Rutewka 'TNTNW'

Thalictrum 'TNTNW' bylina

Odmiana rośliny Rutewka (Thalictrum spp.). Zalecenia poniżej dotyczą rodzaju.

Co zrobić w październiku

Jesienią zetnij kępę przy ziemi i wynieś liście z rabaty To najważniejszy zabieg profilaktyczny w całym roku rutewki. Sprawcy obu chorób liściowych, które metodyka jej przypisuje, zimują na resztkach: przy septoriozie „zimują piknidia i zarodniki na resztkach roślin w podłożu”, przy szarej pleśni grzyb zimuje na resztkach chorych roślin albo w formie twardych, czarnych sklerocjów o średnicy 1–15 mm. Zalecenie metodyki przy septoriozach jest jednoznaczne: opadłe liście z roślin należy zbierać. Zostawiona na zimę uschnięta kępa to gotowe źródło infekcji dokładnie w tym miejscu, w którym za pół roku wyjdą nowe pędy. PZD dokłada termin: uschnięte części bylin przycina się na rabatach w listopadzie.
Okryj tylko rutewkę posadzoną późną jesienią — zadomowiona zimuje sama Rutewka orlikolistna jest w pełni mrozoodporna, a karta NC State podaje dla niej strefy 5–8, więc zadomowiona kępa nie potrzebuje okrycia. Wyjątek wskazuje poradnik ODR: bylinę kupioną i posadzoną późną jesienią trzeba zabezpieczyć przed mrozem, bo nie zdążyła się ukorzenić. Extension Uniwersytetu Maryland radzi rozkładać zimową ściółkę dopiero po kilku mocnych przymrozkach — za wcześnie założona trzyma ciepło i pobudza roślinę do wzrostu — i nie usypywać jej grubo na samej nasadzie rośliny.
Białawe korytarze w liściach — miniarka rutewkówka

Pielęgnacja

Siew Wysiew przed zimą, na mróz

Zalecenia ogólne dla rodzaju — odmiana dziedziczy je po nim.

Wymagania

Mrozoodporność	w pełni mrozoodporna

Kalendarz zabiegów

Zabiegi opisane dla rodzaju — odmiana dziedziczy je po nim.

