Agrest

Ribes uva-crispa krzew owocowy

Co zrobić w październiku

Sadzenie Materiał gołokorzenny — sadź w mar, kwi, paź, lis · zalecenie ogólne dla grupy
Jesienią wygrab i usuń opadłe liście Antraknoza zimuje na opadłych liściach i wiosną właśnie z nich zaczyna infekcje; tak samo zimuje europejski mączniak. Usunięcie liści przerywa cykl bez żadnego oprysku.
Co 3–4 lata sprawdź odczyn gleby i w razie potrzeby wapnuj Agrest lubi glebę lekko kwaśną, pH 6,2–6,7. Na glebie zbyt kwaśnej gorzej pobiera fosfor i magnez, a krzew słabiej rośnie i plonuje.
Nowe krzewy sadź jesienią, trochę głębiej niż rosły Agrest bardzo wcześnie rusza wiosną, więc przy sadzeniu wiosennym łatwo uszkodzić nabrzmiałe pąki. Jesienią gleba jest wilgotna i krzew zdąży się ukorzenić przed zimą.
Okryj na zimę Ta roślina przetrwa mróz tylko pod okryciem — okryj ją, zanim przyjdą pierwsze mrozy.

Pielęgnacja

Sadzenie Materiał gołokorzenny — sadź w mar, kwi, paź, lis · zalecenie ogólne dla grupy
Siew Wysiew przed zimą, na mróz

Zalecenia dla gatunku — przy konkretnej odmianie mogą się różnić.

Wymagania

Stanowisko	słońce, półcień · szacunek
Wysokość	50 cm–1,5 m
Kwitnienie	kwi–maj
Kolor kwiatów	biały, zielony, różowy
Gleba	żyzna, próchniczna
Wilgotność	umiarkowanie wilgotna
Odczyn	lekko kwaśna
Mrozoodporność	mrozoodporna pod okryciem · strefa 6+
Pokrój	krzew

