Zatrwian szerokolistny 'Blauer Diamant'

Limonium latifolium 'Blauer Diamant' bylina

Odmiana rośliny Zatrwian szerokolistny (Limonium latifolium). Zalecenia poniżej dotyczą gatunku.

Co zrobić we wrześniu

Pleć między roślinami — zamiast ściółkować Metodyka mówi to wprost dwa razy: chwasty „należy regularnie usuwać (pielenie)”, a przy chorobach nalistnych radzi „unikać nadmiernego zagęszczenia roślin i ich zachwaszczenia, zmniejszając nadmierną wilgotność wokół roślin”. Przy zatrwianie zachwaszczona rabata działa dokładnie przeciwnie do tego, czego roślina potrzebuje: trzyma wilgoć przy szyjce korzeniowej i spowalnia obsychanie po deszczu. Metodyka zaleca też ściółkowanie zagonów jako sposób ograniczania chwastów — przy tym gatunku świadomie z niego rezygnujemy (ściółka organiczna utrzymuje wilgoć tam, gdzie ma być sucho); to nasza decyzja, nie treść źródła.
Zbiór na suchy bukiet — ścinaj w dzień suchy, na początku kwitnienia To jest ten zabieg, dla którego większość działkowców w ogóle sadzi zatrwian, i zarazem jedyne miejsce w zbiorze, gdzie typ „zbiór” nie oznacza jedzenia — zbierasz kwiaty w szczycie ozdobności po to, żeby zostały z Tobą na zimę. PZD wymienia zatrwian imiennie wśród roślin „szczególnie odpowiednich” do zasuszania i podaje regułę terminu: „W dni słoneczne i suche ścinamy kwiaty przeznaczone do zasuszania […] Najlepiej ścinać je na początku kwitnienia”. UWAGA: obiegowa rada mówi o ścinaniu w pełni kwitnienia — rekord idzie za źródłem, ale ten termin jest zaznaczony w review.notes jako do rozstrzygnięcia. Kwiaty ścięte mokre albo przekwitłe brązowieją w suszeniu i całą robotę trzeba powtarzać w przyszłym roku.
Wycinaj przekwitłe pędy — roślina odbije kolejnymi PZD podaje to jako osobny zabieg lipcowy i sierpniowy: „Usuwamy przekwitłe kwiatostany roślin. Poprawia to ich wygląd oraz korzystnie działa na wzrost”, a w wersji z 2018 r. — „Cały czas usuwamy przekwitłe kwiatostany, aby […] mogły powtórzyć kwitnienie”. UWAGA: lista przykładowych gatunków w drugim z tych zdań nie obejmuje zatrwianu, więc przeniesienie jest analogią. Przy zatrwianie zabieg ma jeszcze jeden sens: zbrązowiałe kwiatostany zostawione na roślinie łapią wodę i szybciej butwieją niż suche, a to one najczęściej psują wygląd rabaty we wrześniu.
Przed założeniem rabaty sprawdź, co siedzi w ziemi
Od kwietnia raz w tygodniu obejrzyj rośliny z bliska
Mączniak rzekomy — jedyna choroba zatrwianu opisana w metodyce z objawami
Rdza zatrwiana — szukaj wypukłych skupień zarodników od spodu liści

Pielęgnacja

Siew Wysiew pod osłony

Zalecenia ogólne dla gatunku — odmiana dziedziczy je po nim.

Wymagania

Stanowisko	słońce
Wysokość	50 cm–80 cm
Szerokość	40 cm–60 cm
Kwitnienie	maj–lip
Kolor kwiatów	fioletowy, niebieski
Gleba	przepuszczalna, piaszczysta, uboga, kamienista
Wilgotność	sucha
Odczyn	obojętna, zasadowa
Mrozoodporność	w pełni mrozoodporna · strefa 4+
Pokrój	bylina zielna
Zastosowanie	rabata, skalniak, na suchy bukiet, kwiat cięty, miododajna

Kalendarz zabiegów

Zabiegi opisane dla rodzaju — wybrane te, które dotyczą także tego gatunku i odmiany.