Marzec	Przedwiośnie — sprzątnij zeszłoroczne pędy i rozgarnij okrycie Wraz ze wzrostem temperatur rozgarnia się kopczyki usypane wokół bylin i zdejmuje osłony, trzymając je jednak w pogotowiu na wypadek powrotu mrozów. Drugie zalecenie PZD jest przy rutewce ważniejsze: byliny przycina się mocno, nisko przy ziemi, jeśli nie zrobiło się tego jesienią. Zeszłoroczne, zaschnięte pędy to zimowisko sprawców septoriozy (zimują piknidia i zarodniki na resztkach roślin) oraz szarej pleśni (grzyb zimuje na resztkach chorych roślin lub w formie sklerocjów), a wybijające spod nich pędy zakażają się jako pierwsze.
Kwiecień	Gdy ziemia się ogrzeje, rozłóż ściółkę — trzyma wilgoć, której rutewka potrzebuje Ściółka z materiału organicznego wyrównuje wilgotność i temperaturę gleby, ogranicza chwasty i z czasem dokłada próchnicy — tak podsumowuje ją Extension Uniwersytetu Maryland i radzi rozkładać ją po posadzeniu, na wilgotną i już ogrzaną ziemię. Przy roślinie, której głównym wymaganiem jest stale wilgotne podłoże, to najprostszy sposób, żeby rzadziej sięgać po konewkę. Metodyka ogrodów przydomowych dodaje, że kompostowana kora sosnowa ogranicza rozwój patogenów glebowych, ale razem z nią można wprowadzić do ogrodu opieńkę miodową. Przedwiośnie — sprzątnij zeszłoroczne pędy i rozgarnij okrycie Wraz ze wzrostem temperatur rozgarnia się kopczyki usypane wokół bylin i zdejmuje osłony, trzymając je jednak w pogotowiu na wypadek powrotu mrozów. Drugie zalecenie PZD jest przy rutewce ważniejsze: byliny przycina się mocno, nisko przy ziemi, jeśli nie zrobiło się tego jesienią. Zeszłoroczne, zaschnięte pędy to zimowisko sprawców septoriozy (zimują piknidia i zarodniki na resztkach roślin) oraz szarej pleśni (grzyb zimuje na resztkach chorych roślin lub w formie sklerocjów), a wybijające spod nich pędy zakażają się jako pierwsze. Wiosną warstwa kompostu wokół kępy — bez nawozu azotowego Extension Uniwersytetu Maryland zaleca bylinom wiosną odgarnięcie ściółki i rozłożenie wokół roślin około 2–3 cm kompostu; nawóz mineralny tylko wtedy, gdy roślina rośnie słabo. Przy rutewce jest dodatkowy powód, żeby nie przesadzać z azotem: rekord zna dwie rdze tego rodzaju, a metodyka ogrodów przydomowych podaje, że zbyt obfite nawożenie azotem przy niedoborze fosforu powoduje silne występowanie mączniaków prawdziwych i rdz, a nawozy fosforowe i potasowe te choroby ograniczają. Rozrośniętą kępę podziel wczesną wiosną — tylko tak zachowasz odmianę Przy podziale obejrzyj korzenie i kłącze — zdrowe sadź, brązowe wyrzuć 18–21°C i częste opady — warunki dla rdzy Chłodna, mokra wiosna — sprawdź spody liści na nalot zarodników 15–20°C i długo mokre liście — warunki dla mączniaka rzekomego Kilka dni bardzo wysokiej wilgotności — warunki dla szarej pleśni Lepkie liście i czarny osad — mszyca różano-rutewkowa Białawe korytarze w liściach — miniarka rutewkówka Wiosną sprawdzaj wybijające pędy — ślimaki
Maj	Gdy ziemia się ogrzeje, rozłóż ściółkę — trzyma wilgoć, której rutewka potrzebuje Ściółka z materiału organicznego wyrównuje wilgotność i temperaturę gleby, ogranicza chwasty i z czasem dokłada próchnicy — tak podsumowuje ją Extension Uniwersytetu Maryland i radzi rozkładać ją po posadzeniu, na wilgotną i już ogrzaną ziemię. Przy roślinie, której głównym wymaganiem jest stale wilgotne podłoże, to najprostszy sposób, żeby rzadziej sięgać po konewkę. Metodyka ogrodów przydomowych dodaje, że kompostowana kora sosnowa ogranicza rozwój patogenów glebowych, ale razem z nią można wprowadzić do ogrodu opieńkę miodową. Wiosną warstwa kompostu wokół kępy — bez nawozu azotowego Extension Uniwersytetu Maryland zaleca bylinom wiosną odgarnięcie ściółki i rozłożenie wokół roślin około 2–3 cm kompostu; nawóz mineralny tylko wtedy, gdy roślina rośnie słabo. Przy rutewce jest dodatkowy powód, żeby nie przesadzać z azotem: rekord zna