach na sierpień poleca zawilce wprost jako rośliny do cienia, obok żurawek, orlików i kopytnika. Gleba ma znaczenie nie mniejsze: metodyka podkreśla, że spulchnienie i wzbogacenie w próchnicę poprawia przewiewność i zdolność magazynowania wody, a to przekłada się na odporność roślin na choroby i szkodniki. Zawilca japońskiego sadź wiosną — nie jesienią Zawilec japoński potrzebuje pełnego sezonu na zakorzenienie, zanim spotka pierwszą zimę. PODR podaje, że byliny kupione w pojemniku „najlepiej przyjmują się wiosną lub późnym latem”, a te „zakupione i posadzone późną jesienią trzeba koniecznie zabezpieczyć przed mrozem”. Przy tym gatunku łatwiej jest zdążyć z sadzeniem, niż potem walczyć o przezimowanie — a że zawilec japoński rusza późno, wiosną nie ma pokusy, żeby go przy okazji przesadzać po raz drugi. Świeże nasadzenia podlewaj regularnie przez pierwszy sezon Zawilec japoński przez pierwsze tygodnie nie ma jeszcze systemu korzeniowego wychodzącego poza bryłę, z którą go posadziłeś, a jest to roślina wymagająca stale lekko wilgotnej gleby. Przesuszenie w tym okresie nie zabija go od razu, tylko cofa go o cały sezon — kępa nie zdąży się rozrosnąć i wejdzie w zimę słaba, a to jest dokładnie ta sytuacja, w której młode nasadzenie wymarza. Ściółka pod zawilcami robi za wilgoć i za odchwaszczanie naraz Zawilce chcą gleby stale lekko wilgotnej i próchnicznej, a ściółka utrzymuje jedno i buduje drugie. PZD zaleca wprost, żeby „ziemię wokół roślin wyściółkować kilkucentymetrową warstwą kory lub drewnianych zrębków”. Metodyka dokłada argument ochroniarski: kompostowana kora sosnowa nie tylko poprawia właściwości fizyko-chemiczne gleby, ale jest „doskonałym komponentem ograniczającym rozwój patogenów w glebie i zabezpieczającym rośliny przed infekcją przez grzyby glebowe”. Trzeci zysk jest praktyczny: metodyka wskazuje ściółkowanie jako metodę, która w połączeniu z ręcznym odchwaszczaniem wystarcza i pozwala zrezygnować z chemii przeciw chwastom. Kompost wiosną — i uwaga na azot Zawilce nie są roślinami żarłocznymi i najlepiej reagują na próchnicę, a nie na nawóz mineralny. PZD zalicza wzbogacanie gleby kompostem do prac marcowych na rabatach. Metodyka podaje jednak dwa twarde ograniczenia dla azotu i oba dotyczą wprost chorób tego gatunku: nadmiar azotu daje „bujny rozwój liści, słabe kwitnienie; tkanki wiotkie podatne na patogeny i szkodniki”, a „zbyt obfite nawożenie nawozami azotowymi przy niedoborze fosforu jest przyczyną występowania w dużym nasileniu patogenów bezwzględnych (mączniaki prawdziwe, rdze), zaś nawozy fosforowe i potasowe ograniczają występowanie tych chorób”. Mączniak prawdziwy i dwie rdze to trzy z sześciu chorób zawilca w metodyce. Nawrót mrozu wiosną — przykryj to, co już wyszło Odchwaszczaj ręcznie — motyka między zawilcami robi więcej szkody PODR zalicza regularne odchwaszczanie do najważniejszych zabiegów przy bylinach. Metodyka podaje powód, który wykracza poza estetykę: chwasty „mogą być źródłem infekcji wielu patogenów i szkodników”, a przy septoriozie i szarej pleśni zaleca wprost unikanie zachwaszczenia, bo podnosi ono wilgotność wokół roślin. Metodyka dodaje jeszcze jedno: szkodniki glebowe występują najliczniej przy dużym zachwaszczeniu, szczególnie