Kalendarz zabiegów

Luty	Przytnij krzew w lutym lub marcu, zanim ruszą pąki Zagęszczony krzew długo stoi mokry i łatwo łapie mączniaka i szarą pleśń, a gęstwiny nie da się dokładnie opryskać. Najstarsze pędy plonują już słabo. Przy okazji usuwasz pędy z zimującą gąsienicą przeziernika i wierzchołki z zimującym mączniakiem. Przetnij kilka wyciętych pędów wzdłuż — przeziernik porzeczkowiec
Marzec	Przytnij krzew w lutym lub marcu, zanim ruszą pąki Zagęszczony krzew długo stoi mokry i łatwo łapie mączniaka i szarą pleśń, a gęstwiny nie da się dokładnie opryskać. Najstarsze pędy plonują już słabo. Przy okazji usuwasz pędy z zimującą gąsienicą przeziernika i wierzchołki z zimującym mączniakiem. Przetnij kilka wyciętych pędów wzdłuż — przeziernik porzeczkowiec
Kwiecień	Wytnij wierzchołki pędów z mączniakiem, zanim krzew zakwitnie Amerykański mączniak zimuje na porażonych pędach, a wiosną z nich zaczyna nowy sezon. Usunięcie porażonych końców pędów zmniejsza źródło choroby i poprawia skuteczność każdej późniejszej ochrony — szczególnie tam, gdzie rok wcześniej choroba była silna. Chroń odmiany podatne przed mączniakiem — od tuż przed kwitnieniem do zbioru Deszcz przy 16–21°C — zagrożenie antraknozą liści Ciepło i wilgotno — przewietrz krzew przed szarą pleśnią Wiosną wyściółkuj ziemię pod krzewem Ściółka ogranicza chwasty, wyrównuje wilgotność i temperaturę gleby, a rozkładając się dokarmia krzew. Przy płytkich korzeniach agrestu to bezpieczniejsze niż częste spulchnianie. Odchwaść pod krzewami na przełomie kwietnia i maja oraz w czerwcu Agrest najbardziej cierpi od konkurencji chwastów od kwietnia do sierpnia, a zachwaszczenie sprzyja przędziorkom, mszycom i chorobom grzybowym. Nawóź azotem wczesną wiosną, oszczędnie Agrest ma umiarkowane potrzeby azotowe. Nadmiar azotu daje zbyt silny wzrost i zagęszczenie krzewu, a to sprzyja mączniakowi, szarej pleśni i szkodnikom. Niedobór widać po jasnych liściach, cienkich pędach i słabym zawiązywaniu pąków kwiatowych. Sprawdzaj spody liści — przędziorek chmielowiec Przeglądaj wierzchołki pędów na mszyce Wczesną wiosną poszukaj na pędach złóż jaj zwójki Gdy nabrzmiewają pąki, obejrzyj korę pędów — misecznik W czasie kwitnienia obejrzyj liście — jasne pasy wzdłuż nerwów Wirus otaśmienia nerwów hamuje wzrost krzewu i obniża plon podatnych odmian. Objawy widać wiosną; w letnie upały znikają, więc to jedyny dobry moment na ocenę.
Maj	Chroń odmiany podatne przed mączniakiem — od tuż przed kwitnieniem do zbioru Oglądaj końce pędów i owoce — pierwsze plamy mączniaka Deszcz przy 16–21°C — zagrożenie antraknozą liści Ciepło i wilgotno — przewietrz krzew przed szarą pleśnią Odchwaść pod krzewami na przełomie kwietnia i maja oraz w czerwcu Agrest najbardziej cierpi od konkurencji chwastów od kwietnia do sierpnia, a zachwaszczenie sprzyja przędziorkom, mszycom i chorobom grzybowym. Sprawdzaj spody liści — przędziorek chmielowiec Zawieś pułapkę feromonową na przeziernika Przeglądaj wierzchołki pędów na mszyce Pod koniec kwitnienia sprawdź zwinięte liście — zwójki W maju i czerwcu sprawdź liście — larwy brzęczaków i piłecznicy Zawieś pułapki na muszkę plamoskrzydłą przed dojrzewaniem W czasie kwitnienia obejrzyj liście — jasne pasy wzdłuż nerwów Wirus otaśmienia nerwów hamuje wzrost krzewu i obniża plon podatnych odmian. Objawy widać wiosną; w letnie upały znikają, więc to jedyny dobry moment na ocenę.