dwie rdze tego rodzaju, a metodyka ogrodów przydomowych podaje, że zbyt obfite nawożenie azotem przy niedoborze fosforu powoduje silne występowanie mączniaków prawdziwych i rdz, a nawozy fosforowe i potasowe te choroby ograniczają. Rozrośniętą kępę podziel wczesną wiosną — tylko tak zachowasz odmianę Przy podziale obejrzyj korzenie i kłącze — zdrowe sadź, brązowe wyrzuć 18–21°C i częste opady — warunki dla rdzy Chłodna, mokra wiosna — sprawdź spody liści na nalot zarodników 15–20°C i długo mokre liście — warunki dla mączniaka rzekomego Kilka dni bardzo wysokiej wilgotności — warunki dla szarej pleśni Lepkie liście i czarny osad — mszyca różano-rutewkowa Białawe korytarze w liściach — miniarka rutewkówka Wiosną sprawdzaj wybijające pędy — ślimaki
Czerwiec	Rdza rutewki i śliwy — sprawdź, co rośnie obok Latem oglądaj spody liści — rdze rutewki 18–21°C i częste opady — warunki dla rdzy Chłodna, mokra wiosna — sprawdź spody liści na nalot zarodników 15–20°C i długo mokre liście — warunki dla mączniaka rzekomego Latem szukaj brązowych plam z czarnymi punkcikami Kilka dni bardzo wysokiej wilgotności — warunki dla szarej pleśni Lepkie liście i czarny osad — mszyca różano-rutewkowa W upalne, suche lato sprawdzaj liście na mozaikowate przebarwienia Białawe korytarze w liściach — miniarka rutewkówka Wiosną sprawdzaj wybijające pędy — ślimaki
Lipiec	Zanim kupisz rutewkę — znajdź jej miejsce, gdzie ziemia nie przesycha Rutewki rosną dziko w miejscach wilgotnych: rutewka orlikolistna w wilgotnych lasach, zaroślach, na łąkach i nad potokami, a wąskolistna i żółta na torfowiskach, wilgotnych łąkach i brzegach wód. W ogrodzie rutewka orlikolistna zniesie słońce albo półcień, ale potrzebuje gleby przepuszczalnej; karta NC State dla tego gatunku podaje glebę bogatą w próchnicę, przepuszczalną lub stale wilgotną. Wniosek dla działki jest jeden: o powodzeniu decyduje wilgoć podłoża, a nie nasłonecznienie. Metodyka ogrodów przydomowych dodaje regułę ogólną — zbyt gęsto posadzone rośliny są słabe, wiotkie i podatniejsze na choroby, a rutewka jest wysoką byliną o rozłożystych liściach. Po kwitnieniu zetnij przekwitłe pędy kwiatostanowe — liście zostaw Przekwitłe kwiaty usuwa się, bo zawiązywanie nasion zabiera roślinie siły; Extension Uniwersytetu Maryland zaleca to bylinom jako zasadę, a u rośliny, której pęd kwiatostanowy ma niewiele liści albo nie ma ich wcale, radzi ścinać go nisko przy podstawie. Poradnik ODR wymienia usuwanie przekwitłych kwiatostanów wśród trzech podstawowych zabiegów przy bylinach. Wyjątek jest jeden: jeśli chcesz nasion, bo rutewka orlikolistna rozmnaża się między innymi z nasion wysiewanych jesienią. Rdza rutewki i śliwy — sprawdź, co rośnie obok Latem oglądaj spody liści — rdze rutewki 18–21°C i częste opady — warunki dla rdzy Chłodna, mokra wiosna — sprawdź spody liści na nalot zarodników 15–20°C i długo mokre liście — warunki dla mączniaka rzekomego Latem szukaj brązowych plam z czarnymi punkcikami Kilka dni bardzo wysokiej wilgotności — warunki dla szarej pleśni Lepkie liście i czarny osad — mszyca różano-rutewkowa W upalne, suche lato sprawdzaj liście na mozaikowate przebarwienia Białawe korytarze w liściach — miniarka rutewkówka Wiosną sprawdzaj wybijające pędy — ślimaki
Sierpień	Przekop miejsce pod rutewkę i sprawdź, co siedzi w ziemi Zanim kupisz rutewkę — znajdź jej miejsce, gdzie ziemia nie przesycha Rutewki rosną dziko w miejscach wilgotnych: rutewka orlikolistna w wilgotnych lasach, zaroślach, na łąkach i nad potokami, a wąskolistna i żółta na torfowiskach, wilgotnych łąkach i brzegach wód. W ogrodzie rutewka orlikolistna zniesie słońce albo półcień, ale potrzebuje gleby przepuszczalnej; karta NC State dla tego gatunku podaje glebę bogatą w próchnicę, przepuszczalną lub stale wilgotną. Wniosek dla działki jest jeden: o powodzeniu decyduje wilgoć