perzem. Zaznacz miejsce zawilców wiosennych, zanim znikną To jest jedyny zabieg w tym rekordzie, którego nie ma w żadnym źródle, a mimo to jest tu, bo bez niego użytkownik zrobi jeden z dwóch błędów. Pierwszy: w czerwcu zgłasza chorobę rośliny, która ZASCHŁA ZGODNIE Z PLANEM — zawilec gajowy i wieńcowy po przekwitnięciu wciągają się pod ziemię i ich liście żółkną i zamierają, co jest normalnym końcem sezonu geofitu, a nie suszą ani zgnilizną. Drugi, kosztowniejszy: w lipcu przekopuje „puste” miejsce na rabacie i przecina kłącza albo wyrzuca je z ziemią. Metodyka niczego takiego nie opisuje, ale przy tej roślinie nic innego nie chroni użytkownika przed pomyleniem spoczynku z chorobą. Od kwietnia raz w tygodniu obejrzyj zawilce z bliska Czarne plamy między nerwami liści — szukaj węgorka chryzantemowca Plamy na liściach: odróżnij rdzę od septoriozy Po deszczu sprawdź, czy ślimaki nie wyjadają młodych liści
Czerwiec	Odchwaszczaj ręcznie — motyka między zawilcami robi więcej szkody PODR zalicza regularne odchwaszczanie do najważniejszych zabiegów przy bylinach. Metodyka podaje powód, który wykracza poza estetykę: chwasty „mogą być źródłem infekcji wielu patogenów i szkodników”, a przy septoriozie i szarej pleśni zaleca wprost unikanie zachwaszczenia, bo podnosi ono wilgotność wokół roślin. Metodyka dodaje jeszcze jedno: szkodniki glebowe występują najliczniej przy dużym zachwaszczeniu, szczególnie perzem. Zaznacz miejsce zawilców wiosennych, zanim znikną To jest jedyny zabieg w tym rekordzie, którego nie ma w żadnym źródle, a mimo to jest tu, bo bez niego użytkownik zrobi jeden z dwóch błędów. Pierwszy: w czerwcu zgłasza chorobę rośliny, która ZASCHŁA ZGODNIE Z PLANEM — zawilec gajowy i wieńcowy po przekwitnięciu wciągają się pod ziemię i ich liście żółkną i zamierają, co jest normalnym końcem sezonu geofitu, a nie suszą ani zgnilizną. Drugi, kosztowniejszy: w lipcu przekopuje „puste” miejsce na rabacie i przecina kłącza albo wyrzuca je z ziemią. Metodyka niczego takiego nie opisuje, ale przy tej roślinie nic innego nie chroni użytkownika przed pomyleniem spoczynku z chorobą. Od kwietnia raz w tygodniu obejrzyj zawilce z bliska Czarne plamy między nerwami liści — szukaj węgorka chryzantemowca Plamy na liściach: odróżnij rdzę od septoriozy
Lipiec	Odchwaszczaj ręcznie — motyka między zawilcami robi więcej szkody PODR zalicza regularne odchwaszczanie do najważniejszych zabiegów przy bylinach. Metodyka podaje powód, który wykracza poza estetykę: chwasty „mogą być źródłem infekcji wielu patogenów i szkodników”, a przy septoriozie i szarej pleśni zaleca wprost unikanie zachwaszczenia, bo podnosi ono wilgotność wokół roślin. Metodyka dodaje jeszcze jedno: szkodniki glebowe występują najliczniej przy dużym zachwaszczeniu, szczególnie perzem. Od kwietnia raz w tygodniu obejrzyj zawilce z bliska Czarne plamy między nerwami liści — szukaj węgorka chryzantemowca Plamy na liściach: odróżnij rdzę od septoriozy