Kwiecień	Wybierz miejsce suche i słoneczne — tego się potem nie da poprawić UWAGA: żadne z użytych źródeł nie opisuje wymagań zatrwianu co do stanowiska — poniższe jest wnioskiem z pochodzenia rośliny (siedliska stepowe i nadmorskie), a nie zdaniem ze źródła; metodyka daje pod to tylko ogólną zasadę: „każda z roślin ma swój własny system odpornościowy […] działa on najlepiej w takich warunkach, jakie występują w miejscu jej naturalnego występowania”, i radzi „zdobyć informacje na temat pochodzenia i wymagań rośliny”. Co jest ze źródła: metodyka opisuje glebę ilastą jako „nieprzepuszczalną dla wody, słabo napowietrzoną”, której właściwości „można poprawić przez dodanie piasku i kompostu, co należy uczynić przed posadzeniem roślin”. Przy zatrwianie to jest ten jeden zabieg, którego nie nadrobisz później — po wysadzeniu rozsady podłoża już nie zmienisz. Od kwietnia raz w tygodniu obejrzyj rośliny z bliska
Maj	Wybierz miejsce suche i słoneczne — tego się potem nie da poprawić UWAGA: żadne z użytych źródeł nie opisuje wymagań zatrwianu co do stanowiska — poniższe jest wnioskiem z pochodzenia rośliny (siedliska stepowe i nadmorskie), a nie zdaniem ze źródła; metodyka daje pod to tylko ogólną zasadę: „każda z roślin ma swój własny system odpornościowy […] działa on najlepiej w takich warunkach, jakie występują w miejscu jej naturalnego występowania”, i radzi „zdobyć informacje na temat pochodzenia i wymagań rośliny”. Co jest ze źródła: metodyka opisuje glebę ilastą jako „nieprzepuszczalną dla wody, słabo napowietrzoną”, której właściwości „można poprawić przez dodanie piasku i kompostu, co należy uczynić przed posadzeniem roślin”. Przy zatrwianie to jest ten jeden zabieg, którego nie nadrobisz później — po wysadzeniu rozsady podłoża już nie zmienisz. Od kwietnia raz w tygodniu obejrzyj rośliny z bliska Mszyce — bardziej jako roznosiciel choroby niż jako szkodnik
Czerwiec	Azotem oszczędnie — przenawożony zatrwian nie nadaje się na susz Metodyka podaje dwa powody, dla których nadmiar azotu jest przy tym gatunku szczególnie kosztowny. Pierwszy jest ogólny: nadmiar azotu daje „bujny rozwój liści, słabe kwitnienie; tkanki wiotkie podatne na patogeny i szkodniki”. Drugi trafia w chorobę zatrwianu: „zbyt obfite nawożenie nawozami azotowymi przy niedoborze fosforu jest przyczyną występowania w dużym nasileniu patogenów bezwzględnych (mączniaki prawdziwe, rdze), zaś nawozy fosforowe i potasowe ograniczają występowanie tych chorób”. Rdza zatrwiana to właśnie patogen bezwzględny. Do tego wiotki, wyciągnięty pęd źle się suszy i łamie w bukiecie. Pleć między roślinami — zamiast ściółkować Metodyka mówi to wprost dwa razy: chwasty „należy regularnie usuwać (pielenie)”, a przy chorobach nalistnych radzi „unikać nadmiernego zagęszczenia roślin i ich zachwaszczenia, zmniejszając nadmierną wilgotność wokół roślin”. Przy zatrwianie zachwaszczona rabata działa dokładnie przeciwnie do tego, czego roślina potrzebuje: trzyma wilgoć przy szyjce korzeniowej i spowalnia obsychanie po deszczu. Metodyka zaleca też ściółkowanie zagonów jako sposób ograniczania chwastów — przy tym gatunku świadomie z niego rezygnujemy (ściółka organiczna utrzymuje wilgoć tam, gdzie ma być sucho); to nasza decyzja, nie treść źródła. Zbiór na suchy bukiet — ścinaj w dzień suchy, na początku kwitnienia To jest ten zabieg, dla którego większość działkowców w ogóle sadzi