podłoża, a nie nasłonecznienie. Metodyka ogrodów przydomowych dodaje regułę ogólną — zbyt gęsto posadzone rośliny są słabe, wiotkie i podatniejsze na choroby, a rutewka jest wysoką byliną o rozłożystych liściach. Sadź pod koniec lata albo wczesną jesienią, nie za gęsto Byliny kwitnące wiosną i wczesnym latem — a rutewka orlikolistna kwitnie w maju i czerwcu — najlepiej sadzić późnym latem lub wczesną jesienią, tak żeby przed zimą zdążyły się ukorzenić; tak radzi Extension Uniwersytetu Maryland, a poradnik ODR dla bylin z pojemników wskazuje wiosnę albo późne lato. Rozstawę wyznacza karta NC State: dla rutewki orlikolistnej od około 30 cm do 90 cm miejsca na roślinę. Metodyka ogrodów przydomowych przypomina, że sadzi się wcześnie rano albo wieczorem, a przy silnym słońcu i upale okrywa świeże nasadzenie na kilka dni białą agrowłókniną. Świeżo posadzoną rutewkę podlewaj co tydzień aż do zimy Nowa roślina ma do dyspozycji tylko wodę z bryły, z którą przyszła ze szkółki, a rutewka pochodzi z miejsc wilgotnych i nie znosi przesuszenia. Metodyka ogrodów przydomowych opisuje, jak wygląda niedobór wody: brzegi liści brązowieją i zasychają. Podaje też, jak podlewać: najlepiej deszczówką o temperaturze zbliżonej do temperatury powietrza, około 20°C, i bez moczenia liści na noc, bo mokra roślina pozostawiona na noc łatwiej łapie szarą pleśń. Po kwitnieniu zetnij przekwitłe pędy kwiatostanowe — liście zostaw Przekwitłe kwiaty usuwa się, bo zawiązywanie nasion zabiera roślinie siły; Extension Uniwersytetu Maryland zaleca to bylinom jako zasadę, a u rośliny, której pęd kwiatostanowy ma niewiele liści albo nie ma ich wcale, radzi ścinać go nisko przy podstawie. Poradnik ODR wymienia usuwanie przekwitłych kwiatostanów wśród trzech podstawowych zabiegów przy bylinach. Wyjątek jest jeden: jeśli chcesz nasion, bo rutewka orlikolistna rozmnaża się między innymi z nasion wysiewanych jesienią. Latem oglądaj spody liści — rdze rutewki 18–21°C i częste opady — warunki dla rdzy Chłodna, mokra wiosna — sprawdź spody liści na nalot zarodników 15–20°C i długo mokre liście — warunki dla mączniaka rzekomego Latem szukaj brązowych plam z czarnymi punkcikami Kilka dni bardzo wysokiej wilgotności — warunki dla szarej pleśni Lepkie liście i czarny osad — mszyca różano-rutewkowa W upalne, suche lato sprawdzaj liście na mozaikowate przebarwienia Białawe korytarze w liściach — miniarka rutewkówka Wiosną sprawdzaj wybijające pędy — ślimaki
Wrzesień	Sadź pod koniec lata albo wczesną jesienią, nie za gęsto Byliny kwitnące wiosną i wczesnym latem — a rutewka orlikolistna kwitnie w maju i czerwcu — najlepiej sadzić późnym latem lub wczesną jesienią, tak żeby przed zimą zdążyły się ukorzenić; tak radzi Extension Uniwersytetu Maryland, a poradnik ODR dla bylin z pojemników wskazuje wiosnę albo późne lato. Rozstawę wyznacza karta NC State: dla rutewki orlikolistnej od około 30 cm do 90 cm miejsca na roślinę. Metodyka ogrodów przydomowych przypomina, że sadzi się wcześnie rano albo wieczorem, a przy silnym słońcu i upale okrywa świeże nasadzenie na kilka dni białą agrowłókniną. Świeżo posadzoną rutewkę podlewaj co tydzień aż do zimy Nowa roślina ma do dyspozycji tylko wodę z bryły, z którą przyszła ze szkółki, a rutewka pochodzi z miejsc wilgotnych i nie znosi przesuszenia. Metodyka ogrodów przydomowych opisuje, jak wygląda niedobór wody: brzegi liści brązowieją i zasychają. Podaje też, jak podlewać: najlepiej deszczówką o temperaturze zbliżonej do temperatury powietrza, około 20°C, i bez moczenia liści na noc, bo mokra roślina pozostawiona na noc łatwiej łapie szarą pleśń. Jesienią zetnij kępę przy ziemi i wynieś liście z rabaty To najważniejszy zabieg profilaktyczny w całym roku rutewki. Sprawcy obu chorób liściowych, które metodyka jej przypisuje, zimują na resztkach: przy septoriozie „zimują piknidia i zarodniki