Czerwiec	Chroń odmiany podatne przed mączniakiem — od tuż przed kwitnieniem do zbioru Oglądaj końce pędów i owoce — pierwsze plamy mączniaka Deszcz przy 16–21°C — zagrożenie antraknozą liści Ciepło i wilgotno — przewietrz krzew przed szarą pleśnią Odchwaść pod krzewami na przełomie kwietnia i maja oraz w czerwcu Agrest najbardziej cierpi od konkurencji chwastów od kwietnia do sierpnia, a zachwaszczenie sprzyja przędziorkom, mszycom i chorobom grzybowym. Sprawdzaj spody liści — przędziorek chmielowiec Zawieś pułapkę feromonową na przeziernika Przeglądaj wierzchołki pędów na mszyce W maju i czerwcu sprawdź liście — larwy brzęczaków i piłecznicy Od końca czerwca szukaj wygryzionych brzegów liści — opuchlaki Zawieś pułapki na muszkę plamoskrzydłą przed dojrzewaniem Zbieraj na bieżąco i szybko chłodź owoce Przejrzałe i pozostawione na krzewie owoce przyciągają muszkę plamoskrzydłą i szarą pleśń. Szybkie schłodzenie po zbiorze wyraźnie ogranicza gnicie.
Lipiec	Oglądaj końce pędów i owoce — pierwsze plamy mączniaka Deszcz przy 16–21°C — zagrożenie antraknozą liści Sprawdzaj spody liści — przędziorek chmielowiec Zawieś pułapkę feromonową na przeziernika Od końca czerwca szukaj wygryzionych brzegów liści — opuchlaki Zawieś pułapki na muszkę plamoskrzydłą przed dojrzewaniem
Sierpień	Przed jesiennym sadzeniem sprawdź glebę na pędraki Pędraki chrabąszcza ogryzają korzenie i szyjkę korzeniową, a młode krzewy w pierwszych latach po posadzeniu więdną i zamierają. Chemicznych środków na pędraki w glebie nie ma, więc liczy się wybór miejsca.
Wrzesień	Jesienią wygrab i usuń opadłe liście Antraknoza zimuje na opadłych liściach i wiosną właśnie z nich zaczyna infekcje; tak samo zimuje europejski mączniak. Usunięcie liści przerywa cykl bez żadnego oprysku. Nowe krzewy sadź jesienią, trochę głębiej niż rosły Agrest bardzo wcześnie rusza wiosną, więc przy sadzeniu wiosennym łatwo uszkodzić nabrzmiałe pąki. Jesienią gleba jest wilgotna i krzew zdąży się ukorzenić przed zimą.
Październik	Jesienią wygrab i usuń opadłe liście Antraknoza zimuje na opadłych liściach i wiosną właśnie z nich zaczyna infekcje; tak samo zimuje europejski mączniak. Usunięcie liści przerywa cykl bez żadnego oprysku. Co 3–4 lata sprawdź odczyn gleby i w razie potrzeby wapnuj Agrest lubi glebę lekko kwaśną, pH 6,2–6,7. Na glebie zbyt kwaśnej gorzej pobiera fosfor i magnez, a krzew słabiej rośnie i plonuje. Nowe krzewy sadź jesienią, trochę głębiej niż rosły Agrest bardzo wcześnie rusza wiosną, więc przy sadzeniu wiosennym łatwo uszkodzić nabrzmiałe pąki. Jesienią gleba jest wilgotna i krzew zdąży się ukorzenić przed zimą. Okryj na zimę Ta roślina przetrwa mróz tylko pod okryciem — okryj ją, zanim przyjdą pierwsze mrozy.
Listopad	Jesienią wygrab i usuń opadłe liście Antraknoza zimuje na opadłych liściach i wiosną właśnie z nich zaczyna infekcje; tak samo zimuje europejski mączniak. Usunięcie liści przerywa cykl bez żadnego oprysku. Co 3–4 lata sprawdź odczyn gleby i w razie potrzeby wapnuj Agrest lubi glebę lekko kwaśną, pH 6,2–6,7. Na glebie zbyt kwaśnej gorzej pobiera fosfor i magnez, a krzew słabiej rośnie i plonuje. Nowe krzewy sadź jesienią, trochę głębiej niż rosły Agrest bardzo wcześnie rusza wiosną, więc przy sadzeniu wiosennym łatwo uszkodzić nabrzmiałe pąki. Jesienią gleba jest wilgotna i krzew zdąży się ukorzenić przed zimą. Okryj na zimę Ta roślina przetrwa mróz tylko pod okryciem — okryj ją, zanim przyjdą pierwsze mrozy.
Grudzień	Okryj na zimę Ta roślina przetrwa mróz tylko pod okryciem — okryj ją, zanim przyjdą pierwsze mrozy.