Sierpień	Odchwaszczaj ręcznie — motyka między zawilcami robi więcej szkody PODR zalicza regularne odchwaszczanie do najważniejszych zabiegów przy bylinach. Metodyka podaje powód, który wykracza poza estetykę: chwasty „mogą być źródłem infekcji wielu patogenów i szkodników”, a przy septoriozie i szarej pleśni zaleca wprost unikanie zachwaszczenia, bo podnosi ono wilgotność wokół roślin. Metodyka dodaje jeszcze jedno: szkodniki glebowe występują najliczniej przy dużym zachwaszczeniu, szczególnie perzem. Usuwaj przekwitłe kwiaty — przedłużysz kwitnienie o tygodnie PODR wymienia usuwanie przekwitłych kwiatostanów wśród najważniejszych zabiegów pielęgnacyjnych przy bylinach. U zawilca japońskiego ma to wyjątkowo wyraźny efekt, bo kwitnie on długo i sukcesywnie: pąki otwierają się kolejno na rozgałęzionych pędach, a roślina, która nie zawiązuje nasion, wypuszcza kolejne. Do tego dochodzi argument ochroniarski — metodyka opisuje szarą pleśń jako chorobę, której objawy pojawiają się „najczęściej na kwiatach w okresie kwitnienia roślin”, a przekwitłe płatki przyklejone do liści to typowe miejsce jej startu. Od kwietnia raz w tygodniu obejrzyj zawilce z bliska Czarne plamy między nerwami liści — szukaj węgorka chryzantemowca Plamy na liściach: odróżnij rdzę od septoriozy Parno i mglisto w czasie kwitnienia — sprawdź kwiaty na szarą pleśń
Wrzesień	Odchwaszczaj ręcznie — motyka między zawilcami robi więcej szkody PODR zalicza regularne odchwaszczanie do najważniejszych zabiegów przy bylinach. Metodyka podaje powód, który wykracza poza estetykę: chwasty „mogą być źródłem infekcji wielu patogenów i szkodników”, a przy septoriozie i szarej pleśni zaleca wprost unikanie zachwaszczenia, bo podnosi ono wilgotność wokół roślin. Metodyka dodaje jeszcze jedno: szkodniki glebowe występują najliczniej przy dużym zachwaszczeniu, szczególnie perzem. Usuwaj przekwitłe kwiaty — przedłużysz kwitnienie o tygodnie PODR wymienia usuwanie przekwitłych kwiatostanów wśród najważniejszych zabiegów pielęgnacyjnych przy bylinach. U zawilca japońskiego ma to wyjątkowo wyraźny efekt, bo kwitnie on długo i sukcesywnie: pąki otwierają się kolejno na rozgałęzionych pędach, a roślina, która nie zawiązuje nasion, wypuszcza kolejne. Do tego dochodzi argument ochroniarski — metodyka opisuje szarą pleśń jako chorobę, której objawy pojawiają się „najczęściej na kwiatach w okresie kwitnienia roślin”, a przekwitłe płatki przyklejone do liści to typowe miejsce jej startu. Przed założeniem rabaty sprawdź, co siedzi w ziemi Od kwietnia raz w tygodniu obejrzyj zawilce z bliska Czarne plamy między nerwami liści — szukaj węgorka chryzantemowca Plamy na liściach: odróżnij rdzę od septoriozy Parno i mglisto w czasie kwitnienia — sprawdź kwiaty na szarą pleśń
Październik	Usuwaj przekwitłe kwiaty — przedłużysz kwitnienie o tygodnie PODR wymienia usuwanie przekwitłych kwiatostanów wśród najważniejszych zabiegów pielęgnacyjnych przy bylinach. U zawilca japońskiego ma to wyjątkowo wyraźny efekt, bo kwitnie on długo i sukcesywnie: pąki otwierają się kolejno na rozgałęzionych pędach, a roślina, która nie zawiązuje nasion, wypuszcza kolejne. Do tego dochodzi argument ochroniarski — metodyka opisuje szarą pleśń jako chorobę, której objawy pojawiają się „najczęściej na kwiatach w okresie kwitnienia roślin”, a przekwitłe płatki przyklejone do liści to typowe miejsce jej startu. Jesienią zetnij zaschnięte pędy — albo zostaw je do wiosny PODR wymienia ścinanie zeschniętych pędów po okresie wegetacji wśród podstawowych