na resztkach roślin w podłożu”, przy szarej pleśni grzyb zimuje na resztkach chorych roślin albo w formie twardych, czarnych sklerocjów o średnicy 1–15 mm. Zalecenie metodyki przy septoriozach jest jednoznaczne: opadłe liście z roślin należy zbierać. Zostawiona na zimę uschnięta kępa to gotowe źródło infekcji dokładnie w tym miejscu, w którym za pół roku wyjdą nowe pędy. PZD dokłada termin: uschnięte części bylin przycina się na rabatach w listopadzie. Okryj tylko rutewkę posadzoną późną jesienią — zadomowiona zimuje sama Rutewka orlikolistna jest w pełni mrozoodporna, a karta NC State podaje dla niej strefy 5–8, więc zadomowiona kępa nie potrzebuje okrycia. Wyjątek wskazuje poradnik ODR: bylinę kupioną i posadzoną późną jesienią trzeba zabezpieczyć przed mrozem, bo nie zdążyła się ukorzenić. Extension Uniwersytetu Maryland radzi rozkładać zimową ściółkę dopiero po kilku mocnych przymrozkach — za wcześnie założona trzyma ciepło i pobudza roślinę do wzrostu — i nie usypywać jej grubo na samej nasadzie rośliny. Latem oglądaj spody liści — rdze rutewki Latem szukaj brązowych plam z czarnymi punkcikami Białawe korytarze w liściach — miniarka rutewkówka
Październik	Jesienią zetnij kępę przy ziemi i wynieś liście z rabaty To najważniejszy zabieg profilaktyczny w całym roku rutewki. Sprawcy obu chorób liściowych, które metodyka jej przypisuje, zimują na resztkach: przy septoriozie „zimują piknidia i zarodniki na resztkach roślin w podłożu”, przy szarej pleśni grzyb zimuje na resztkach chorych roślin albo w formie twardych, czarnych sklerocjów o średnicy 1–15 mm. Zalecenie metodyki przy septoriozach jest jednoznaczne: opadłe liście z roślin należy zbierać. Zostawiona na zimę uschnięta kępa to gotowe źródło infekcji dokładnie w tym miejscu, w którym za pół roku wyjdą nowe pędy. PZD dokłada termin: uschnięte części bylin przycina się na rabatach w listopadzie. Okryj tylko rutewkę posadzoną późną jesienią — zadomowiona zimuje sama Rutewka orlikolistna jest w pełni mrozoodporna, a karta NC State podaje dla niej strefy 5–8, więc zadomowiona kępa nie potrzebuje okrycia. Wyjątek wskazuje poradnik ODR: bylinę kupioną i posadzoną późną jesienią trzeba zabezpieczyć przed mrozem, bo nie zdążyła się ukorzenić. Extension Uniwersytetu Maryland radzi rozkładać zimową ściółkę dopiero po kilku mocnych przymrozkach — za wcześnie założona trzyma ciepło i pobudza roślinę do wzrostu — i nie usypywać jej grubo na samej nasadzie rośliny. Białawe korytarze w liściach — miniarka rutewkówka
Listopad	Jesienią zetnij kępę przy ziemi i wynieś liście z rabaty To najważniejszy zabieg profilaktyczny w całym roku rutewki. Sprawcy obu chorób liściowych, które metodyka jej przypisuje, zimują na resztkach: przy septoriozie „zimują piknidia i zarodniki na resztkach roślin w podłożu”, przy szarej pleśni grzyb zimuje na resztkach chorych roślin albo w formie twardych, czarnych sklerocjów o średnicy 1–15 mm. Zalecenie metodyki przy septoriozach jest jednoznaczne: opadłe liście z roślin należy zbierać. Zostawiona na zimę uschnięta kępa to gotowe źródło infekcji dokładnie w tym miejscu, w którym za pół roku wyjdą nowe pędy. PZD dokłada termin: uschnięte części bylin przycina się na rabatach w listopadzie. Okryj tylko rutewkę posadzoną późną jesienią — zadomowiona zimuje sama Rutewka orlikolistna jest w pełni mrozoodporna, a karta NC State podaje dla niej strefy 5–8, więc zadomowiona kępa nie potrzebuje okrycia. Wyjątek wskazuje poradnik ODR: bylinę kupioną i posadzoną późną jesienią trzeba zabezpieczyć przed mrozem, bo nie zdążyła się ukorzenić. Extension Uniwersytetu Maryland radzi rozkładać zimową ściółkę dopiero po kilku mocnych przymrozkach — za wcześnie założona trzyma ciepło i pobudza roślinę do wzrostu — i nie usypywać jej grubo na samej nasadzie rośliny. Białawe korytarze w liściach — miniarka rutewkówka