Zależne od pogody i obserwacji

Podlewaj rano i pod krzew, na głębokość korzeni Na glebach lekkich już krótka susza obniża plon i jakość owoców. Z kolei mokre liście sprzyjają chorobom, a stale zalane korzenie — patogenom glebowym.
Okno pogodowe na zabieg

Choroby

Amerykański mączniak agrestu Podosphaera mors-uvae — Wczesną wiosną na końcach pędów i młodych liściach białe, pylące plamy; przy silnym porażeniu całe wierzchołki pokryte mączystym nalotem. Na owocach nalot najpierw biały, potem brązowy, zbity i wojłokowaty, latem z ciemnymi punkcikami. Wierzchołki zamierają, liście się deformują, owoce drobnieją, pękają i gniją. Pierwsze plamy w sezonie — zwykle na przełomie maja i czerwca.
Antraknoza liści porzeczki (opadzina) Drepanopeziza ribis — Od wiosny na najniższych liściach drobne plamki, najpierw jasne, potem ciemnobrązowe; w mokre lata szybko obejmują cały krzew. Na spodzie plam drobne wzniesienia skórki z zarodnikami. Liście żółkną i masowo opadają — już w lipcu krzew może stać bez liści. Wcześnie porażone owoce mają małe, suche, brunatne plamki i opadają.
Rdza agrestu (rdza porzeczkowo-turzycowa) Puccinia caricina var. pringsheimiana — Wiosną, zwykle w kwietniu i maju, na liściach, ogonkach, kwiatach i zawiązkach jaskrawe, żółtopomarańczowe, wypukłe plamy; tkanka pod nimi grubieje i się deformuje, a na zgrubieniach tworzą się żółte kubeczki zarodników. Porażone owoce są oszpecone i opadają.
Europejski mączniak agrestu Microsphaera grossulariae — Od maja delikatny, białoszary, mączysty nalot głównie na górnej stronie liści, rzadziej na spodzie i na owocach; w nalocie drobne, czarne, kuliste punkciki. W odróżnieniu od mączniaka amerykańskiego nigdy nie tworzy zbitego, wojłokowatego nalotu. Silnie porażone liście opadają jesienią wcześniej. W Polsce lokalnie, głównie na zachodzie kraju.
Czarna plamistość agrestu Alternaria alternata — Na wyrośniętych owocach tuż przed zbiorem suche, skórzaste, nieregularne, czarne, aksamitne plamy; w mokre lata także czarne, podłużne plamy na końcach pędów. W Polsce bardzo rzadka, głównie na południu (m.in. Podkarpacie).
Szara pleśń Botrytis cinerea (Botryotinia fuckeliana) — Na kwiatach, młodych pędach, liściach i owocach najpierw jasne, potem rozległe brunatne plamy; porażone kwiaty i wierzchołki zasychają. Owoce gniją w czasie dojrzewania, zbioru i przechowywania. Przy wysokiej wilgotności porażone części pokrywa szary, pylący nalot.
Otaśmienie nerwów agrestu Gooseberry vein banding virus (GVBV) — Wiosną, w czasie kwitnienia, jasne, chlorotyczne pasy wzdłuż nerwów liści; liście drobne i zniekształcone, krzew słabiej rośnie, a owoce są drobne. Latem w upały objawy słabną lub znikają. Łatwo pomylić z uszkodzeniami po mszycach — potwierdza tylko badanie laboratoryjne.