zatrwian, i zarazem jedyne miejsce w zbiorze, gdzie typ „zbiór” nie oznacza jedzenia — zbierasz kwiaty w szczycie ozdobności po to, żeby zostały z Tobą na zimę. PZD wymienia zatrwian imiennie wśród roślin „szczególnie odpowiednich” do zasuszania i podaje regułę terminu: „W dni słoneczne i suche ścinamy kwiaty przeznaczone do zasuszania […] Najlepiej ścinać je na początku kwitnienia”. UWAGA: obiegowa rada mówi o ścinaniu w pełni kwitnienia — rekord idzie za źródłem, ale ten termin jest zaznaczony w review.notes jako do rozstrzygnięcia. Kwiaty ścięte mokre albo przekwitłe brązowieją w suszeniu i całą robotę trzeba powtarzać w przyszłym roku. Od kwietnia raz w tygodniu obejrzyj rośliny z bliska Rdza zatrwiana — szukaj wypukłych skupień zarodników od spodu liści Mszyce — bardziej jako roznosiciel choroby niż jako szkodnik
Lipiec	Azotem oszczędnie — przenawożony zatrwian nie nadaje się na susz Metodyka podaje dwa powody, dla których nadmiar azotu jest przy tym gatunku szczególnie kosztowny. Pierwszy jest ogólny: nadmiar azotu daje „bujny rozwój liści, słabe kwitnienie; tkanki wiotkie podatne na patogeny i szkodniki”. Drugi trafia w chorobę zatrwianu: „zbyt obfite nawożenie nawozami azotowymi przy niedoborze fosforu jest przyczyną występowania w dużym nasileniu patogenów bezwzględnych (mączniaki prawdziwe, rdze), zaś nawozy fosforowe i potasowe ograniczają występowanie tych chorób”. Rdza zatrwiana to właśnie patogen bezwzględny. Do tego wiotki, wyciągnięty pęd źle się suszy i łamie w bukiecie. Pleć między roślinami — zamiast ściółkować Metodyka mówi to wprost dwa razy: chwasty „należy regularnie usuwać (pielenie)”, a przy chorobach nalistnych radzi „unikać nadmiernego zagęszczenia roślin i ich zachwaszczenia, zmniejszając nadmierną wilgotność wokół roślin”. Przy zatrwianie zachwaszczona rabata działa dokładnie przeciwnie do tego, czego roślina potrzebuje: trzyma wilgoć przy szyjce korzeniowej i spowalnia obsychanie po deszczu. Metodyka zaleca też ściółkowanie zagonów jako sposób ograniczania chwastów — przy tym gatunku świadomie z niego rezygnujemy (ściółka organiczna utrzymuje wilgoć tam, gdzie ma być sucho); to nasza decyzja, nie treść źródła. Zbiór na suchy bukiet — ścinaj w dzień suchy, na początku kwitnienia To jest ten zabieg, dla którego większość działkowców w ogóle sadzi zatrwian, i zarazem jedyne miejsce w zbiorze, gdzie typ „zbiór” nie oznacza jedzenia — zbierasz kwiaty w szczycie ozdobności po to, żeby zostały z Tobą na zimę. PZD wymienia zatrwian imiennie wśród roślin „szczególnie odpowiednich” do zasuszania i podaje regułę terminu: „W dni słoneczne i suche ścinamy kwiaty przeznaczone do zasuszania […] Najlepiej ścinać je na początku kwitnienia”. UWAGA: obiegowa rada mówi o ścinaniu w pełni kwitnienia — rekord idzie za źródłem, ale ten termin jest zaznaczony w review.notes jako do rozstrzygnięcia. Kwiaty ścięte mokre albo przekwitłe brązowieją w suszeniu i całą robotę trzeba powtarzać w przyszłym roku. Wycinaj przekwitłe pędy — roślina odbije kolejnymi PZD podaje to jako osobny zabieg lipcowy i sierpniowy: „Usuwamy przekwitłe kwiatostany roślin. Poprawia to ich wygląd oraz korzystnie działa na wzrost”, a w wersji z 2018 r. — „Cały czas usuwamy przekwitłe kwiatostany, aby […] mogły powtórzyć kwitnienie”. UWAGA: lista przykładowych gatunków w drugim z tych zdań nie obejmuje zatrwianu, więc przeniesienie jest analogią. Przy zatrwianie zabieg ma jeszcze jeden sens: zbrązowiałe kwiatostany zostawione na roślinie łapią wodę i szybciej butwieją niż suche, a to one najczęściej psują wygląd rabaty we wrześniu. Od kwietnia raz w tygodniu obejrzyj rośliny z bliska Mączniak rzekomy — jedyna choroba zatrwianu opisana w metodyce z objawami Rdza zatrwiana — szukaj wypukłych skupień zarodników od spodu liści Mszyce — bardziej jako roznosiciel choroby niż jako szkodnik