Zależne od pogody i obserwacji

Bez deszczu od kilku dni — namocz ziemię pod rutewką Rutewki są roślinami wilgotnych łąk, zarośli i brzegów wód, więc w suchym lecie cierpią szybciej niż większość bylin na rabacie. Extension Uniwersytetu Maryland radzi nie liczyć przy bylinach na letnie deszcze: rabatę trzeba porządnie namoczyć, ale nie do rozmoczenia, a przed kolejnym podlaniem pozwolić ziemi lekko przeschnąć. Zraszacz moczy liście i kwiaty i sprzyja chorobom, dlatego lepszy jest wąż kroplujący albo woda lana prosto na ziemię. Próg pięciu dni bez deszczu przyjęliśmy tak jak w pozostałych bylinach kalendarza — źródła nie podają dla rutewki liczby dni.
Porażony liść zrywaj od razu i wynoś z działki Przy roślinie ozdobnej, dla której nie ma dedykowanego programu ochrony, usuwanie porażonych części jest najskuteczniejszym zabiegiem, jaki masz — i jedynym, który działa na wszystkie cztery choroby liściowe naraz. Metodyka powtarza to zalecenie przy każdej grupie: przy septoriozach „opadłe liście z roślin należy zbierać”, przy rdzach — usuwanie opadłych liści i wycinanie porażonych pędów, przy szarej pleśni — usuwanie porażonych fragmentów, szczególnie z objawami zarodnikowania. Zostawiony w kępie chory liść produkuje zarodniki dla wszystkich sąsiednich.