zabiegów przy bylinach, a PZD zalicza to do prac listopadowych: „Przycinamy uschnięte części bylin na rabatach […] Pozostawiamy tylko te gatunki, które będą ładnie wyglądały zimą”. Przy zawilcu japońskim wybór jest realny: zeszłoroczne pędy zostawione na zimę stanowią dodatkową osłonę kępy, a ścięcie ich do samej ziemi tuż przed mrozami odsłania szyjkę. Argumentem po drugiej stronie jest higiena — na resztkach zimują sprawcy septoriozy i szarej pleśni. Pierwsza zima zawilca japońskiego — okryj młode kępy Najbardziej narażona jest roślina, która nie zdążyła się zakorzenić: PODR pisze wprost, że byliny zakupione i posadzone późną jesienią „trzeba koniecznie zabezpieczyć przed mrozem”. PZD podaje sposób i moment: „Gatunki bylin wrażliwych na mrozy osłaniamy warstwą ściółki, słomą, agrowłókniną lub stroiszem z gałązek drzew iglastych, jeśli ujemna temperatura utrzymuje się przez kilka dni” oraz — o właściwym terminie — „Nie okrywamy roślin zbyt wcześnie, kiedy zdarzają się jeszcze ciepłe dni; najlepiej rozpocząć osłanianie po pierwszych, jesiennych przymrozkach, tak by rośliny się nie zaparzały”. UWAGA: żadne ze źródeł nie wymienia zawilca z nazwy wśród bylin wymagających okrycia — przypisanie mu tej potrzeby w pierwszą zimę jest interpolacją. Zbierz opadłe liście z rabaty — na nich zimują sprawcy plamistości Metodyka zaleca to niezależnie od gatunku: „jesienią wskazane jest zbieranie opadłych liści i ich spalenie, aby nie dopuścić do przezimowania wielu grzybów chorobotwórczych i szkodników”, a przy septoriozie mówi wprost, że „zimują piknidia i zarodniki na resztkach roślin w podłożu” i że „opadłe liście z roślin należy zbierać i palić”. Przy rdzy powtarza to samo. Zawilce rosną najczęściej pod drzewami, więc liści na ich rabacie jest więcej niż gdziekolwiek indziej na działce. Przed założeniem rabaty sprawdź, co siedzi w ziemi Czarne plamy między nerwami liści — szukaj węgorka chryzantemowca Plamy na liściach: odróżnij rdzę od septoriozy Parno i mglisto w czasie kwitnienia — sprawdź kwiaty na szarą pleśń
Listopad	Jesienią zetnij zaschnięte pędy — albo zostaw je do wiosny PODR wymienia ścinanie zeschniętych pędów po okresie wegetacji wśród podstawowych zabiegów przy bylinach, a PZD zalicza to do prac listopadowych: „Przycinamy uschnięte części bylin na rabatach […] Pozostawiamy tylko te gatunki, które będą ładnie wyglądały zimą”. Przy zawilcu japońskim wybór jest realny: zeszłoroczne pędy zostawione na zimę stanowią dodatkową osłonę kępy, a ścięcie ich do samej ziemi tuż przed mrozami odsłania szyjkę. Argumentem po drugiej stronie jest higiena — na resztkach zimują sprawcy septoriozy i szarej pleśni. Pierwsza zima zawilca japońskiego — okryj młode kępy Najbardziej narażona jest roślina, która nie zdążyła się zakorzenić: PODR pisze wprost, że byliny zakupione i posadzone późną jesienią „trzeba koniecznie zabezpieczyć przed mrozem”. PZD podaje sposób i moment: „Gatunki bylin wrażliwych na mrozy osłaniamy warstwą ściółki, słomą, agrowłókniną lub stroiszem z gałązek drzew iglastych, jeśli ujemna temperatura utrzymuje się przez kilka dni” oraz — o właściwym terminie — „Nie okrywamy roślin zbyt wcześnie, kiedy zdarzają się jeszcze ciepłe dni; najlepiej rozpocząć osłanianie po