Sierpień	Pleć między roślinami — zamiast ściółkować Metodyka mówi to wprost dwa razy: chwasty „należy regularnie usuwać (pielenie)”, a przy chorobach nalistnych radzi „unikać nadmiernego zagęszczenia roślin i ich zachwaszczenia, zmniejszając nadmierną wilgotność wokół roślin”. Przy zatrwianie zachwaszczona rabata działa dokładnie przeciwnie do tego, czego roślina potrzebuje: trzyma wilgoć przy szyjce korzeniowej i spowalnia obsychanie po deszczu. Metodyka zaleca też ściółkowanie zagonów jako sposób ograniczania chwastów — przy tym gatunku świadomie z niego rezygnujemy (ściółka organiczna utrzymuje wilgoć tam, gdzie ma być sucho); to nasza decyzja, nie treść źródła. Zbiór na suchy bukiet — ścinaj w dzień suchy, na początku kwitnienia To jest ten zabieg, dla którego większość działkowców w ogóle sadzi zatrwian, i zarazem jedyne miejsce w zbiorze, gdzie typ „zbiór” nie oznacza jedzenia — zbierasz kwiaty w szczycie ozdobności po to, żeby zostały z Tobą na zimę. PZD wymienia zatrwian imiennie wśród roślin „szczególnie odpowiednich” do zasuszania i podaje regułę terminu: „W dni słoneczne i suche ścinamy kwiaty przeznaczone do zasuszania […] Najlepiej ścinać je na początku kwitnienia”. UWAGA: obiegowa rada mówi o ścinaniu w pełni kwitnienia — rekord idzie za źródłem, ale ten termin jest zaznaczony w review.notes jako do rozstrzygnięcia. Kwiaty ścięte mokre albo przekwitłe brązowieją w suszeniu i całą robotę trzeba powtarzać w przyszłym roku. Wycinaj przekwitłe pędy — roślina odbije kolejnymi PZD podaje to jako osobny zabieg lipcowy i sierpniowy: „Usuwamy przekwitłe kwiatostany roślin. Poprawia to ich wygląd oraz korzystnie działa na wzrost”, a w wersji z 2018 r. — „Cały czas usuwamy przekwitłe kwiatostany, aby […] mogły powtórzyć kwitnienie”. UWAGA: lista przykładowych gatunków w drugim z tych zdań nie obejmuje zatrwianu, więc przeniesienie jest analogią. Przy zatrwianie zabieg ma jeszcze jeden sens: zbrązowiałe kwiatostany zostawione na roślinie łapią wodę i szybciej butwieją niż suche, a to one najczęściej psują wygląd rabaty we wrześniu. Od kwietnia raz w tygodniu obejrzyj rośliny z bliska Mączniak rzekomy — jedyna choroba zatrwianu opisana w metodyce z objawami Rdza zatrwiana — szukaj wypukłych skupień zarodników od spodu liści Mszyce — bardziej jako roznosiciel choroby niż jako szkodnik
Wrzesień	Pleć między roślinami — zamiast ściółkować Metodyka mówi to wprost dwa razy: chwasty „należy regularnie usuwać (pielenie)”, a przy chorobach nalistnych radzi „unikać nadmiernego zagęszczenia roślin i ich zachwaszczenia, zmniejszając nadmierną wilgotność wokół roślin”. Przy zatrwianie zachwaszczona rabata działa dokładnie przeciwnie do tego, czego roślina potrzebuje: trzyma wilgoć przy szyjce korzeniowej i spowalnia obsychanie po deszczu. Metodyka zaleca też ściółkowanie zagonów jako sposób ograniczania chwastów — przy tym gatunku świadomie z niego rezygnujemy (ściółka organiczna