Choroby

Rdza rutewki i śliwy Tranzschelia pruni-spinosae — Metodyka podaje dla tej choroby wyłącznie nazwę, sprawcę i żywicieli (rutewka, przylaszczka, zawilec), bez opisu objawów. Poniżej ogólny obraz rdz z tej samej metodyki: na górnej stronie liści pojawiają się liczne, okrągłe, żółte lub pomarańczowe plamy, a od spodu, dokładnie w miejscu plam, tworzą się pomarańczowe lub ciemnobrązowe, wypukłe skupienia zarodników. Porażone liście ulegają deformacji, zasychają i masowo opadają. Rdze dwudomowe przechodzą część cyklu na jednym gospodarzu, a część na drugim; nazwa choroby i epitet gatunkowy sprawcy (pruni-spinosae) wskazują na śliwę i tarninę jako drugą stronę tego układu, ale metodyka cyklu tej konkretnej rdzy nie opisuje.
Rdza rutewki, sasanki i zawilca Tranzschelia anemones — Druga rdza przypisana rutewce w metodyce (tab. 13b, s. 84); żywiciele podani przez źródło to rutewka, sasanka zwyczajna i zawilec. Poza sprawcą i listą żywicieli metodyka nie podaje o niej ani jednego zdania — opis objawów jest ogólnym opisem rdz ze s. 35–36: żółte lub pomarańczowe plamy na górnej stronie liści i pomarańczowe albo ciemnobrązowe, wypukłe skupienia zarodników od spodu, w miejscu plam. W praktyce działkowca odróżnienie jej od poprzedniej gołym okiem nie jest możliwe i nie ma znaczenia — postępowanie jest identyczne.
Mączniak rzekomy rutewki i zawilca Plasmopara pygmaea — Metodyka podaje dla tej choroby wyłącznie nazwę, sprawcę i żywicieli (rutewka, zawilec). Poniżej ogólny obraz mączniaków rzekomych z tej samej metodyki: objawy różnią się w zależności od gatunku rośliny, patogena i warunków, ale schemat jest wspólny — na górnej stronie liści pojawiają się przebarwienia i plamy (żółte, czerwieniejące, często ograniczone nerwami), a na spodniej stronie, dokładnie w miejscu plam, obfity nalot zarodników. Porażone liście żółkną, brązowieją i zamierają. To jest kluczowa różnica wobec mączniaka prawdziwego, u którego nalot jest na wierzchu liścia. Zarodniki konidialne rozprzestrzeniają się z kroplami wody w czasie podlewania, przez prądy powietrza i owady; grzybnia zimuje na roślinach.
Septorioza rutewki Septoria thalictri — Metodyka podaje dla tej choroby wyłącznie nazwę i sprawcę. Poniżej ogólny obraz septorioz z tej samej metodyki: na liściach brązowe plamy o średnicy od kilkunastu milimetrów do kilku centymetrów, otoczone ciemnobrązową lub czerwoną obwódką; na powierzchni plam liczne, czarne punkty — piknidia, czyli skupienia zarodników grzyba. Silnie porażone liście żółkną i masowo opadają. W czasie zwilżenia rośliny z piknidiów uwalniane są zarodniki konidialne, roznoszone kroplami wody podczas opadów lub podlewania oraz przez owady; grzyb wnika do liści przez aparaty szparkowe, a objawy pojawiają się po kilku, a nawet kilkunastu dniach od infekcji. Zimują piknidia i zarodniki na resztkach roślin w podłożu. Uwaga: metodyka drukuje nagłówek „Septorioza rutewkii”; w skorowidzu (s. 104) ta sama choroba figuruje poprawnie jako „Septorioza rutewki”.
Szara pleśń Botrytis cinerea — Choroba wielu gatunków bylin oraz krzewów liściastych i iglastych (tab. 4a); metodyka nie wymienia przy niej rutewki z nazwy. Na liściach tworzą się pojedyncze, wodniste, brązowe, szybko powiększające się plamy, które zamierają. Na pędach nekroza rozpoczyna się od miejsca zranienia — także od cięcia po ścięciu kwiatów — i stopniowo obejmuje cały obwód, co prowadzi do zamierania pędu. Przy wysokiej wilgotności powietrza plamy są wodniste i gwałtownie się powiększają, a na ich powierzchni tworzy się obfity, szary, pylący nalot zarodników; przy niskiej wilgotności plamy nie rozszerzają się, zasychają i wykruszają. Do zakażenia dochodzi zwykle w miejscach uszkodzenia rośliny przez owady albo zranienia powstałego podczas prac pielęgnacyjnych. Na obumarłych tkankach pojawiają się czarne, błyszczące, twarde sklerocja o średnicy 1–15 mm — formy przetrwalnikowe grzyba.
Fytoftoroza (zgnilizna podstawy pędu i korzeni) Phytophthora cryptogea, Phytophthora plurivora — Choroba bylin, roślin iglastych i liściastych (tab. 4); metodyka wymienia przy obu sprawcach „wiele gatunków bylin”, ale rutewki z nazwy nie nazywa. Objawy widoczne początkowo na części pędów, które szarzeją lub brązowieją, następnie choroba rozszerza się stopniowo na całą roślinę. U nasady, po niewielkim usunięciu kory, widać brązową zgniliznę rozszerzającą się nawet do 20 cm nad podłożem oraz na korzenie. Na bylinach rozwój choroby jest znacznie szybszy niż na roślinach liściastych. Przy rutewce ryzyko rośnie tam, gdzie próba zapewnienia jej wilgoci kończy się zastoiskiem wody.

Zagrożenia opisane dla rodzaju — odmiana dziedziczy je po nim.