Szkodniki

Przędziorek chmielowiec Tetranychus urticae — Wysysa soki ze spodu liści; na górnej stronie pojawiają się żółte plamy, liście brązowieją, zawijają brzegi i przedwcześnie opadają. Lokalnie podobne szkody robi rubinowiec agrestowiec (Bryobia ribis).
Przeziernik porzeczkowiec Synanthedon tipuliformis — Gąsienica drąży rdzeń jednorocznych pędów i w nim zimuje. Pędy słabną, więdną, zasychają i wyłamują się; z zewnątrz długo nic nie widać. Motyle latają od drugiej połowy maja do lipca, czasem do początku sierpnia.
Mszyce (mszyca agrestowa, mszyca porzeczkowo-sałatowa) Aphis grossulariae, Nasonovia ribisnigri — Żerują na pąkach, najmłodszych liściach i wierzchołkach pędów; liście się zwijają, wierzchołki deformują, wzrost pędów ustaje. Na lepkich odchodach rozwija się czarny nalot grzybów sadzakowych. Mszyce przenoszą wirusa otaśmienia nerwów agrestu.
Zwójka różóweczka i inne zwójki Archips rosana — Gąsienice zwijają liście w rulon albo sprzędzają je po 2–3, szkieletują blaszki, a przy licznym wystąpieniu uszkadzają kwiaty i zawiązki owoców.
Misecznik śliwowiec Parthenolecanium corni — Larwy i samice wysysają soki z pędów, a młode larwy latem z liści; zasiedlone pędy wyginają się i zasychają, krzew gorzej owocuje i zimuje. Na rosie miodowej rozwija się czarny nalot grzybów sadzakowych, który dyskwalifikuje owoce.
Brzęczaki (brzęczak porzeczkowy i brzęczak agrestowiec) Nematus ribesii, Nematus leucotrochus — Larwy zjadają liście do nerwów, placowo aż do gołożeru. Ogołocone krzewy słabiej plonują i gorzej zimują. Brzęczak porzeczkowy ma trzy pokolenia (wiosenne, od połowy czerwca, od końca lipca), agrestowiec — jedno.
Piłecznica agrestowa Pristiphora rufipes — Larwy zjadają liście podobnie jak brzęczaki; przy masowym wystąpieniu ogołacają krzew. Do 5 pokoleń w sezonie, większe nasilenie sporadycznie.
Opuchlaki (truskawkowiec i chropawiec) Otiorhynchus sulcatus, Otiorhynchus raucus — Chrząszcze wygryzają zatoki na brzegach liści, wiosną wyjadają pąki i mogą obrączkować młode pędy. Larwy w glebie niszczą drobne korzenie i ogryzają korę grubszych oraz szyjki korzeniowej — krzew słabnie, więdnie i zamiera.
Chrabąszcz majowy (pędraki) Melolontha melolontha — Pędraki ogryzają korzenie i szyjkę korzeniową; młode krzewy w pierwszych latach po posadzeniu więdną i zamierają, łatwo je wyrwać z ziemi. Chrząszcze mogą szkieletować liście.
Muszka plamoskrzydła Drosophila suzukii — Samica nacina skórkę dojrzewającego owocu i składa w nim jaja; larwy żerują w miąższu, owoc zapada się i gnije. Najgroźniejsza dla odmian deserowych o ciemnych owocach, zbieranych w pełnej dojrzałości; owoce pozostawione po zbiorze są miejscem jej namnażania.

Odmiany

Odmiany dziedziczą zalecenia po gatunku; różnią się pokrojem, barwą i wysokością.

Agrest 'Biały Triumf' Ribes uva-crispa 'Biały Triumf'
Agrest 'Captivator' Ribes uva-crispa 'Captivator'
Agrest 'Czerwony Triumf' Ribes uva-crispa 'Czerwony Triumf'
Agrest 'Hankkijas Delikatess' Ribes uva-crispa 'Hankkijas Delikatess'
Agrest 'Hinnonmäen Punainen' Ribes uva-crispa 'Hinnonmäen Punainen'
Agrest 'Hinnonmaki Gelb' Ribes uva-crispa 'Hinnonmaki Gelb'
Agrest 'Invicta' Ribes uva-crispa 'Invicta'
Agrest 'K1' Ribes uva-crispa 'K1'
Agrest 'Mucurines' Ribes uva-crispa 'Mucurines'
Agrest 'Niesłuchowski' Ribes uva-crispa 'Niesłuchowski'
Agrest 'Resistenta' Ribes uva-crispa 'Resistenta'
Agrest 'Rokula' Ribes uva-crispa 'Rokula'

Dane o tej roślinie pochodzą z: Mrozoodporność wyprowadzona z zasięgu naturalnego (GBIF × CHELSA), TRY — Categorical Traits Dataset, The Woody Plant Seed Manual (Agriculture Handbook 727, 2008), Wikipedia (polska). Pełny wykaz z licencjami: źródła danych.