utrzymuje wilgoć tam, gdzie ma być sucho); to nasza decyzja, nie treść źródła. Zbiór na suchy bukiet — ścinaj w dzień suchy, na początku kwitnienia To jest ten zabieg, dla którego większość działkowców w ogóle sadzi zatrwian, i zarazem jedyne miejsce w zbiorze, gdzie typ „zbiór” nie oznacza jedzenia — zbierasz kwiaty w szczycie ozdobności po to, żeby zostały z Tobą na zimę. PZD wymienia zatrwian imiennie wśród roślin „szczególnie odpowiednich” do zasuszania i podaje regułę terminu: „W dni słoneczne i suche ścinamy kwiaty przeznaczone do zasuszania […] Najlepiej ścinać je na początku kwitnienia”. UWAGA: obiegowa rada mówi o ścinaniu w pełni kwitnienia — rekord idzie za źródłem, ale ten termin jest zaznaczony w review.notes jako do rozstrzygnięcia. Kwiaty ścięte mokre albo przekwitłe brązowieją w suszeniu i całą robotę trzeba powtarzać w przyszłym roku. Wycinaj przekwitłe pędy — roślina odbije kolejnymi PZD podaje to jako osobny zabieg lipcowy i sierpniowy: „Usuwamy przekwitłe kwiatostany roślin. Poprawia to ich wygląd oraz korzystnie działa na wzrost”, a w wersji z 2018 r. — „Cały czas usuwamy przekwitłe kwiatostany, aby […] mogły powtórzyć kwitnienie”. UWAGA: lista przykładowych gatunków w drugim z tych zdań nie obejmuje zatrwianu, więc przeniesienie jest analogią. Przy zatrwianie zabieg ma jeszcze jeden sens: zbrązowiałe kwiatostany zostawione na roślinie łapią wodę i szybciej butwieją niż suche, a to one najczęściej psują wygląd rabaty we wrześniu. Przed założeniem rabaty sprawdź, co siedzi w ziemi Od kwietnia raz w tygodniu obejrzyj rośliny z bliska Mączniak rzekomy — jedyna choroba zatrwianu opisana w metodyce z objawami Rdza zatrwiana — szukaj wypukłych skupień zarodników od spodu liści
Październik	Pleć między roślinami — zamiast ściółkować Metodyka mówi to wprost dwa razy: chwasty „należy regularnie usuwać (pielenie)”, a przy chorobach nalistnych radzi „unikać nadmiernego zagęszczenia roślin i ich zachwaszczenia, zmniejszając nadmierną wilgotność wokół roślin”. Przy zatrwianie zachwaszczona rabata działa dokładnie przeciwnie do tego, czego roślina potrzebuje: trzyma wilgoć przy szyjce korzeniowej i spowalnia obsychanie po deszczu. Metodyka zaleca też ściółkowanie zagonów jako sposób ograniczania chwastów — przy tym gatunku świadomie z niego rezygnujemy (ściółka organiczna utrzymuje wilgoć tam, gdzie ma być sucho); to nasza decyzja, nie treść źródła. Zbiór na suchy bukiet — ścinaj w dzień suchy, na początku kwitnienia To jest ten zabieg, dla którego większość działkowców w ogóle sadzi zatrwian, i zarazem jedyne miejsce w zbiorze, gdzie typ „zbiór” nie oznacza jedzenia — zbierasz kwiaty w szczycie ozdobności po to, żeby zostały z Tobą na zimę. PZD wymienia zatrwian imiennie wśród roślin „szczególnie odpowiednich” do zasuszania i podaje regułę terminu: „W dni słoneczne i suche ścinamy kwiaty przeznaczone do zasuszania […] Najlepiej ścinać je na początku kwitnienia”. UWAGA: obiegowa rada mówi o ścinaniu w pełni kwitnienia — rekord idzie za źródłem, ale ten termin jest zaznaczony w review.notes jako do rozstrzygnięcia. Kwiaty ścięte mokre albo przekwitłe brązowieją w suszeniu i całą robotę trzeba powtarzać w przyszłym roku. Przed założeniem rabaty sprawdź, co siedzi w ziemi Mączniak rzekomy — jedyna choroba zatrwianu opisana w metodyce z objawami
Listopad	Przed założeniem rabaty sprawdź, co siedzi w ziemi