Szkodniki

Mszyca różano-rutewkowa Longicaudus trirhodus — Jedyna mszyca, którą metodyka wymienia dla rutewki (tab. 14, s. 85). Opis uszkodzeń w metodyce jest jednozdaniowy: liście odbarwione, pokryte lepką wydzieliną (rosą miodową), wzrost roślin zahamowany. Szczegóły z „Hasła Ogrodniczego”, gdzie gatunek opisano na orliku pospolitym: tworzy nieduże kolonie na dolnej stronie liści, złożone z żółtawozielonych osobników bezskrzydłych długości 2–2,7 mm; nie powoduje widocznych zmian w wyglądzie roślin, ale wydala obficie rosę miodową, która zanieczyszcza liście i na której rozwijają się grzyby sadzakowe tworzące czarny osad ograniczający powierzchnię asymilacyjną. Nazwa gatunkowa wskazuje na dwóch żywicieli — róże i rutewkę.
Miniarka rutewkówka Phytomyza minuscula — Muchówka z rodziny miniarkowatych, w metodyce (tab. 14a, s. 87) przypisana dwóm roślinom: orlikowi i rutewce. Larwy żerują wewnątrz blaszki liściowej, wygryzając krótkie, białawe korytarze — miny. Larwy miniarek są robakowate, beznogie, bez wyraźnie wyróżnionej głowy; poczwarka jest typu zamkniętego (bobówka). Szkoda jest wyłącznie estetyczna, ale u rośliny, której ozdobą są ażurowe liście, widoczne miny psują cały efekt. Metodyka nie podaje o tym gatunku niczego poza rodzajem uszkodzeń i listą żywicieli.
Przędziorek chmielowiec Tetranychus urticae — Roztocz, przy którym „Hasło Ogrodnicze” wymienia rutewkę żółtą (Thalictrum flavum) z nazwy, obok m.in. przegorzanu, dzwonka skupionego, szałwii omszonej, tawułek, jasnoty plamistej i pierwiosnków. Osobniki dorosłe przebywające latem na liściach mają 0,3–0,4 mm długości, są żółtozielone z dwiema ciemnymi plamami po bokach ciała; larwy są podobne, ale mają trzy pary odnóży zamiast czterech, a samice zimujące zmieniają barwę na ceglastoczerwoną. W wyniku żerowania na liściach tworzą się mozaikowate, żółte przebarwienia, a niekiedy liście zasychają od brzegu. Metodyka wymienia przędziorka chmielowca wśród szkodników wielożernych bylin (tab. 5), ale rutewki przy nim nie nazywa.
Ślimaki nagie Arion vulgaris (ślinik luzytański), Limax maximus (pomrów wielki) — Wygryzają w liściach nieregularne dziury; metodyka (tab. 5b) wymienia je jako szkodnika wielu gatunków bylin, nie nazywając rutewki. Powierzchnia ich ciała jest wilgotna dzięki wydzielanemu śluzowi, więc obecność rozpoznaje się po błyszczących śladach zaschniętego śluzu w miejscach żerowania. Dla rutewki najgroźniejsze są wiosną: roślina rusza późno, więc jej miękkie, dopiero wybijające liście trafiają na ślimaki już w pełni aktywne.
Szkodniki glebowe (pędraki, drutowce, rolnice, larwy opuchlaków) Melolonthidae, Elateridae, Agrotis spp., Otiorhynchus spp. — Larwy żerujące w glebie na korzeniach i podziemnych częściach roślin. Metodyka podkreśla, że są to owady o kilkuletnim cyklu rozwojowym, więc pozostawienie ich bez działań zagraża roślinom przez wiele sezonów. Najliczniej występują na glebach lekkich i przy dużym zachwaszczeniu, szczególnie perzem. Przy rutewce, której kłącze rozrasta się szeroko i której nie przesadza się co roku, sprawdzenie gleby przed sadzeniem jest jedyną realną okazją do reakcji. Metodyka nie wymienia rutewki z nazwy — to zalecenie przedsadzeniowe dla nasadzeń ozdobnych w ogóle.

Zagrożenia opisane dla rodzaju — odmiana dziedziczy je po nim.

Dane o tej roślinie pochodzą z: Unsere Freiland-Stauden (Wiedeń 1922), e-katalogroslin.pl. Pełny wykaz z licencjami: źródła danych.