pierwszych, jesiennych przymrozkach, tak by rośliny się nie zaparzały”. UWAGA: żadne ze źródeł nie wymienia zawilca z nazwy wśród bylin wymagających okrycia — przypisanie mu tej potrzeby w pierwszą zimę jest interpolacją. Zbierz opadłe liście z rabaty — na nich zimują sprawcy plamistości Metodyka zaleca to niezależnie od gatunku: „jesienią wskazane jest zbieranie opadłych liści i ich spalenie, aby nie dopuścić do przezimowania wielu grzybów chorobotwórczych i szkodników”, a przy septoriozie mówi wprost, że „zimują piknidia i zarodniki na resztkach roślin w podłożu” i że „opadłe liście z roślin należy zbierać i palić”. Przy rdzy powtarza to samo. Zawilce rosną najczęściej pod drzewami, więc liści na ich rabacie jest więcej niż gdziekolwiek indziej na działce. Przed założeniem rabaty sprawdź, co siedzi w ziemi Czarne plamy między nerwami liści — szukaj węgorka chryzantemowca Plamy na liściach: odróżnij rdzę od septoriozy

Zależne od pogody i obserwacji

Susza w sezonie: podlej zawilce pod korzeń, rano Zawilec japoński kwitnie w drugiej połowie lata i we wrześniu — czyli dokładnie wtedy, gdy gleba na działce jest najbardziej wyczerpana. Przesuszenie w czasie zawiązywania pąków skraca i psuje kwitnienie, a metodyka podaje objaw, po którym niedobór wody widać najwcześniej: „wiosną lub w lecie przy niedoborze wody następuje brązowienie i zasychanie brzegów liści”. Osobna sprawa to sposób podlewania: zwilżony liść to prosta droga do mączniaka rzekomego i szarej pleśni, więc w tym zabiegu ważniejsze od tego, ILE podlać, jest to, JAK.
Chłodno, wilgotno, 15–20°C — sprawdź spody liści na mączniaka rzekomego
Po wykryciu choroby — najpierw usuń porażone części
Oprysk to ostateczność — i nigdy w czasie kwitnienia

Choroby

Mączniak rzekomy rutewki i zawilca Plasmopara pygmaea — Metodyka wymienia tę chorobę w tab. 13 (s. 81) z żywicielami „rutewka, zawilec”, ale nie opisuje jej objawów NA ZAWILCU — poniższy opis to ogólna charakterystyka mączniaków rzekomych z rozdz. 8.2, pokazana na przykładzie innych roślin. Objawy różnią się wyglądem w zależności od gatunku rośliny, patogena i warunków rozwoju. Wspólny schemat: na górnej stronie liści pojawiają się plamy (żółte, chlorotyczne, później czerwieniejące lub brązowiejące, często ograniczone nerwami), a NA SPODNIEJ STRONIE liści, dokładnie w miejscu plam, widoczny jest obfity, jasny nalot zarodników. Silnie porażone liście brązowieją i obumierają, a kwiaty tracą dekoracyjność. Grzyb zimuje w postaci grzybni na roślinach.
Mączniak prawdziwy ubiorka i zawilca Erysiphe polygoni — Metodyka wymienia tę chorobę w tab. 13a (s. 83) z żywicielami „ubiorek, zawilec”, bez opisu objawów na zawilcu — poniżej ogólna charakterystyka mączniaków prawdziwych z rozdz. 8.2. Choroba pojawia się na powierzchni młodych liści i pędów, a niekiedy płatków kwiatowych, w postaci białego, mączystego nalotu grzybni i zarodnikowania grzyba. Początkowo są to pojedyncze plamy mączystego nalotu na blaszce liściowej, a w ciągu kilku dni nalot pokrywa całą powierzchnię najmłodszych liści i pędów. Na grzybni formowane są bardzo liczne, okrągłe, drobne, jasnobrązowe, a następnie czarne otocznie. Wzrost porażonych roślin jest zahamowany, a silnie porażone liście i pędy zamierają.