Zależne od pogody i obserwacji

Bardzo długa susza: podlej raz, porządnie i pod korzeń Metodyka podaje objaw, po którym poznasz realny niedobór wody: „wiosną lub w lecie przy niedoborze wody następuje brązowienie i zasychanie brzegów liści”. To jest jedyny powód, dla którego zatrwian w gruncie podlewa się poza okresem po wysadzeniu. UWAGA: teza, że zatrwian znosi suszę lepiej niż przelanie, jest naszym wnioskiem z pochodzenia rośliny, a nie zdaniem ze źródła; liczba 10 dni bez opadu też jest dobrana arbitralnie, żeby alert nie chodził co tydzień. Rutynowe podlewanie „bo lato” jest przy tym gatunku bardziej ryzykowne niż jego brak — utrzymuje wilgoć wokół roślin, o którą prosi się mączniak rzekomy.
Chłodno, wilgotno, 15–20°C — warunki sprzyjają mączniakowi rzekomemu
Roślina karłowata i zniekształcona — usuń ją, nie ma czym leczyć

Choroby

Mączniak rzekomy zatrwianu Peronospora statices — Jedyna choroba zatrwianu opisana w metodyce z objawami, i to wprost na tym gatunku: jesienią, na najmłodszych liściach zatrwianu tatarskiego pojawia się chloroza, a następnie czerwienienie. W miejscu plam, na spodniej stronie liści, widoczny jest obfity nalot zarodników. Silnie porażone liście brązowieją i obumierają. Wzrost porażonych roślin jest zahamowany.
Rdza zatrwiana Uromyces limoni — UWAGA: metodyka wymienia tę rdzę wyłącznie w tabeli 13b (nazwa, sprawca, żywiciel: zatrwian tatarski) i nie opisuje jej objawów. Poniżej ogólna charakterystyka rdz z rozdz. 8.2, nie opis Uromyces limoni: na górnej stronie liści pojawiają się liczne, okrągłe, żółte lub pomarańczowe plamy, a od spodu, w miejscu plam, pomarańczowe lub ciemnobrązowe, wypukłe skupienia zarodników; porażone liście ulegają deformacji i zasychają. Szczegółowy obraz choroby na zatrwianie wymaga uzupełnienia z innego źródła.
Karłowatość zatrwianu Fitoplazmy z grupy 16SrI — UWAGA: metodyka podaje wyłącznie nazwę choroby, sprawcę i żywiciela (tab. 13, zatrwian tatarski) — nie opisuje ani objawów, ani wektora, ani przebiegu. Nazwa choroby wskazuje na skarłowacenie roślin; niczego ponad to nie dopisano, żeby nie zmyślać obrazu choroby. Ogólnie o tej grupie czynników metodyka pisze, że rozmnażają się tylko w komórkach żywych roślin, wnikają przez zranione tkanki podczas cięcia i innych prac pielęgnacyjnych albo są wprowadzane podczas żerowania wektorów — najczęściej mszyc i szkodliwych nicieni glebowych.

Zagrożenia opisane dla rodzaju — przy konkretnym gatunku i odmianie nasilenie bywa inne.

Szkodniki

Mszyce (jako wektory wiroz i fitoplazm) — UWAGA: zatrwian NIE jest wymieniony w źródle jako żywiciel — organizm dopisany przez analogię do innych bylin. Metodyka wymienia mszyce (m.in. burakową, ziemniaczaną) jako szkodniki wielu gatunków bylin: liście na młodych pędach skręcone, wzrost pędów zahamowany, na liściach rosa miodowa i sadzaki. Znaczenie przy zatrwianie jest przede wszystkim pośrednie — metodyka wskazuje mszyce jako najczęstsze wektory czynników chorobotwórczych z grupy wiroz i fitoplazm, a do tej grupy należy karłowatość zatrwianu.
Szkodniki glebowe (pędraki, drutowce, rolnice, larwy opuchlaków) — UWAGA: zatrwian NIE jest wymieniony w źródle jako żywiciel — organizm dopisany przez analogię, na podstawie ogólnego zalecenia metodyki dotyczącego zakładania nasadzeń roślin ozdobnych. Larwy żerują na korzeniach i podstawie roślin; rolnice powodują więdnięcie i zamieranie roślin. Metodyka podkreśla, że są to owady o kilkuletnim cyklu rozwojowym i że występują najliczniej na glebach lekkich oraz przy dużym zachwaszczeniu, szczególnie perzem — a lekka, przepuszczalna gleba to dokładnie stanowisko, na jakim sadzi się zatrwian.

Zagrożenia opisane dla rodzaju — przy konkretnym gatunku i odmianie nasilenie bywa inne.

Dane o tej roślinie pochodzą z: Seed Germination Theory and Practice (1993), Wikipedia (niemiecka), e-katalogroslin.pl. Pełny wykaz z licencjami: źródła danych.