Septorioza zawilca Septoria anemones — Metodyka wymienia septoriozę zawilca w tab. 13b (s. 84), bez opisu objawów na tej roślinie — poniżej ogólny opis septorioz z rozdz. 8.2. Na liściach pojawiają się brązowe plamy o średnicy od kilkunastu milimetrów do kilku centymetrów, otoczone ciemnobrązową lub czerwoną obwódką. Silnie porażone liście żółkną i masowo opadają. Na powierzchni plam znajdują się liczne czarne punkty — piknidia, czyli skupienia zarodników grzyba; wewnątrz piknidium zarodniki są sklejone galaretowatą substancją, która rozluźnia się pod wpływem wody i pozwala im wydostać się na zewnątrz. Grzyb wnika do liści przez aparaty szparkowe, a objawy pojawiają się po kilku, a nawet kilkunastu dniach od infekcji. Zimują piknidia i zarodniki na resztkach roślin w podłożu.
Rdza rutewki, sasanki i zawilca Tranzschelia anemones — Metodyka wymienia tę rdzę w tab. 13b (s. 84) z żywicielami „rutewka, sasanka zwyczajna, zawilec”, bez opisu objawów na zawilcu — poniżej ogólna charakterystyka rdz z rozdz. 8.2. Najczęściej na górnej stronie liści pojawiają się liczne, okrągłe, żółte lub pomarańczowe plamy, a od spodu, w miejscu plam, tworzą się pomarańczowe lub ciemnobrązowe, WYPUKŁE skupienia zarodników — wypukłość i pylenie po potarciu palcem są cechą rozstrzygającą. Porażone liście ulegają deformacji, zasychają i masowo opadają, a na opadłych liściach zimują teliospory, które wiosną kiełkują i zakażają nowo pojawiające się liście.
Rdza rutewki i śliwy Tranzschelia pruni-spinosae — Druga rdza wymieniona przez metodykę dla zawilca (tab. 13b, s. 84, żywiciele: „rutewka, przylaszczka, zawilec”), bez opisu objawów. Obraz na liściach jest taki sam jak przy rdzy rutewki, sasanki i zawilca: żółtopomarańczowe plamy na wierzchu, wypukłe skupienia zarodników od spodu, deformacja i zasychanie liści. Cechą wyróżniającą jest DWUDOMOWOŚĆ: sprawca zmienia żywiciela, a jego drugim gospodarzem jest śliwa i tarnina. Metodyka opisuje mechanizm ogólnie przy rdzach dwudomowych — zarodniki formowane na jednym żywicielu zakażają drugiego, a cykl podtrzymuje obecność obu roślin w pobliżu siebie.
Szara pleśń Botrytis cinerea — Metodyka wymienia szarą pleśń w tab. 4a (s. 58) jako chorobę „wielu gatunków bylin oraz krzewów liściastych i iglastych” — zawilec nie jest przy niej wymieniony z nazwy, ale jako bylina mieści się w tej grupie. Objawy pojawiają się na każdym etapie rozwoju rośliny i na wszystkich częściach nadziemnych. Na liściach tworzą się pojedyncze, wodniste, brązowe, szybko powiększające się plamy, które zamierają. Najczęściej jednak objawy pojawiają się na kwiatach w okresie kwitnienia: na płatkach powstają plamy, które w ciągu 2–3 dni obejmują całą tkankę. Przy wysokiej wilgotności powietrza plamy są wodniste i gwałtownie się powiększają, przy niskiej — zasychają i wykruszają się. W korzystnych warunkach na powierzchni plam tworzy się obfity, szary, pylący nalot zarodników — objaw rozstrzygający. Wewnątrz obumarłych tkanek pojawiają się czarne, błyszczące, twarde sklerocja o średnicy 1–15 mm.
Fytoftoroza Phytophthora cryptogea, Ph. plurivora — Zawilec nie jest wymieniony z nazwy — choroba dopisana jako patogen glebowy bylin. Metodyka (tab. 4, s. 57) podaje Phytophthora cryptogea jako sprawcę występującego na „wielu gatunkach roślin, w tym bylinach”, a Ph. plurivora na „wielu gatunkach bylin”. Obraz praktyczny: pojedyncze pędy i całe kępy więdną mimo wilgotnej gleby, szarzeją lub brązowieją, a u nasady, po zdjęciu wierzchnich tkanek, widać brunatną zgniliznę przechodzącą na korzenie i kłącza.

Szkodniki

Węgorek chryzantemowiec Aphelenchoides ritzemabosi — Jedyny szkodnik, przy którym metodyka wymienia zawilca (japońskiego) z nazwy — tab. 5 „Szkodniki wielożerne – nicienie, roztocze, wciornastki”, s. 60. Objawy według metodyki: „Wzrost pędu głównego, a także rozwój pąków kwiatowych zahamowany. Na liściach ciemne, prawie czarne plamy pomiędzy nerwami”. Nicień „żeruje i rozmnaża się wewnątrz liści i pąków kwiatowych roślin zielnych i krzewów”, co oznacza, że jest poza zasięgiem zabiegów powierzchniowych. Samica ma ciało nitkowate, długości 0,7–1,2 mm, bezbarwne, z głową wyraźnie wyodrębnioną od reszty ciała; samiec podobny, nieco mniejszy. Lista żywicieli obejmuje wiele bylin uprawianych obok zawilca: złocień, bodziszek wielkokwiatowy, rudbekię, jeżówkę purpurową, żurawkę, brunerę, pełnik chiński, lawendę, dąbrówkę rozłogową, jaskra, szałwię, wiesiołek, naparstnicę ogrodową, a z krzewów powojnik, krzewuszkę i budleję.
Ślimaki Gastropoda — UWAGA: zawilec NIE jest wymieniony w źródle jako żywiciel — organizm dopisany przez analogię do innych bylin. Metodyka wymienia ślimaki (pomrów wielki, ślinik luzytański, wstężyk ogrodowy) w tab. 5b jako szkodniki wielu gatunków bylin, m.in. bergenii sercowatej, dzwonka ogrodowego, funkii i jasnoty, powodujące „w liściach nieregularne dziury, a wokół nich ślady zaschniętego śluzu”. Przy zawilcu ryzyko jest największe wiosną, na młodych, miękkich liściach i na świeżych nasadzeniach, oraz w miejscach wilgotnych i ocienionych — czyli dokładnie tam, gdzie zawilce sadzi się najchętniej.
Szkodniki glebowe (pędraki, drutowce, rolnice, larwy opuchlaków) — UWAGA: zawilec NIE jest wymieniony w źródle jako żywiciel — organizm dopisany przez analogię, na podstawie ogólnego zalecenia metodyki dotyczącego zakładania nasadzeń roślin ozdobnych. Larwy żerują na korzeniach i podstawie roślin oraz na organach podziemnych. Metodyka podkreśla, że są to owady o kilkuletnim cyklu rozwojowym i że występują najliczniej na glebach lekkich oraz przy dużym zachwaszczeniu, szczególnie perzem. Przy zawilcu znaczenie wynika z budowy rośliny: płytko leżące kłącza i bulwy są dla larw łatwo dostępne, a raz posadzonej kępy nie rozkopuje się co roku.

Odmiany

Odmiany dziedziczą zalecenia po gatunku; różnią się pokrojem, barwą i wysokością.

Zawilec 'Pretty Lady Emily' Anemone 'Pretty Lady Emily'

Dane o tej roślinie pochodzą z: Unsere Freiland-Stauden (Wiedeń 1922). Pełny wykaz z licencjami: źródła danych.